اجاره فرعي و انتقال عقد اجاره در فقه اسلامي، حقوق ايران و مصر

محمد غلامعلی زاده, محسن سلیمانی

چکیده


فقهاي اسلامي در اينکه مستأجر مي تواند آنچه را که خود اجاره کرده است به ديگري اجاره دهد، اتفاق نظر دارند. اما در چگونگي اين تصرف مستأجر هم عقيده نيستند. بعض از فقهاي عامه، اجاره مستأجر را هنگامي صحيح مي دانند که او عين مستأجره را قبض نموده باشد. برخي از اينان نيز در اينکه آيا طرف قرارداد مستأجر مي‌تواند مؤاجر باشد يا خير، نظریه‌های متفاوتي را بيان داشته‌اند. فقهاي اماميه نه قبض عين مستأجره را لازم دانسته‌اند و نه آنکه طرف قرارداد اجاره فرعي الزاما بايد ثالث باشد.فقهای امامیه، در تسليم عين مستأجره به مستأجر فرعي بدون اذن و يا اجازه مؤاجر هم عقيده نيستند. قانون مدني ايران به همان طريقي موضوع را در ماده 474 مقرر داشته که فقهاي اماميه عنوان نموده‌اند. علی‌رغم عهدی بودن عقد اجاره در حقوق مصر،  قانون مدني این کشور در ماده593  نيز چنين حقی (اجاره فرعی) را براي مستأجر در نظر گرفته و به صراحت از انتقال عقد اجاره توسط مستأجر که ماهیت و آثاری متفاوت از اجاره فرعی دارد، نيز صحبت به ميان آورده است.در حقوق این کشور( بر خلاف حقوق ایران)  اصل جواز انتقال قرارداد اجاره می‌باشد. با توجه به عهدی بودن عقد اجاره در حقوق این کشور طرف قرارداد مستأجر در هیچ صورتی نمی‌تواند مؤاجر باشد.

واژگان کلیدی


اجاره اشياء، مستأجر، اجاره فرعي، انتقال قرارداد اجاره

تمام متن:

PDF

منابع و مآخذ مقاله


الف) فارسی

اجتهادی، عباس؛گزیده آراء دادگاه‌های حقوقی، جمعی از قضات، چ اول، تهران، نشر میزان، 1374ش.

امامي، حسن؛ حقوق مدني، چ نوزدهم، تهران، کتاب فروشی اسلاميه، 1386ش.

رادان جبلي،علي؛ (انتقال مورد اجاره به شريک، انتقال به غير نيست)، مجله دادرسي، ش32، خرداد و تير1382ش.

شعاريان، ابراهيم؛ انتقال قرارداد، چ اول، تبریز، انتشارات فروزش، 1388ش.

کاتوزيان، ناصر؛ حقوق مدني، عقود معين1، چ نهم، تهران، شرکت سهامي انتشار، 1384ش.

کاتوزيان، ناصر؛حقوق مدني، اعمال حقوقي، چ دوازدهم، تهران، شرکت سهامي انتشار، 1386ش.

محقق داماد، مصطفي؛ قواعد فقه (بخش مدنی)، چ چهاردهم، مرکز نشر علوم اسلامي، 1385ش.

مقدم، عيسي؛ (انتقال قرارداد)، مجله دانشکده حقوق و علوم سياسي، دوره 37، ش4،1386ش.

ب) عربی

ابن نجيم، زين الدين؛ البحر الرائق شرح كنز الدقائق، چ سوم، بیروت، دارالمعرفه، 1993م.

بصري، ابن جلاب؛ التفريع، چ دوم، بیروت، دار الغرب الإسلامي، 1408ق.

بهوتي؛ کشاف القناع، چ اول، بیروت، عالم الكتب، 1418ق.

بنداري، محمد ابرهيم؛ (الدعواي المباشره للمؤاجر الأصلي ضد المستاجر من الباطن درسه مقارنه في القانونين المصري و الفرنسي)، ش50، مجله الشريعه و القانون،1422ق.

نجم بن شاس، جلال‌الدين عبدالله؛ عقد الجواهر الثمينه، چ اول، بیروت، دارالغرب الاسلامي، 1415ق.

حسيني عاملي، محمد جواد؛ مفتاح الکرامه، مؤسسه آل بيت، 1411ق.

حطاب الرعيني؛ مواهب الجليل لشرح مختصر الخليل، چ سوم، دارالفكر، 1992م.

خويي، ابوالقاسم؛ کتاب الاجاره، انتشارات لطفي، 1365ش.

دیاب، محمد ریاض؛ القانون المدنی الاهلی و المختلط (کتاب البیع و الایجار)، الهلال بالفجاله بمصر، 1912م.

سنهوري، عبدالرزاق احمد؛ الوسيط في شرح القانون المدني، بیروت، دارالاحياء التراث العربي، 1952م.

شحاته، شفیق؛ النظریه العامه للالتزامات فی الشریعه الاسلامیه، قاهره، نشر مطبعه الاعتماد، بی تا.

اشربيني الخطيب؛ مغني المحتاج، شركه مكتبه و مطبعه مصطفى البابي الحلبي و أولاده بمصر،1377ق.

شهيد ثاني؛ مسالک الافهام، چ اول، مؤسسه المعارف الإسلاميه، 1414ق.

الشيرازي، أبي إسحاق؛ المهذب في فقه الإمام الشافعي، شركه مكتبه ومطبعه مصطفى البابي الحلبي وأولاده بمصر، دار الفكر، 1379ق.

شوکاني، محمد بن علي بن محمد؛ السيل الجرار المتدقق علي حدائق الازهار، چ اول، دارالکتب العلمي، 1405ق.

طباطبايي قمي؛ الغايه القصوي في التعليق علي العروه الوثقي، چ اول، انتشارات محلاتي، 1419 ق.

طباطبايي يزدي، سيد محمد کاظم؛ عروه الوثقي، چ اول، قم، مؤسسه النشر الإسلامي، ١٤٢٠ق.

عبدالله بن قدامه مقدسي؛ المغني، بیروت، دارالكتاب العربي، بي تا.

عابدين دمشقي، محمدامين بن عمر؛ردالمحتارعلىالدرالمختار، مكتب البحوث و الدراسات، 1995م.

علی شهبيک، محمد ابراهيم؛ طبيعه حق المستاجر و اثره فی النزول و الايجار و الايجار من الباطن (دراسه مقارنه) رساله دکتری، دانشگاه اسکندريه، مصر، 2005م.

كاساني، علاءالدين أبي‌بكر بن مسعود؛ بدايع الصنائع في ترتيب الشرائع، دارالكتاب العربي، 1982م.

الماوردي، أبي الحسن على بن محمد بن حبيب، الحاوي الكبير في فقه الإمام الشافعي، چ اول، دار‌الكتب العلميه، 1414ق.

مرداوي، علاء الدين أبي الحسن علي بن سليمان؛ الإنصاف، چ اول، بیروت، دارإحياء التراث العربي، 1958م.

محقق ثاني؛ جامع المقاصد، چ اول، قم، مؤسسه آل‌البيت عليهمالسلام لإحياءالتراث، 1410ق.

محقق سبزواري؛کفايه الاحکام، چ اول، قم، مؤسسه النشرالإسلامي، 1423ق.

ميرزاقمي؛جامع الشتات، چ اول، انتشارات كيهان،1371ش.

نجفي، شيخ محمدحسن؛ جواهر الکلام، چ اول، دارالكتب الإسلاميه، 1394ق.

نووي، محي الدين؛روضه الطالبين، چ اول،المكتب الإسلامي للطباعه والنشر، بي تا.




DOI: http://dx.doi.org/10.22034/rj.v0i76.17005

ارجاعات

  • در حال حاضر ارجاعی نیست.