طراحی شهری، فرایند یا فرایندها | ||
| صفه | ||
| مقاله 8، دوره 21، شماره 1 - شماره پیاپی 52، فروردین 1390، صفحه 99-134 اصل مقاله (551.67 K) | ||
| نوع مقاله: علمی - پژوهشی | ||
| نویسنده | ||
| کورش گلکار* | ||
| دانشیار دانشکدۀمعماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی | ||
| چکیده | ||
| تاکنون آثار مهمی پیرامون فرایند طراحی شهری و انواع آن انتشار یافته است با این حال، به نظر می رسد که جنبه های تشابه و تفاوت گونه های متنوع آن هنوز به طور کافی بررسی نشده و مدلی از گونه بندی فرایندها که تبیین کنندۀ ابعاد تشابه و تفاوت و مفروضات نظری آنها باشد مطرح نگردیده است. هدف این مطالعه جستجوی پاسخ برای سه پرسش است: 1.آیا برای طراحی شهری فرایندی یگانه و منحصر به فرد هست و یافرایندهای چندگانه و گوناگون؟ 2.تفاو ت و تشابه گونه های متفاوت فرایند طراحی شهری چیست و چگونه می توان آنها را در قالب یک مدل گونه بندی مطرح کرد؟ 3.برمبنای تشابه فرایندهای گوناگون آیا میتوان الگوی واحدی از فرایند طراحی شهری مطرح کرد؟ برای پاسخ به این پرسش ها، در تحقیق حاضر از روش «مرور فرا تحلیلی » منابع موجود استفاده شده است. این مطالعه به تحلیل شش گونۀ اصلی از فرایند طراحی شهری میپردازد: 1.فرایند دکارتی استقرایی؛ 2.فرایندفرضیۀ آزما قیاسی؛ .فرایندمسئله گشا تصمیم ساز؛ 4.فرایند خلاقانه؛ 5.فرایند جامع عقلایی؛ 6. فرایند رهبری؛ 7. فرایند ارتباطی طراحی شهری. یافته های مطالعۀ حاضر نشان میدهد که چنانچه مراد از فرایند طراحی شهری، فرایندهای هنجاری (فرایند بدان گونه که باید باشد) است، با تعداد قابل توجهی از گونه های فرایند روبرو هستیم، ولی چنانچه منظور از فرایند طراحی شهری،فرایند واقعی (فرایند بدان گونه که هست) باشد، با یک نسخۀ واحد از آن مواجه هستیم. همچنین، این مطالعه نشان میدهد که جنبه های تشابه و تفاو ت فرایندها شامل جنبه های ریخت شناختی، اصطلاح شناختی، نظم و ترتیب مراحل، بنیان های معرفت شناختی، نسبت آنها با مفهوم عقلانیت، نسبت آنها با مفهوم بهینه یابی،و نسبت آنها با دو مفهوم اساسی حقیقت و قدرت میشود. تحقیق حاضر نشان می دهد که جنبه های متعدد تشابه و تفاوت را می توان، با بهره گیری از طبقه بندی کنش های اجتماعی پیشنهادی هابرماس، نظریۀ منطق اکتشافات علمی پوپر ونظریۀ قدرت/ دانش فوکو، به دو «بعد » اصلی تقلیل داد. چنانچه «فرایند طراحی شهری به مثابه نوعی ازکنش اجتماعی، که در قالب فضایی کالبدی اندیشیده و اعمال میشود » تلقی گردد، آنگاه دو بعد اصلی در گونه شناسی فرایندها خواهند بود: 1. بعد «ماهیت کنش اجتماعی » ( طیفی میان دو قطب کنش ارتباطی و کنش راهبردی) و 2. بعد «ماهیت منطق اکتشافی » (طیفی میان دو قطب منطق استقرایی یا تجزیه ترکیبی و منطق قیاسی یا حدس و ابطالی). نهایتاً این تحقیق نشان می دهد که برای فرایند طراحی شهری واقعاً موجود، الگوی واحدی هست که در آن طراحی شهری به مثابه یک کنش راهبردی و گفتمانی، که در آن دانش و قدرت انفکاک ناپذیر هستند، مطرح است. چنین فرایندی را میتوان برپایۀ مفهوم فوکویی «قدرت/ دانش » تبیین کرد و گام های تشکیل دهندۀ آن را معرفی کرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| طراحی شهری؛ فرایند؛ گونه بندی؛ دانش؛ قدرت | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Urban Planning: Process or Processes? | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Koorosh Golkar | ||
| Associate Professor, Faculty of Architecture and Urban Planning, Shahid Beheshti University | ||
| چکیده [English] | ||
| This paper presents an analysis of urban planning texts by comparing six main types of planning processes: i) the Cartesian method; ii) the Conjecture and Refutation method; iii) the Problem Solving and Decision Making method; iv) the Black-Box method; v) Rational Comprehensive Planning; and vi) Strategic Planning.It is shown that if by the ‘urban planning process’ normative procedures—the process as it should be—are meant, reference is made to several diverse processes. However, if the actual process is meant —the process as it is—then reference is made to a more or less single version. It is also shown that the processes could be compared in terms of morphological, terminological, the order of planning steps, epistemological bases, rationality, optimization, and their relation to two basic concepts of truth and power. The diversity of processes could be reduced to their relation to two main dimensions: the social action (ranging between communicative and strategic), and the investigation logic (ranging between inductive and deductive logical inference). It is finally explained that the actual urban planning process is a strategic communicative action in which knowledge and power are inseparable. | ||
| مراجع | ||
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,637 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 7,678 |
||