2استاد دانشکده معمارى و شهرسازى دانشگاه علم و صنعت ایران
چکیده
اصفهان شهری است تاریخی که در سیر زمان چندین مرحله رشد و تحول شهری در آن تجریه شده است. این مراحل شامل شکل گیری ابتدایی این شهر تا دوران آل بویه سلجوقیان و تحولات دوره صفویه در ابتدای قرن یازدهم هجری می شود. در این نوشتار با توجه به حضور عامل طبیعی مهم و تأثیر گذاری چون زاینده رود بخشی از شهر تاریخی اصفهان در پیوند با شهر به بررسی سیر تحول محیط طبیعی – تاریخی آن رودخانه پرداخته می شود.د این بررسی تأثیر و تآثرات حضور زاینده رود و طبیعت حاصل از حضور آن در دشت اصفهان بر شهر، در دوره تاریخی صفویه، مطالعه می شود. مدارک و اسناد این پژوهششامل متون تاریخی، سفرنامه های سیاحان داخلی و خارجی و تصاویر و نقشه های تاریخی از محیط طبیعی – تاریخی زاینده رود است. شناخت تعاملات شهر و زاینده رود در عهد صفوی و نیز استخراج مبانی نظری توسعه شهر اصفهان در خصوص این تعاملات از نتایج این پژوهش است که بنیانی را برای برنامه ریزی ها و طرحهای حفاظتی و توسعه شهری مرتبط با اصفهان عموما و زاینده رود به طور خاص فراهم میکند.
The Evolution of Zayandehrood River Enviroenment and its Interaction with Isfahan City
نویسندگان [English]
Ali Omrani Pour1؛ Asghar Mohammad Moradi2
1Assistant Professor, Faculty of Art and Architecture, Kashan University
2Professor, Faculty of Architecture and Urban Planning, Iran University of Science and Technology
چکیده [English]
Isfahan is a historic city evolved from a prosperous village into the Safavid capital in early 18th century. The most important natural element of the city, the Zayandehrood River has played a key role in the formation and evolution of this city. Through a survey of manuscripts, travel accounts and historic maps, this paper attempts to clarify the impact of this river on the Safavid Master Plan for converting Isfahan to a magnificent capital city. The newly introduced urban elements included Chahar-Bagh Boulevard as a catalytic urban element for stimulating urban recreation commerce and development; Hezar Jarib recreation gardens; new urban quarters on the south of the river; and building famous multi-functional bridges over the river.
مراجع
آیت ا لله زاده شیرازى، باقر. « ایران و جهان اسلام از نگاه اصفهان در شهر »، در فصل نامة اثر، ش 35، (پاییز 1381 )، ص 3-22، موزة نقش جهان
ابن حوقل، محمد. صوره الارض. ترجمة جعفر شعار. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1345.
افضل الملک ، غلامحسین. سفرنامة اصفها ن. به کوشش ناصر افشارفر. تهران: سازما ن چاپ و انتشارات وزار ت فرهنگ و ارشاد اسلامى ، و کتابخانه ، موزه و مرکز اسناد مجلس شوراى اسلامى ، 1380.
اولئاریوس، آدام. سفرنامه، بخش ایر ان. ترجمة احمد بهپور. تهران: ابتکار، 1368.
هولتسر، ارنست. ایران در 113 سال پیش. ترجمة محمد عاصمى. تهران: وزارت فرهنگ و هنر، 1355.
یوشیدا، ماساهارو. سفرنام ة یوشیدا ماساهارو: نخستین فرستاد ة ژاپن به ایران دور ة قاجار. ترجمة هاشم رجبزاد ه با همکار ى ى. نى ئى یا. مشهد: آستان قدس رضوى ، 1373.
Spooner, B. "City and River in Iran: Urbanization and Irrigation of the Iranian Plateau, Iranian Studies", in Journal of the Society for Iranian Studies, Studies on Isfahan, part II (1974).