مطالعۀ تطبیقی تفاوت ادراک عدالت در فضاهای جغرافیایی متفاوت در محلات برخوردار و غیربرخوردار شهر تهران نمونۀ مطالعاتی: محلۀ الهیه و شهرک ولیعصر | ||
| صفه | ||
| مقاله 6، دوره 30، شماره 1 - شماره پیاپی 88، 1399، صفحه 93-105 اصل مقاله (334.44 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.29252/soffeh.30.1.93 | ||
| نویسندگان | ||
| محمدصالح شکوهی بیدهندی* 1؛ محمد عباسپور کالمرزی2 | ||
| 1استادیار دانشکدۀ مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه علم وصنعت ایران | ||
| 2دانشجوی کارشناسی ارشد برنامهریزی منطقهای، دانشگاه علم و صنعت ایران | ||
| چکیده | ||
| شهر تهران، پایتخت ایران، از دهههای گذشته دچار نوعی نابرابری در نظام توزیع خدمات و جدایی گزینی اقشار و طبقات مختلف اقتصادی شده است. بر این اساس ساکنان شمال تهران عمدتاً پردرآمد هستند و دسترسی بیشتری به بسیاری از خدمات و تجهیزات شهری دارند. این در حالی است که ساکنان جنوب تهران عمدتاً درآمد کمتری دارند و از نظر دسترسی به خدمات نیز محرومتر محسوب میشوند. این نابرابری و نظام دوقطبی در قیمت زمینهای شمال و جنوب تهران نیز قابلمقایسه است. بااینحال به نظر نمیرسد که تفاوت شاخصهای عینی نظیر خدمات، فضای سبز، و درآمد بیشتر منجر به تفاوت در شاخصهای ذهنی شده باشد. به بیان دیگر فرضیۀ این مقاله این است که «ساکنان محلات برخوردار شهر تهران از نظر ذهنی بیشتر از ساکنان محلات کمتر برخوردار احساس عدالت نمیکنند». بنا بر این مطالعۀ حاضر بیشتر متوجه سنجش ادراک ذهنی شهروندان تهرانی از عدالت است. به منظور اثبات این فرضیه، در این مقاله در ابتدا، با استناد به مبانی نظری و پیمایشهای انجامشده، مفهوم و معیارهای مورد ادراک شهروندان تهرانی از عدالت تبیین میشود و سپس پاسخ این پرسش پیگیری میشود: از نظر شهروندان ساکن در مناطق مختلف تهران شاخصهای عدالت در شهر تهران به ترتیب چیستند؟ به بیان دیگر، هدف این تحقیق، تبیین دیدگاه شهروندان ساکن در شهر تهران در خصوص وضعیت شاخصهای عدالت است.بر اساس مطالعات، شهروندان تهرانی عدالت را از طریق چهار معیار کاهش فاصلۀ فقیر و غنی، کمک دولت به فقرا، اجرای قانون، و نبود فساد میسنجند. بر این مبنا، در مقالۀ حاضر، با استناد به پیمایشهای انجامشده، این معیارها در دو محلۀ الهیه و شهرک ولیعصر بررسی میشود. بررسی نشان میدهد که این دو محله از نظر برخورداری از خدمات شهری، قیمت زمین، و شاخصهای عینی تفاوت محسوس و معناداری دارند. محلۀ الهیه وضعیت بهمراتب مطلوبتری از شهرک ولیعصر دارد. بااینحال، از نظر ادراک عدالت، تفاوت معناداری میان دو منطقه نیست؛ به بیان دیگر حتی در محلهای، با امکانات فیزیکی زیاد، احساس عدالت بیشتر از مناطق کمتر برخوردار نیست، همچنین شهروندان ساکن شهر تهران (در هر دو محلۀ مورد بررسی) از وضعیت همۀ معیارهای این پیمایش ناراضی هستند. بیشترین میزان نارضایتی از معیار فاصلۀ فقیر و غنی در شهر تهران است. سطح رضایت از هر یک از معیارها در دو محلۀ یادشده عموماً بین نسبتاً مخالف و کاملاً مخالف است. درنهایت نتیجهگیری میشود که برای ارتقای احساس عدالت در میان شهروندان راهکارهای کالبدی صرف و اتکا به افزایش خدمات شهری نتوانسته پاسخگو باشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| عدالت؛ فضا؛ ارزیابی؛ ادراک؛ ذهنی؛ تهران | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A Comparative Study on the Difference between the Perception of Justice in High-income and Low-income Neighbourhoods of Tehran (Cases of Study: Neighbourhoods of Elahieh and Vali-e Asr Township) | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mohammadsaleh Shokouhibidhendi1؛ Mohammad Abbaspour Kalmarzi2 | ||
| 1Assistant professor, School of Architecture and Environmental Design, Iran University of Science and Technology | ||
| 2M.Sc. Student, Regional Planning, Faculty of Architecture and Environmental Design, Iran University of Science and Technology | ||
| چکیده [English] | ||
| The Iranian capital has suffered from inequalities in the distribution of services and the economic class segregation for decades. The residents of north Tehran are mostly affluent enjoying much better access to urban amenities and infrastructures, whilst those of south Tehran mostly have less incomes with poorer access to services. This inequality is reflected in property prices of northern and southern neighbourhoods. However, the difference between objective indicators such as services, green space and higher income does not seem to be reflected in their respective residents’ satisfaction levels. The focus of this study is mainly on measuring the subjective indicators of justice perceived by Tehran citizens. Based on theoretical foundations and previous surveys, the present paper starts with setting out the justice criteria according to Tehran citizens. It then deals with the question of what differences there are in the perception of justice between the inhabitants of the different neighbourhoods of Tehran. In other words, the purpose of this study is to explain the views of citizens living in Tehran on the indicators of justice. According to studies, the people of Tehran measure justice through four criteria: the distance between the rich and the poor, state aid for the poor, law enforcement and lack of corruption. On this basis, the present article is based data collected through questionnaires, followed by the examination of these criteria in Elahieh (north of Tehran) and Vali-e-Asr township (south of Tehran) neighbourhoods. The survey shows that the two neighbourhoods have significant differences in terms of urban services, land prices and objective indicators, with Elahieh enjoying much better status than Vali-e-Asr. However, there is no meaningful difference between these neighbourhoods in terms of the perception of justice. In other words, even in a neighbourhood with suitable physical conditions, there is higher sense of justice compared to a physically poor neighbourhood. Finally, the paper shows that physical improvements in the urban environment have failed improve a sense of spatial justice. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Justice, Spatial, Perception, Evaluation, Subjective, Tehran | ||
| مراجع | ||
|
خیرالدین، رضا. «پویشی در ترجمان فضایی کالبدی مفهوم اسلامی عدالت با تحلیل کارتوگرافیک تعادل فضایی در نواحی 112گانۀ کلانشهر تهران»، در پژوهشهای معماری اسلامی، ش 1 (زمستان 1392)، ص 43-58. راولز، جان. عدالت به مثابه انصاف؛ یک بازگویی، ترجمۀ عرفان ثابتی، تهران: ققنوس، 1385. رضاپور، اکبر. درک عدالت در میان جوانان، پایاننامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه شهیدبهشتی، 1375. شکوهی بیدهندی، محمدصالح. «تحولات مفهوم عدالت در جامعۀ هند و نمود فضایی آن»، در فصلنامۀ هنر و تمدن شرق، دورۀ دوم، ش 6 (زمستان 1393)، ص 30-41. شکویی، حسین. اندیشههای نو در فلسفۀ جغرافیا: فلسفههای محیطی و مکتبهای جغرافیایی، ج 2، تهران: مؤسسۀ جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، 1385. شهرداری تهران، اطلس کلانشهر تهران، تاریخ دسترسی 20/08/1397، www.atlas.tehran.ir صدیق سروستانی، رحمتالله و عقیل دغاقله. «مقایسۀ نگرش شهروندان معمولی و نخبگان جامعه در مورد عدالت اجتماعی»، در نامۀ علوم اجتماعی، ش 34 (پاییز 1387)، ص 23-47. طبیبیان، منوچهر و محمدصالح شکوهی و پارسا ارباب. سنجش عدالت اجتماعی در طرح منظر شهری محلۀ خوب بخت، طرح پژوهشی، پردیس هنرهای زیبای دانشگاه تهران، 1387. مدنیپور، علی. تهران، ظهور یک کلانشهر، ترجمۀ حمید زرآزوند، تهران: شرکت پردازش و برنامهریزی شهری، 1381. میرسندسی، محمد. عوامل مؤثر بر درک مردم از عدالت و رابطۀ آن با برابری (نابرابری)، پایاننامۀ کارشناسی ارشد جامعهشناسی، تهران: دانشگاه تربیت مدرس، 1375. نهاد تهیۀ طرحهای جامع و تفصیلی شهر تهران. طرح راهبردی ساختاری توسعه و عمران شهر تهران (طرح جامع تهران)، تهران: شورای عالی شهرسازی و معماری، 1386. هاروی، دیوید. عدالت اجتماعی و شهر، ترجمۀ فرخ حسامیان و دیگران، شرکت پردازش و برنامهریزی شهری (وابسته به شهرداری تهران)، 1376. هورکاد، برنارد. تهران البرز، ترجمۀ سیروس سهامی، مشهد: انتشارات تحقق، 1388. یعقوبی، داریوش. درک ایرانیان از عدالت، تهران: انتشارات جامعهشناسان، 1388.
Campbell, Heather & Robert Marshall. “Towards Justice in Planning: A Reappraisal”, in European Planning Studies, 14:2 (2006), pp. 239-252. Fainstein, Susan S. The Just City, New York: Cornell University Press, 2010. Gillette, Howard. Between Justice & Beauty: Race, Planning, and the Failure of Urban Policy in Washington, D.C., University of Pennsylvania Press, 1995. Marcuse, Peter, et al. Searching for the Just City: Debates in Urban Theory and Practice, Routledge, 2009. Pirie, G.H. “On Spatial Justice”, in Environment and Planning, Vol. 15(4) (1983), pp. 465-473. Soja, Edward W. Seeking Spatial Justice (Globalization and Community), University of Minnesota Press, 2010. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 689 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 661 |
||