بررسی دو مقوله از آرای غزالی دربارۀ معماری در آینۀ کتاب احیاء علوم الدین تزیین و تجمل؛ مواد و مصالح | ||
| صفه | ||
| مقاله 1، دوره 30، شماره 2 - شماره پیاپی 89، 1399، صفحه 5-16 اصل مقاله (341.46 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.29252/soffeh.30.2.5 | ||
| نویسنده | ||
| احسان کاخانی* | ||
| دانشجوی دکتری معماری، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی | ||
| چکیده | ||
| ابوحامد محمد غزالی عارف و فیلسوف و فقیه و متکلم قرن پنجم هجری است که تأثیری شگرف در فرهنگ ایران داشته است. مهمترین اثر او کتاب احیاء علوم الدین است که آن را برای زنده کردن دانشهای دینی، در دورۀ عزلت، به نگارش درآورد. موضوع کتاب علم معامله است، از این روی اشارات فراوانی به معماری در آن یافت میشود. دستهای از این نکات در مورد تزیینات و تجمل در معماری و مواد و مصالح در بناهاست. غزالی در صفحات مختلفی از کتاب دربارۀ انواع تزیینات و تجملات در بناهایی چون مسکن و مسجد سخن گفته و اقسام گوناگونی از مواد و مصالح را، اعم از گچ و خشت و آجر و نی، بررسی کرده است. این مقاله محصول دستهبندی مطالب گردآمده از کتاب و در چهار باب سامان یافته است. در باب اول مقدماتی دربارۀ نگاه غزالی و اندیشۀ وی بیان میشود. این مقدمات برای فهم بهتر چگونگی انجام پژوهش و استدلال از طریق مطالب لازم به نظر میرسد. باب دوم در خصوص تزیینات در معماری و حرمت و حلیت آن است. در باب سوم تجملات معماری شامل ارتفاع بنا و متاع بنا بررسی میگردد. باب چهارم در مورد استفاده از مواد و مصالح، خصوصاً گچ و آجر، است و در خاتمه مبحثی در مورد نگاه جامع غزالی به مواد و مصالح از حیث دوام آنهاست. تحقیق با روش تفسیری و به شیوۀ قرائت و فهم و تفسیر احیا به واسطۀ خود متن انجام شده است، بنابراین محور این تحقیق کتاب احیاء بوده و فقط برای فهم بهتر این کتاب به دیگر آثار غزالی و منابع درجۀ دوم رجوع شده است. مطابق این مقاله، مصالح کمدوام از نظر غزالی برای ساختن مسکن بیشتر مطابق زهد است و کمدوامی مصالح عموماً معیاری برای ارزشداوری مثبت بناهاست. در دستگاه فکری غزالی، در حالی که تزیینات با رعایت شرایط لازم آن به خودی خود مباح تلقی میشود، آرایش و تزیین برای زیست زاهدانه مذموم است. آذین مساجد از آن روی که خانۀ خداست رواست و مواد و مصالح به خودی خود عامل ارزشداوری بنا و بانیان آن است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| محمد غزالی؛ احیاء علوم الدین؛ تزیینات در معماری؛ مواد و مصالح؛ زهد در معماری؛ معماری اسلامی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Investigating two of Al-Ghazali’s Views on Architecture based on Iḥyaʾ ʿŪlum al-Dīnʾ: Luxury and Ornaments; Materials and Components | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Ehsan Kakhani | ||
| PhD Candidate, Faculty of Architecture and Urban Planning, Shahid Beheshti University | ||
| چکیده [English] | ||
| Abu Hamed Mohammad al-Ghazālī was a mystic, jurist and theologian, who lived in the fifth century AH, and significantly influenced Iranian culture. His greatest work is Iḥyaʾ ʿŪlum al-Dīnʾ, written in his seclusion period to revive religious knowledges, with the subject being applied knowledge, and hence the wealth of architectural information in it. The book is partly about ornaments, materials, and their ordinances. These are referred to in various parts of the book with various kinds of materials and ornaments examined. The present article starts with introducing Al-Ḡazālī’s views and thoughts, in order to better understand subsequent parts of the research. What follows is about ornaments and its sanctity or otherwise. Next comes a discussion about luxury in buildings with regard to building height and properties. In the next part the use of materials and their durability is discussed. The research is based on interpretative approach, mainly reading and interpreting the original text of Eḥyāʾ. Other works of Al-Ḡazālī’s and other sources are used as subsidiaries, though. What this article finds is that short-lasting materials are positively considered by Al-Ghazali in Zuhd realm. Furthermore, whilst he does not mind ornamentations subject to certain conditions, they are seen as at odds with ascetic life. Ornaments in the mosque is legitimate as it is the house of God, and materials are agents for judging the building and its founders. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Al-Ghazali, Iḥyaʾ ʿŪlum al-Dīnʾ, Ornaments in architecture, Materials and components in architecture, Ascetism in architecture, Islamic architecture | ||
| مراجع | ||
|
اتینگهاوزن، ریچارد. «زیبایی از نظر غزالی»، ترجمۀ محمدسعید حنایی کاشانی، در هنر، ش 27 (زمستان 1373)، ص 27- 34. پازوکی، شهرام. «احیاء علوم الدین غزالی و ضرورت احیاء آن»، در: جاویدان خرد، ش 4 (پاییز 1388)، ص 37- 50. زرینکوب، عبدالحسین. فرار از مدرسه در بارۀ زندگی و اندیشۀ ابوحامد غزالی، تهران: امیرکبیر، 1353. خدیوجم، حسین. «مقدمه»، در: غزالی، ابوحامد محمد، احیاء علومالدین، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1375. سروش، عبدالکریم. «احیاء علومالدین»، در دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، جلد 7، تهران: مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، ص 137- 152. غزالی، ابو حامد محمد. احیاء علوم الدین، تصحیح اشراف عبدالعزیز السیروان، بیروت: دارالقلم، بی تا. ــــــــ . احیاء علومالدین. ترجمۀ فارسی مؤیدالدین محمد خوارزمی، به کوشش حسین خدیوجم، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی: 1375. ـــــــ .کیمیای سعادت، به کوشش حسین خدیوجم، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1354. ـــــــ . المنقذ من الضلال، ترجمۀ سیدناصر طبابایی، تهران: انتشارات مولی، 1389. کاخانی، احسان. «تجمل و تزیین در معماری و مصداقهای آن در کتاب احیاء علوم الدین غزالی»، در کنفرانس بینالمللی عمران، معماری و مدیریت شهری نوین، تهران: دبیرخانۀ دایمی کنفرانس، 1397. ــــــــ . بررسی آراء غزالی دربارۀ معماری با محوریت کتاب احیاء علوم الدین، پایاننامۀ کارشناسی ارشد مطالعات معماری ایران، تهران: دانشگاه شهید بهشتی، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، 1395. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 750 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 682 |
||