مطالعات زمینشناسی، دگرسانی و ژئوشیمی کانسار مس قیصری، غرب ترود، استان سمنان | ||
| پژوهشهای دانش زمین | ||
| مقاله 5، دوره 16، شماره 4 - شماره پیاپی 55، بهمن 1404، صفحه 73-90 اصل مقاله (1.94 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/esrj.2021.100883 | ||
| نویسندگان | ||
| شیوا مسکینی سیاهمرد* 1؛ فرج الله فردوست1؛ مهدی رضایی کهخائی2 | ||
| 1گروه زمینشناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران | ||
| 2گروه پترولوژی، دانشکده علون زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران | ||
| چکیده | ||
| مقدمه کانسار مس قیصری در ورقه 1:100000 کلاته رشم، در 105 کیلومتری جنوب دامغان، با مختصات جفرافیایی ˝00´18˚54 تا ˝00´19˚54 طول شرقی و ˝00´19 ˚35 تا ˝00´21 ˚35 عرض شمالی واقع شده است. در طول نوار آتشفشانی ترود- چاهشیرین کانهزایی مس به اشکال مختلف تحت تاثیر تودههای نیمه عمیق جوانتر (با سن الیگو- میوسن) رخ داده است. در برخی نقاط مثل کانسار چاهموسی و کوهزر کانهزایی در مجاور تودههای نفوذی نسبتاً بزرگ صورت گرفته است. در بخشهایی تودههای نفوذی عمده حضور ندارند ولی آثار فعالیت ماگمایی جوانتر به صورت دایکهای با ترکیب دیاباز و میکرودیوریت رخنمون دارند ولی ارتباط مستقیم با کانهزایی مشاهده میشود. در منطقه قیصری دایک دیابازی بهطور مستقیم در کانهزایی نقش داشته است. به طوری که رخ داد آن تنها به حاشیه دایک و گاهاً داخل خود دایک محدود میگردد. مواد و روشها در این پژوهش، پس از تهیه نقشه زمینشناسی 1 :2000 منطقه و انجام بررسیهای صحرایی و نمونهبرداری از سنگهای منطقه، تعداد 25 مقطع نازک میکروسکوپی و 15 مقطع صیقلی به منظور شناسایی ترکیب کانیشناسی، سنگشناسی و روابط بافتی تهیه و مورد بررسی قرار گرفت. جهت مطالعات ژئوشیمیایی تعداد 8 نمونه برای آنالیز XRD، 8 نمونه برای آنالیز XRF و تعداد 8 نمونه برای آنالیز به روش ICP-MS انتخاب گردید. نتایج و بحث کانسار مس قیصری در بخش شمالی پهنه ساختاری - رسوبی ایرانمرکزی واقع است. سنگهای آتشفشانی و آتشفشانی- رسوبی میزبان تودههای نفوذی نیمه عمیق منطقه، همارز سازند کرج متعلق به دوره ائوسن میباشد. در این منطقه گدازههای آندزیتی، آندزیت- بازالتی، بازالت و سنگهای آذرآواری به سن ائوسن میانی تا الیگومیوسن رخنمون دارند. برآمدگی رشته کوه ترود - چاهشیرین تحت تاثیر عملکرد دو گسل اصلی ترود در جنوب و انجیلو در شمال با عملکرد چپ بر حاصل شده است. سازوکار این دو گسل سبب ایجاد گسلهای کوچکتر با دو روند شمالشرقی- جنوبغربی و شمالغربی- جنوبشرقی در داخل این رشتهکوه شده است. در محدوده مس قیصری نیز گسلهایی با این روندها مشاهده میشوند. عامل کنترل کننده کانهزایی در این محدوده دایک دیابازی با روند شمالشرقی- جنوبغربی است که احتمالا⸗ تابع گسلهای با این روند بوده است. کانیسازی در محدوده مورد مطالعه به صورت رگههایی با ضخامتهای مختلف در امتداد شکستگیها و پهنههای گسلی دیده میشود و بیشترین کانیسازی در بازالتها و آندزیت محدوده رخ داده است. آمفیبو ل و پلاژیوکلاز عموماً به کلریت و سریسیت تبدیل شدهاند که نشان دهنده تأثیر آبهای جوی بر سنگهای محدوده است. پیروکسنها نیز در ترکیب پسزمینه دیده میشوند. به منظور بررسی پتروژنز، تعیین جایگاه زمینساختی و نامگذاری شیمیایی سنگهای دربرگیرنده کانسار، از نتایج آنالیز شیمیایی 8 نمونه با روش ICP-MS استفاده شد. براساس نمودار تغییرات Na2O+K2O در مقابل SiO2 ، سنگهای آتشفشانی در بر گیرنده کانسار در گستره آندزیت، تراکیآندزیت، بازالت قرار میگیرند. به منظور تعیین ترکیب و ماهیت سنگهای مورد نظر، از نمودارهای مربوط به عناصر کمیاب از جمله Zr، Ti،Nb و Y که جزء عناصر HSF و غیر متحرک میباشند استفاده شد. به منظور تعیین محیط تکتونیکی از نسبتهای عناصر کمیاب استفاده شده است. نسبت عناصر کمیاب Th/Ta>2، نشاندهنده جایگاه تشکیل کمان قارهای برای سنگهای تشکیلدهنده است. برای تعیین جایگاه زمینساختی سنگهای آذرین، نمودارهای ژئوشیمیایی مختلفی وجود دارند که در این پژوهش بیشتر از نمودارهایی که بر پایهی عناصر کم تحرک ترسیم شدهاند، استفاده شده است. نتیجهگیری براساس بررسیهای ژئوشیمیایی گدازهها به سری ماگمایی- قلیایی و آهکی- قلیایی پتاسیم بالا وابستهاند که در یک رژیم زمینساختی قوسهای آتشفشانی وابسته به حاشیه فعال قارهای تشکیل شده است. این ویژگی مربوط به محیط تکتونیکی وابسته مناطق فرورانش بوده و پدیده آلایش پوستهای را در سنگها نشان میدهد. از عوامل کنترل کننده ماگماتیسم در کمانهای ماگمایی پوستهی اقیانوسی فرورونده، رسوبات فرورونده میباشند که نمایانگر تاثیرات آلایش و هضم پوستهای در ماگمای تشکیل دهندهی سنگهای منطقه مورد مطالعه میباشند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| کانهزایی مس؛ دایک؛ بازالت؛ قیصری؛ ترود- چاهشیرین | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Study of geology, alteration and geochemicall of Qesari copper deposit, west Torud, Semnan province | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Shiva Meskini Siahmard1؛ Farajollah Fardoust1؛ Mehdi Rezaei Kahkhaei2 | ||
| 1Department of Geology, Faculty of Earth Sciences, Shahrood University of Technology, Sharood, Iran | ||
| 2Department of Petrology, Faculty of Earth Sciences, Shahrood University of Technology, Sharood, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Introduction The Qeysari copper deposit is located on the 1:100,000 scale of Kalateh-e-Resham, 105 km south of Damghan, with geographical coordinates of 54 ˚18´ 00 ˝to 54 ˚19´ 00 ˝east longitude and 35 ˚19´ 00˝ to 35 ˚ 21´ 00 ˝ north latitude. Along the Troud-Chah-Shirin volcanic belt, copper mineralization has occurred in various forms under the influence of younger semi-deep masses (with Oligo-Miocene age). In some places, such as the Chah-Musa and Koh-Zar deposits, mineralization has taken place adjacent to relatively large intrusive masses. In some parts, major intrusive masses are not present, but traces of younger magmatic activity are exposed in the form of dykes composed of diabase and microdiorite, but they are directly related to mineralization. In the Qeysari region, diabase dykes have played a direct role in mineralization. As it occurs, it is limited only to the edge of the dike and sometimes inside the dike itself. Materials and Methods In this study, after preparing a 1:2000 geological map of the region and conducting field surveys and sampling of the rocks of the region, 25 microscopic thin sections and 15 polished sections were prepared and examined to identify the mineralogical composition, petrology and textural relationships. For geochemical studies, 8 samples were selected for XRD analysis, 8 samples for XRF analysis and 8 samples for ICP-MS analysis. Results and Discussion The Qeysari copper deposit is located in the northern part of the Central Iran structural-sedimentary zone. The volcanic and volcanic-sedimentary rocks host the semi-deep intrusive masses of the region, equivalent to the Karaj Formation of the Eocene period. In this area, andesitic, andesite-basalt, basalt and pyroclastic rocks of Middle Eocene to Oligomiocene age are exposed. The uplift of the Troud-Chah-Shirin mountain range has been formed under the influence of the action of the two main Troud faults in the south and Angelo in the north with left-lateral action. The mechanism of these two faults has caused the creation of smaller faults with two trends of northeast-southwest and northwest-southeast within this mountain range. Faults with these trends are also observed in the Qeysari copper area. The controlling factor of mineralization in this area is the diabase dyke with a northeast-southwest trend, which was probably a function of faults with this trend. Mineralization in the study area is seen as veins of different thicknesses along fractures and fault zones, and most mineralization has occurred in basalts and andesites of the area.Amphibole and plagioclase have generally been transformed into chlorite and sericite, which indicates the effect of atmospheric waters on the rocks of the area. Pyroxenes are also seen in the background composition. In order to investigate the petrogenesis, determine the tectonic setting and chemical nomenclature of the rocks containing the deposit, the results of chemical analysis of 8 samples by ICP-MS method were used. Based on the Na2O+K2O vs. SiO2 variation diagram, the volcanic rocks containing the deposit are in the range of andesite, trachyandesite, and basalt. In order to determine the composition and nature of the rocks in question, diagrams related to trace elements, including Zr, Ti, Nb, and Y, which are HSF and immobile elements, were used. In order to determine the tectonic environment, the ratios of trace elements were used. The ratio of trace elements Th/Ta>2 indicates the location of continental arc formation for the constituent rocks. There are various geochemical diagrams to determine the tectonic location of igneous rocks, and in this study, more diagrams based on immobile elements were used. Conclusion Based on geochemical studies, the lavas belong to the high-potassium alkaline and calc-alkaline magmatic series, which formed in a tectonic regime of volcanic arcs associated with active continental margins. This feature is related to the tectonic environment associated with subduction zones and shows the phenomenon of crustal contamination in the rocks. Among the factors controlling magmatism in subducting oceanic crust magmatic arcs are subducting sediments, which represent the effects of crustal contamination and digestion in the magma forming the rocks of the studied area. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Copper mineralization, Dike, Basalte, Qeysari, Torud-Chahshirin | ||
| مراجع | ||
|
Aldanmaz, E., Pearce, J.A., Thirlwall, M.F. and Mitchell, J.G., 2000. Petrogenetic evolution of late Cenozoic, post-collision volcanism in western Anatolia, Turkey, Journal of Volcanology and Geothermal Research, v. 102(1), p. 67-95. Fisher, R.V., 1966. Rocks Composed of Volcanic Fragments and Their Classification. Earth-Science Reviews, v. 1, p. 287-298. Giggenbach, W.F., 1997. The origin and evolution of fluids in magmatic-hydrothermal Systems Geochemistry of hydrothermal ore deposits, v. 3, p. 737-796. Ghorbani, Gh., 2005. Petrology of magmatic rocks of southern Damghan, PhD thesis, Shahid Beheshti University, 355 p. Craig, J.R., Vaughan, D.J. and Hagni, R.D., 1981. Ore microscopy and ore petrography, v. 406. New York: Wiley. Beane R.E., 1982. Hydrothermal alteration in silicate rocks. Advances in Geology of the Porphyry Copper Deposits, Southwestern North America, p. 117-137. Galley, A.G., Hannington, M.D. and Jonasson, I., 2007- Volcanogenic massive sulphide deposits. Journal of Mineral Deposits of Canada, v. 5, p. 141-161. Gill J., 2012. Orogenic Andesites and Plate Tectonics, Springer-Verlag, Vol. 16, Springer Science and Business Media, 382 p. Harker, A., 1909. The Natural History of Igneous Rock, Methuen Co. London, 344 p. Houshmandzadeh, A., Alavi Naeini, M. and Haqipour, A., 1978. Evolution of Geological Phenomena in the Torud Region, Geology and Mineral Exploration Organization of Iran, 138 p. Rvine, T.N. and Baragar, W.R.A., 1971. A guid to chemical classification ofthe common volcanic rocks. Can.J.Sci, v. 8, p. 523-548. Jafarian, M., 1994. Geological map with a scale of 1:100,000 of Kalate-Reshm, Publications of the Geological and Mineral Exploration Organization of the country. Khajehzadeh, H., 2009. Master's thesis, Petrology and geochemistry of intrusive igneous masses north of Moaleman, Faculty of Earth Sciences, Shahrood University of Technology, 253 p. Middlemost, E.A.K., 1994. Naming materials in the magma / igneous rock system, Longman Groun u. k, p. 73-86. Nakamura, N., 1974. Determination of REE, Ba, Fe, Mg, Na and K in carbonaceous and ordinary chondrites. Geochim. Cosmochin, Acta, v. 38, p. 757-775. Nesse, W.D., 2000-Introduction to mineralogy Oxford University Press, 442 p. Pearce, J., 1996. Sources and setting of granitic rocks, Episode, v. 19, p. 120-125. Rollinson, H.R., 2014. Using geochemical data: evaluation, presentation, interpretation, Routledge, Longman, UK, 352 p. Sun, S.S. and Mc Donough, W.F., 1989. Chemical and Isotopic Systematics of Ocean Basins.Geologyical Society of London Special Publication, 42. Black Well, Oxford, p. 313-346. Sillitoe, R.H., 1993. Epithermal models: genetic types, geometrical controls and shallow features. Mineral Deposit Modeling, Geological Association of Canada Special Paper, v. 40, p. 403-417. Taleh Masouleh, S., Ghorbani, M. and Hakimi Asiabar, S., 2010. Economic Geological Study of Chah- Gole Copper Deposit, Semnan, Northwest of Torud, Scientific Research Quarterly of Land and Resources, Lahijan Branch, v. 3(1), p. 74-87 Tatsumi, Y. and Takahashi, T., 2006. Operation of subduction factory and production of andesite, Journal of Mineralogical and Petrological Sciences, v. 101(3), p. 145-153. Wood, D.A., 1980. The application of a Th-Hf-Ta diagram to problems of tectonomagmatic classification and to establishing the nature of crustal contamination if basaltic lavas of the british Tertiary volcanic province. Earth and Planetary Science Letter, v. 50, p. 11-30. Thompson, R.N., 1982. Magmatism of the British Tertiary volcanic province, Scottish Journal of Geology, v. 18(1), p. 49-107.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 22,548 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 198 |
||