سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه شهید بهشتی

حیدری, آوا, فلاحی, نگار, صابری, انسیه, هادیان, پرنیان, آذری, اسما, هروی, یگانه, حسنی, نگار, خوراکیان, علیرضا, قدرتی, نسرین. (1400). بررسی عامل های روان شناختی موثر بر تمایل به کاهش استفاده از کیسه های پلاستیکی (مطالعه موردی: هاپیر مارکت های شهر مشهد). , 19(4), 49-66. doi: 10.52547/envs.2021.34135
آوا حیدری; نگار فلاحی; انسیه صابری; پرنیان هادیان; اسما آذری; یگانه هروی; نگار حسنی; علیرضا خوراکیان; نسرین قدرتی. "بررسی عامل های روان شناختی موثر بر تمایل به کاهش استفاده از کیسه های پلاستیکی (مطالعه موردی: هاپیر مارکت های شهر مشهد)". , 19, 4, 1400, 49-66. doi: 10.52547/envs.2021.34135
حیدری, آوا, فلاحی, نگار, صابری, انسیه, هادیان, پرنیان, آذری, اسما, هروی, یگانه, حسنی, نگار, خوراکیان, علیرضا, قدرتی, نسرین. (1400). 'بررسی عامل های روان شناختی موثر بر تمایل به کاهش استفاده از کیسه های پلاستیکی (مطالعه موردی: هاپیر مارکت های شهر مشهد)', , 19(4), pp. 49-66. doi: 10.52547/envs.2021.34135
حیدری, آوا, فلاحی, نگار, صابری, انسیه, هادیان, پرنیان, آذری, اسما, هروی, یگانه, حسنی, نگار, خوراکیان, علیرضا, قدرتی, نسرین. بررسی عامل های روان شناختی موثر بر تمایل به کاهش استفاده از کیسه های پلاستیکی (مطالعه موردی: هاپیر مارکت های شهر مشهد). , 1400; 19(4): 49-66. doi: 10.52547/envs.2021.34135

بررسی عامل های روان شناختی موثر بر تمایل به کاهش استفاده از کیسه های پلاستیکی (مطالعه موردی: هاپیر مارکت های شهر مشهد)

فصلنامه علوم محیطی
مقاله 4، دوره 19، شماره 4، دی 1400، صفحه 49-66    اصل مقاله (698.74 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.52547/envs.2021.34135
نویسندگان
آوا حیدری* 1؛ نگار فلاحی1؛ انسیه صابری1؛ پرنیان هادیان1؛ اسما آذری1؛ یگانه هروی1؛ نگار حسنی1؛ علیرضا خوراکیان2؛ نسرین قدرتی1
1گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
چکیده
سابقه و هدف: کیسه های پلاستیکی رایگان فایده های عملی برای مصرف کنندگان دارد اما به دلیل دیرتجزیه پذیر بودن و افزودنی های آن تأثیرات نامطلوبی بر محیط زیست می گذارد. بنابراین در این مطالعه، عامل های مؤثر بر قصد و رفتار افراد برای استفاده از کیسه های پلاستیکی با نظریه رفتار برنامه ریزی شده و مدل سازی ساختاری مورد بررسی قرار گرفت.
مواد و روش ها: تعداد کل 360 مشتری در 7 هایپرمارکت بزرگ در منطقه های مختلف کلان شهر مشهد به سؤال های پرسشنامه پاسخ
دادند. داده های به دست آمده با نرم افزار IBM SPSS Statistic 22 و AMOS 24 تجزیه و تحلیل شدند. مدل توسعه یافته ای براساس نظریه رفتار برنامه ریزی شده با متغیرهای نگرش شناختی، نگرش مؤثر، انگیزه اقتصادی، بازخورد، هنجار ذهنی، کنترل رفتاری، قصد و رفتار معرفی شد تا عامل های مؤثر بر رفتار کاهش استفاده از کیسه های پلاستیکی را تعیین کند.
نتایج و بحث: نتایج این مطالعه نشان داد که بیش از نیمی از پاسخ دهنده گان به پرسشنامه ها، زن بودند و بیش از 30 درصد آنها در رده سنی 25 - 35 سال قرار داشتند. تأثیر اطلاعات جمعیت شناختی بر قصد کاهش استفاده از کیسه های پلاستیکی در هایپرمارکتها با آزمون آنوا مورد بررسی قرار گرفت. تنها سن ( p< 0.001 و df = 7 و F= 3.6 ) و نوع شغل ( p< 0.001 و df = 7 و F= 3.5 ) مشتری تأثیر معنی داری بر قصد دارد. سنجه های کلی برازش مدل ساختاری عبارتند از کای اسکوئر برابر با 3 / 254 با درجه آزادی 106 ، نسبت کای اسکوئر به درجه آزادی برابر با 4 / 2 ، IFI برابر با 9 / 0 ، CFI برابر با 9 / 0 ، NFI برابر با 89 / 0 و RMSEA برابر 062 / 0 است که بنابر استاندارد برازش مدل مناسب است. یافته های مدل معادلات ساختاری با برازش مناسب می تواند روابط بین متغیرها را توصیف کند: نگرش شناختی تأثیر معنادار آماری بر نگرش مؤثر دارد. همچنین نگرش شناختی و هنجار از لحاظ آماری دارای رابطه معناداری هستند. همچنین نگرش شناختی به طور آماری ( p< 0.001 ) بر کنترل رفتاری تأثیر منفی دارد. بین انگیزه اقتصادی و هنجار رابطه مثبت(ضریب 18 / 0 ) و معناداری ( p < 0.001 ) وجود دارد. همچنین، بین بازخورد و هنجار رابطه منفی(ضریب 43 / 0 ) و معناداری ( p< 0.001 ) وجود دارد. در همین راستا، بین بازخورد و کنترل رفتاری رابطه مثبت (ضریب 45 / 0 ) و معناداری ( p< 0.001 ) وجود دارد. نگرش شناختی تأثیر مثبت (ضریب 16 / 0 ) و معناداری( p > 0.05 ) روی قصد برای انجام رفتار دارد و هنجار با ضریب 41 / نیز 0 تأثیر مثبت و معناداری (p< 0.001 ) روی قصد برای انجام رفتار دارد.
نتیجه گیری: پارامترهای اصلی نظریه رفتار برنامهریزی شده (نگرش، هنجار ذهنی و کنترل رفتاری) به طور معنی داری قصد کاهش استفاده از کیسه های پلاستیکی را توصیف می کنند. افزودن متغیرهای جدید مانند بازخورد و انگیزه اقتصادی به این نظریه، کمک می کنند سایر پیش بینی کننده های رفتار مشخص شوند. هنجار از مهمترین متغیرهایی است که تأثیر سایر فاکتورها مانند نگرش شناختی، نگرش مؤثر، انگیزه اقتصادی، بازخورد و کنترل رفتاری بر قصد کاهش مصرف کیسه های پلاستیکی را میانجی می کنند. اگرچه انگیزه اقتصادی بر کاهش تمایل برای استفاده از کیسه های پلاستیکی مجانی تأثیر دارد، اما شایسته است که رویکرد مداخله ای براساس مدل ارائه شده در این مطالعه، برای یافتن راه حل استفاده شود.
کلیدواژه‌ها
: نظریه رفتار برنامه ریزی شده؛ مدل معادله ساختاری؛ کیسه پلاستیکی؛ مشهد
عنوان مقاله [English]
Investigation of psychological factors affecting the behavior of reducing the use of plastic bags (Case study: Hypermarkets in Mashhad)
نویسندگان [English]
Ava Heidari1؛ Negar Fallahi1؛ Ensyeh Saberi1؛ Parnian Hadian1؛ Asma Azari1؛ Yeganeh Hervay1؛ Negar Hasany1؛ Alireza Khorakian2؛ Nasrin Ghodrati1
1Department of Environmental Science,, Faculty of Natural Resources and Environment, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
2Department of Management, Faculty of Economic and AdministrativeSciences, ,Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Ira
چکیده [English]
Introduction: Free plastic bags have practical benefits for consumers but because of their non-biodegradability and additives, they have adverse effects on the environment. Therefore, in this study, the factors affecting people's intention and behavior for using plastic bags with the Theory of Planned Behavior and Structural Equation Modeling were investigated.
Material and methods: A total of 360 customers in seven major hypermarkets in different areas of Mashhad responded to the questionnaire. Data were analyzed using IBM SPSS Statistic V.22 and AMOS 24 software. An extended model based on the Theory of Planned Behavior was introduced with the constructs including cognitive attitude, affective attitude, economic motivation, feedback, subjective norm, behavioral control, intention, and behavior to determine the factors influencing the behavior.
Results and discussion: The results of this study showed that more than half of the respondents to the questionnaires were women and more than 30% of them were in the age group of 25-35 years. The effect of demographic information on the intention to reduce plastic bags in hypermarkets was examined by the ANOVA test. Only the age (p <0.001, df = 7, F = 3.6) and the type of job (p <0.001, df = 7, F = 3.5) had a significant effect on the intention. The fit indices of the structural model were as follows: Chi-squared test was equal to 254.3 with freedom of 106, the ratio of Chi-squared to a degree of freedom was equal to 2.4, IFI was equal to 0.9, CFI was equal to 0.9, NFI was equal to 89, and RMSEA was equal to 0.622. According to the standard, the fit of the model was appropriate. Findings of the structural equation model can describe the relationships between variables: cognitive attitude had a significant statistical effect on effective attitude; there was a statistical relationship between cognitive attitudes and norm. In addition, cognitive attitudes (p <0.001) had a negative effect on behavioral control. There was a positive and significant (p <0.001) relationship between economic motivation and norm (coefficient of 0.18). Also, there was a negative and significant (p <0.001) relationship between feedback and norm (coefficient 0.43). Besides, there was a positive and significant (p <0.001) relationship between feedback and behavioral control (coefficient 0.45). Cognitive attitude had a positive and significance (p< 0.05) effect (coefficient of 0.16) on intention to reduce plastic bags. The norm with a coefficient of 0.41 had a positive and significant effect (p <0.001) on the intention.
Conclusion: The results showed that the structural equation model with appropriate fit could describe the relationships between variables. The main parameters of the Theory of Planned Behavior (attitude, subjective norms, and behavioral control) significantly describe the intention of using plastic bags. Adding new variables such as feedback and economic incentives to this theory will help determine other predictors of behavior. The norm is one of the most important variables that mediate the influence of other factors such as cognitive attitude, affective attitude, economic motivation, feedback, and behavioral control on intention to using a plastic bag. Although the economic incentive affects the intention to use free plastic bags, it is appropriate to use the intervention approach based on the model presented in this study to find a solution.
کلیدواژه‌ها [English]
Theory of Planned Behavior, Structure Equation Modeling, Plastic bag, Mashhad
مراجع

Aarts, H. and Dijksterhuis, A., 2000. Habits as knowledge structures: automaticity in goal-directed behavior. Journal of Personality and Social Psychology. 78, 53-63.
Ajzen, I., 1991. The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes. 50, 179-211.
Ajzen, I., 2002. Perceived Behavioral Control, Self-Efficacy, Locus of Control, and the Theory of Planned Behavior1. Journal of Applied Social Psychology. 32, 665-683.
Ajzen, I., & Fishbein, M. , 1980. Understanding attitudes and predicting social behaviour. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.
Anderson, J.C., Gerbing, D.W., 1988. Structural equation modeling in practice: areview and recommended two-step approach. .Psychological Bulletin 103, 411–423.
Bakhtari, F., Nadrian, H., Asghari Jafarabadi, M., Dehghanzadeh, R., Delangiz, Z., 2018. Individual and Environmental Predictors on the Use of Plastic Bags among the Vendors of Hadishahr City. International Electronic Journal of Medicine. 7, 41-47. (In Persian with English abstract).
Chen, F., Curran, P.J., Bollen, K.A., Kirby, J., Paxton, P., 2008. An empirical evaluation of the use of fixed cutoff points in RMSEA test statistic in structural equation models. Sociological methods & research. 36, 462-494.
Convery, F., McDonnell, S., Ferreira, S., 2007. The most popular tax in Europe? Lessons from the Irish plastic bags levy. Environmental and Resource Economics. 38, 1-11.
Danner, U.N., Aarts, H., de Vries, N.K., 2008. Habit vs. intention in the prediction of future behaviour: the role of frequency, context stability and mental accessibility of past behaviour. The British journal of social psychology. 47, 245-265.
De Groot, J.I., Abrahamse, W., Jones, K., 2013a. Persuasive normative messages: The influence of injunctive and personal norms on using free plastic bags. Sustainability 5, 1829-1844.
De Groot, J.I.M., Abrahamse, W., Jones, K., 2013b. Persuasive Normative Messages: The Influence of Injunctive and Personal Norms on Using Free Plastic Bags. Sustainability. 5, 1829-1844.
Dean, M., Raats, M.M., Shepherd, R., 2012. The role of self‐identity, past behavior, and their interaction in predicting intention to purchase fresh and processed organic food 1. Journal of Applied Social Psychology. 42, 669-688.
Fan, Y., Chen, J., Shirkey, G., John, R., Wu, S.R., Park, H., Shao, C., 2016. Applications of structural equation modeling (SEM) in ecological studies: an updated review. Ecological Processes. 5, 19.
Gerrard, M., Gibbons, F.X., Houlihan, A.E., Stock, M.L., Pomery, E.A., 2008. A dual-process approach to health risk decision making: The prototype willingness model. Developmental review. 28, 29-61.
Ghattavi, K., Naji, A., Kord, S., 2019. Investigation of microplastic contamination in the gastrointestinal tract of some species of caught fish from Oman Sea. ijhe. 12, 141-150.
Ha, H.Y., Janda, S., 2012. Predicting consumer intentions to purchase energy‐efficient products. Journal of Consumer Marketing.29, 0736-3761.
Anonymous., 1398. iranshahr. https://www.hamshahrionline.ir/news/448869.
Heath Y, G.R., 2002. Extending the theory of planned behavior: predicting the use of public transportation. Journal of Applied Social Psychology. 32, 2154–2189.
Heidari, A., Kolahi, M., Behravesh, N., Ghorbanyon, M., Ehsanmansh, F., Hashemolhosini, N., Zanganeh, F., 2018. Youth and sustainable waste management: a SEM approach and extended theory of planned behavior. Journal of Material Cycles and Waste Management. 20, 2041-2053.
Heidari, A., Mirzaii, F., Rahnama, M., Alidoost, F., 2020. A theoretical framework for explaining the determinants of food waste reduction in residential households: a case study of Mashhad, Iran. Environmental Science and Pollution Research. 27, 6774-6784.
Hu, L.t., Bentler, P.M., 1999. Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural equation modeling: a multidisciplinary journal. 6, 1-55.
Jakovcevic, A., Steg, L., Mazzeo, N., Caballero, R., Franco, P., Putrino, N., Favara, J., 2014. Charges for plastic bags: Motivational and behavioral effects. Journal of Environmental Psychology. 40, 372-380.
Jöreskog, K., Sörbom, D., , 1998. LISREL 7: A Guide to the Program and Applications.SPSS Inc., . Chicago, IL.
Marcoulides, G.A., Schumacker, R.E.,, 1996. Advanced Structural Equation Modeling. Erlbaum, Mahwah, NJ, pp. , 157–165.
Marsh, H.W., Hocevar, D., , 1985. Application of confirmatory factor analysis to thestudy of self-concept: First- and higher order factor models and their invarianceacross groups. Psychological Bulletin. 97, 562–582.
Martinho, G., Balaia, N., Pires, A., 2017. The Portuguese plastic carrier bag tax: The effects on consumers’ behavior. Waste Management. 61, 3-12.
Moser, A.K., 2015. Thinking green, buying green? Drivers of pro-environmental purchasing behavior. Journal of consumer marketing. 32, 167-175.
Muthu, S.S., Li, Y., Hu, J.Y., Mok, P.Y., 2011. Carbon footprint of shopping (grocery) bags in China, Hong Kong and India. Atmospheric Environment. 45, 469-475.
Ohtomo, S. and Ohnuma, S., 2014. Psychological interventional approach for reduce resource consumption: Reducing plastic bag usage at supermarkets. resources, Conservation and recycling. 84, 57-65.
Paper., G.W.W., 2013. Plastic bags.
Ramayah, T., Lee, J.W.C., Lim, S., 2012. Sustaining the environment through recycling: An empirical study. Journal of environmental management.102, 141-147.
RB, K., 2011. Principles and Practice of Structural Equation Modeling. Third Edition. The Guilford Press, 456 New York.
Sharp, A., Høj, S., Wheeler, M., 2010. Proscription and its impact on anti-consumption behaviour and attitudes: the case of plastic bags. Journal of Consumer Behaviour. 9, 470-484.
Society., E.-D.F.f.C., 2010. Eco-Money.
Spearman, C., 1904. ‘ÔGeneral Intelligence, Õ Objectively Determined and Measured. American Journal of Psychology. 15, 201-293.
Sun, Y., Wang, S., Li, J., Zhao, D., Fan, J., 2017. Understanding consumers’ intention to use plastic bags: using an extended theory of planned behaviour model. Natural Hazards. 89, 1327-1342.
Teng, Y.-M., Wu, K.-S., Liu, H.-H., 2015. Integrating altruism and the theory of planned behavior to predict patronage intention of a green hotel. Journal of Hospitality & Tourism Research. 39, 299-315.
Wright, S., 1920. The relative importance of heredity and environment in determining the piebald pattern of guinea-pigs. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 6, 320.
Wright, S., 1921. Correlation and causation. J. agric. Res. 20, 557-580.
Yazdanpanah, M., Forouzani, M., 2015. Application of the Theory of Planned Behaviour to predict Iranian students' intention to purchase organic food. Journal of Cleaner Production. 107, 342-352.
Zhu, Q., 2011. An Appraisal and Analysis of the Law of “Plastic-Bag Ban”. Energy Procedia. 5, 2516-2521.

آمار
تعداد مشاهده مقاله: 13,992
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 9,346