1گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
2دانش آموخته گرایش اندیشه سیاسی در اسلام، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.
چکیده
شناخت نادرست از مبانی اعتقادی رفتار دولت اسلامی در حوزههای راهبردی از جمله روشهای بازدارندگی عاملی موثر در بدفهمی بازیگران نظام بینالملل از رویکردهای راهبردی واقعیِ آن دولت است. بر این اساس، بدفهمی نسبت به نیات هستهای جمهوری اسلامی ایران، یکی از مشکلات قدرتها طی دو دهه گذشته بوده است. به نظر میرسد هنوز تحقیق مجزایی که بتواند ارتباط وثیق مبانی اعتقادی اسلام با راهبرد هستهای دولت اسلامی نشان دهد انجام نشده است. لذا، پرسش اصلی این مقاله این است که وضعیت جواز/عدمجواز(حرمت) ساخت و بهکارگیری تسلیحات بازدارنده هستهای در تقابل با دشمنان مجهز به چنین تسلیحاتی چگونه است؟ آموزههای حاصل از تفسیر متن قرآن حاکی از حرمت قطعیِ فقهی این موضوع در چارچوب راهبرد بازدارندگیِ دولت اسلامی است. هدف مقاله آن است که نشان دهد الزام به عدم تولید و بهکارگیری سلاح هستهای نه به دلیل محدودیتهای حقوق بینالملل و مخالفت قدرتها، بلکه برخاسته از مبانی اعتقادی ناشی از الزامات قرآنی-فقهی است.این نوشتار در چارچوب روش تفسیر اجتهادی میکوشد به نظر شارع مقدس درباره تولید و استفاده از سلاحهای کشتار جمعی در راهبرد بازدارندگی نزدیک شود. برجستهسازی مبانی قرآنی-فقهی دالّ بر حرمت ساخت و بهکارگیری تسلیحات اتمی (به عنوان نظر غالب)،در مقابل نظر ضعیف دالّ بر ساخت آنها، مهمترین نوآوری و نتیجه مقاله پیشرو خواهد بود.
Jurisprudence reasons for sanctity of construction and use of nuclear weapons in the deterrence strategy of Islam
نویسندگان [English]
Reza Soleimani1؛ Fatemeh Hoseini2
1Depatement of Political Sciences, Faculty of Economic and Social Sceinces, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran
2Graduated of Political Thought in Islam, Bu-Ali Sina university, Hamedan, Iran
چکیده [English]
Misunderstanding of theological basis for behavior of an Islamic State in strategic spheres, such as deterrence methods, is an effective factor on misconception of international actors to real strategic approach of that state. Therefore, misconception of I.R.I real intention of nuclear activities, have been a continuous concern for some nuclear powers during the two recent decades. It seems it have not yet done a separate research to indicate the firm linkage between theological basis of Islam and atomic power role in its deterrence. Hence, the important question is that whether construction and use of nuclear weapons in Islam would be permitted or not? Prevalent interpretation of Quran signifies to a certain Jurisprudence Sanctity of this issue in the framework of deterrence strategy utilized by an Islamic state such as I.R.I. This article emphasizes that the commitment to non-production, accumulation and use of nuclear weapons, is rooted in Islamic beliefs and Quran teachings rather than opposition of powers and so is not a tactical action. In the framework of ijtihad rational interpretation, this article tries to look for real will of holy legislator about construction and use of these weapons against Koffar. Signalizing teachings of Quran and Jurisprudence to Sanctity of construction and use of nuclear weapons (as the dominant idea), versus the weak idea permitting construction of them would be considered main achievement and conclusion of this writing.
کلیدواژهها [English]
deterrence, nuclear weapons, preference Ayah, Retaliation, demolish on the Earth
آیتی، سیدمحمدرضا؛ شادروان،محمداسماعیل (زمستان 1386)، «قاعده مقابلهبهمثل و اقدامات تلافیجویانه از منظر فقه شیعه و حقوق بینالملل». پژوهشهای فقه و حقوق اسلامی.شماره.10: 61-84.
بابایی، علیاکبر (1398)، بررسی مکاتب و روش های تفسیری. تهران: انتشارات سمت. جلد اول.
بینا (7/12/1392)، «همایش ملی فقه هستهای». مجله افق حوزه. سال دوازدهم، شماره. 385: 3-4.
جوادیآملی، عبدالله (1389)، تسنیم. قم: مرکز نشر اسراء. چاپ دوم.
خمینی، سیدروحالله (1421ق)، کتاب البیع. تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
داودیلیمونی، سعید؛ داودیلیمونی، علیرضا (پاییز 1394)، «ضرورت فقهی طرح منطقهای عاری از سلاح هستهای: ممنوعیت سلاح هستهای از منظر حقوق بینالملل و اسلام». فصلنامه پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب. سال دوم. شماره سوم: 51-72.
دورمن،کنوت؛ دوسوالدبک،لوییس؛ کولپ،رابرت (1393)، عناصر جنایات جنگی در اساسنامه دیوان بینالمللی کیفری. ترجمه زهرا جععفری، زهرا محمودی و پریسا سفیدپری. تهران: انتشارات مجد. چاپ اول.
رازی حسینبنعلی، ابوالفتوح (1408ق)، روضالجنان و روحالجنان فی تفسیرالقرآن. مشهد: نشر آستان قدس رضوی. چاپ اول.
ربانیگلپایگانی، علی (1383)، هرمنوتیک و منطق فهم دین. قم: مرکز مدیریت حوزه علمیه.
رحمانی، محمد (پاییز 1389)، «منع استفاده از سلاحهای کشتار جمعی از نگاه مذاهب». فصلنامه طلوع نور. شماره 33: 35-60.
ساعد، نادر (1384)، حقوق بینالملل و نظام عدم گسترش سلاحهای هستهای. تهران: موسسه مطالعات و پژوهشهای حقوقی شهر دانش. چاپ اول.
علیدوست، ابوالقاسم (1392)، «بررسی فقهی تولید انباشت، بهکارگیری و فروش سلاحهای کشتار جمعی». مجموعه مقالات همایش ممنوعیت سلاحهای کشتار جمعی از دیدگاه فقه اسلامی. قم: مرکز فقهی ائمه اطهار(علیهم السلام). چاپ اول.
عمیدزنجانی، عباسعلی (1383)، فقه سیاسی. تهران: امیرکبیر. چاپ اول.
فاضللنکرانی،محمدجواد (زمستان 1392)، «تولید و استفاده از سلاحهای کشتار جمعی از دیدگاه فقه اسلامی».حقوق اسلامی. شماره.39: 7-34.
قرباننیا، ناصر؛ اخگریبناب، نادر (بهار 1390)، «عدم مشروعیت کاربرد سلاح هستهای در پرتو اصل تفکیک با رویکرد اسلامی».حقوق اسلامی. شماره 28: 73-104.
مکارمشیرازی، ناصر (1374)، تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب الإسلامیه.
مورگنتا، هانس. جی (1374)، سیاست میان ملتها. ترجمه حمیرا مشیرزاده. تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بینالمللی وزارت امور خارجه.
نجفی، محمدحسن (پاییز و زمستان 1381)، «فقه و گونههای بهرهوری از تکنولوژی هستهای». کاوشی نو در فقه. سال نهم. شمارههای: 33 و 34.: 3-8.
ابنجوزیقرشیبغدادی، ابوالفرج جمالالدین عبدالرحمانبنعلی (1407ق)، زاد المسیر فی علم التفسیر. بیروت. دارالکفر.
حاجعبدالله، ماهوشیزا(1425ق). «مدی مشروعیه اسلحه الدمار الشامل فی ضوء احکام الشریعه الأسلامیه». ریاض. پایاننامه کارشناسی ارشد دانشگاه نایف العربیه للعلوم الأمنیه. دانشکده الدرااسات العلیا. گروه العداله الجنائیه.
حائریتهرانی، میرسیدعلی (1377)، مقتنیات الدرر و ملتقطات الثمر. تهران. دارالکتب الاسلامیه. چاپ اول.
جزایری، ابوبکر جابر (1416ق)، ایسر التفاسیر لکلام العلیّ الکبیر. مدینه. مکتب العلوم و الحکم. چاپ اول.
