قانون از مفاهیم مدرنی است که از زمان دولت قاجار فراروی عالمان مسلمان قرار گرفته است. امکان قانونگذاری عرفی همواره به عنوان یک معضل فکری و اندیشهای مطرح بوده و محل اختلاف اندیشههای دینیِ پس از انقلاب اسلامی شده است. فقدان مباحث نظری و توافق مبنایی در تبیین دقیق جایگاه آن باعث بروز چالشهای عملی گستردهای شده است. این پژوهش درصدد است تا با روش توصیفی، تحلیلی و مقایسهای، درچارچوب نظریه انتقادی به این پرسش پاسخ دهد که آیا از دیدگاه اندیشههای دینی پس از انقلاب اسلامی ایران، قانونگذاری عرفی در امور عمومی ممکن است یا نه؟ پس از انقلاب اسلامی دو نوع اندیشه دینی درباره امکان یا امتناع قانون شکل گرفته است. از دیدگاه حامیان اندیشه دینی سنتی، قانونگذاری صرفا از سوی فقهاء انجام میشود و قانونگذاری عرفی، نوعی شرک در ربوبیت تلقی میشود، ولی از دیدگاه نواندیشی دینی بدلیل ذی حق بودن، برابری و آزادی انسان در سامان حیات سیاسی قانونگذاری عرفی ممکن است. دستاورد این مقاله، بررسی دیدگاه حامیان اندیشههای دینی پس از انقلاب اسلامی به صورت دقیق و مشخص و پیشنهاد گفتگو در فضای آزاد و عاری از سلطه و تن دادن به بازی دموکراتیک برای نیل به گفتمان مشترک درباره قانونگذاری است.
Feasibility Study of Legislation in Religious Thoughts after the Islamic Revolution of Iran
نویسندگان [English]
ali maleki
دانشگاه دولتی تفرشtafresh u
چکیده [English]
Law is one of the modern concepts that has been presented to Muslim scholars since the Qajar government. The possibility of customary legislation has always been a problem of thought and has become a point of contention for religious ideas after the Islamic Revolution. The lack of theoretical arguments and basic agreement in explaining its exact position has caused widespread practical challenges. This research seeks to; descriptive-analytical and comparative method; in the framework of critical theory, answer the question that; from the point of view of religious ideas after the Islamic Revolution of Iran, is customary legislation possible in public affairs or not? After the Islamic Revolution, two types of religious ideas about the possibility or refusal of law have emerged. From the point of view of the supporters of traditional religious thought, legislation is done only by jurists and customary legislation is considered as a kind of polytheism in the Lordship, but from the point of view of religious modernism, customary legislation is possible due to human rights, equality and freedom in political life. The aim of this article is to examine the views of the supporters of religious ideas after the Islamic Revolution in a precise and clear manner and to propose dialogue in a free and independent space and to submit to the democratic game in order to achieve a common discourse on legislation.
کلیدواژهها [English]
Law, Sharia, Religious Thought, Islamic Republic, Iran
عالم ،عبدالرحمن (1387)، بنیادهای علم سیاست ،تهران : نشرنی
فوزی، یحیی (1392)، تحولات سیاسی اجتماعی بعد از انقلاب اسلامی ایران، ج2، تهران: عروج
فیرحی، داود (1382)، نظام سیاسی دولت در اسلام، تهران: انتشارات سمت و دانشگاه باقرالعلوم(ع)
فیرحی، داود (1392)، فقه و سیاست در ایران معاصرتحول حکومتداری و فقه حکومت اسلامی، تهران: نشر نی
فیرحی، داود (1394)، آستانه تجدد، تهران: نشر نی
فیرحی، داود (1394)، فقه و سیاست در ایران معاصر، فقه سیاسی و فقه مشروطه، تهران: نشر نی
فیرحی، داود (1396)، فقه و حکمرانی حزبی، تهران: نشر نی
قاضی، ابوالفضل (1380)، مبانی علم سیاست، تهران؛ انتشارات دانشگاه تهران
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (1373)، تهران: نشر مجلس شورای اسلامی
کاتوزیان، ناصر (1387)، مقدمه علم حقوق و مطالعه در نظام حقوقی ایران، چاپ شصت و دوم، تهران: انتشار
لاریجانی، صادق (1376)، دین و جامعه مدنی، همایش تحقق جامعه مدنی در انقلاب اسلامی، سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی، تهران: سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی
لسناف، مایکل ایچ (1387)، فیلسوفان سیاسی قرن بیستم، ترجمه خشایار دیهیمی، تهران، نشر ماهی
مارش، دیوید و استوکر، جری، روش و نظریه در علوم سیاسی، ترجمه امیرمحمد حاجی یوسفی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی 1388
مصباح یزدی (1378)، محمدتقی، پرسشها و پاسخها، قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی
مصباح یزدی (1373)، حکومت اسلامی و ولایت فقیه، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی
مصباح، محمد تقی (1378)، سلسله مباحث اسلام، سیاست و حکومت، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی
مصباح، محمد تقی (1370)، آذرخشی دیگر از آسمان کربلا، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی
مصباح، محمد تقی (1373)، حکومت اسلامی و ولایت فقیه، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی
مصباح، محمد تقی (1378الف)، نظریه سیاسی اسلام، ج2، قم: موسسه امام خمینی
مصباح، محمد تقى (1378ب) ، سلسله مباحث اسلام، سیاست و حکومت، ج3، تهران: سازمان تبلیغات اسلامى
مصباح، محمدتقی (1377)، حقوق و سیاست در قرآن، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی
