سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه شهید بهشتی

احمدی, محمود, جعفری, فرزانه. (1399). پایش الگوی بارش فراگیر سواحل جنوبی ایران. , 2(3), 105-122. doi: 10.52547/sdge.2.3.105
محمود احمدی; فرزانه جعفری. "پایش الگوی بارش فراگیر سواحل جنوبی ایران". , 2, 3, 1399, 105-122. doi: 10.52547/sdge.2.3.105
احمدی, محمود, جعفری, فرزانه. (1399). 'پایش الگوی بارش فراگیر سواحل جنوبی ایران', , 2(3), pp. 105-122. doi: 10.52547/sdge.2.3.105
احمدی, محمود, جعفری, فرزانه. پایش الگوی بارش فراگیر سواحل جنوبی ایران. , 1399; 2(3): 105-122. doi: 10.52547/sdge.2.3.105

پایش الگوی بارش فراگیر سواحل جنوبی ایران

فصلنامه علمی توسعه پایدار محیط جغرافیایی
مقاله 8، دوره 2، شماره 3، بهمن 1399، صفحه 105-122    اصل مقاله (2.01 M)
نوع مقاله: علمی - پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.52547/sdge.2.3.105
نویسندگان
محمود احمدی* 1؛ فرزانه جعفری2
1دانشیار دانشگاه شهید بهشتی
2دانشجوی دکتری اقلیم شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
چکیده
باران های ابر سنگین و سیل آسای غیرطبیعی در مناطق خشک و کم باران و با پوشش گیاهی تنک در اغلب موارد منجر به رخداد سیلاب های سنگین و غیرقابل پیش بینی شده و همه ساله خسارات سنگینی در بخش های تاسیسات زیر بنایی، عمرانی و کشاورزی برای مناطق جنوبی کشورمان به بار می آورند. هدف اصلی تحقیق حاضر تبیین ساز و کار همدید و ترمودینامیکی بارش فراگیر و سنگین رخ داده 19 و 20 نوامبر 2013 برابر با 28 و 29 آبان 1392 در سواحل جنوبی کشور است. در روش پژوهش، از دادهای بارش روزانه 8 ایستگاه همدید و داده های رقومی مرکز ملی پیشبینی محیطی آمریکا در سال 2013 استفاده شد. نتایج نشان داد که در روزهای بارش زبانه کم فشار سودانی به صورت مستقل باعث بارندگی های این دوره، گردیده است در سطوح بالا نیز ناوه عمیق حاصل از مرکز چرخندی بسته شده بر روی جنوب عراق، با راستای شمالی- جنوبی و با حرکت شرق سوی خود بر روی نیمه جنوبی ایران هوای ناپایدار را واگرا کرده است و با ریزش هوای سرد بر روی دریای سرخ و سودان و فرارفت هوای گرم و مرطوب توسط پرفشار عربستان که بر روی دریای عمان و عرب واقع شده است، عمق ناوه را افزایش داده و باعث تشدید جریانات جنوبی بر روی منطقه شده است. بررسی نقشه های وزش رطوبتی نشان داد در تراز 1000 و 850 هکتوپاسکال دریای عرب، سرخ، عمان و خلیج فارس نقش اصلی را در تقویت و تأمین رطوبت سامانه کم فشار سودانی در رخداد بارش داشته است. اما در تراز 700 و 500 هکتوپاسکال تنها دریای سرخ و خلیج فارس به فرارفت رطوبت به درون سامانه بارشی کمک کردهاند. استقرار رودباد جنب حاره بر جلوی ناوه و واگرایی بالایی در تقویت سامانه کم فشار سودانی و رخداد بارش های فراگیر جنوب کشور نقش اصلی را داشته است.
کلیدواژه‌ها
بارش؛ رودباد جنب حاره؛ جنوب ایران؛ کم فشار سودان؛ همدید
عنوان مقاله [English]
Analysis of heavy and pervasive rainfall in the southern coast of Iran
نویسندگان [English]
Mahmoud Ahmadi1؛ Farzaneh Jafari2
1Associate professor of climatology shahid Beheshti University
2PhD student, climotology shahid beheshti university Tehran, Iran
چکیده [English]
In this paper for better recognizing of temporal-local behavior of occurred heavy rainfall‚ turned to synoptic and thermodynamic analysis of this rainfall system on 18 to 20 November 2013. For this purpose we extracted and studied daily rainfall data of 8 synoptic stations and the parameters of wind‚ omega‚ humidity‚ HGT‚ for the sea surface levels of 1000‚ 850‚ 500‚ 70hpa from NCEP/NCAR on 18 to 20 November 2013.The results shows that in the rainfall days the Sudan low pressure tongue by one self‚ caused the rainfall of this time. Also in the upper levels the deep trough which obtained from closed cyclone center on south of Iraq with the axis of North-South and east ward moving on half southern of Iran‚ divergence the unstable weather and with falling the cold atmosphere on the Red sea and Sudan and the advection of warm and humid weather by Arabia high pressure which located on Arab sea‚ increased the deepness of the trough and caused the aggravation of southern flows on the located area. Studying the humidity advection maps‚ showed that in the levels of 1000 and 850 hp‚ the Arab sea‚ Red sea‚ Oman Sea and the Persian Gulf had the main role in strengthening and providing the humidity of Sudan low pressure in the rainfall occurrence. But in the levels of 700 and 500 hph only the Red sea and the Persian helped the humidity advection to the rainfall system. Settlement the subtropical jet stream in front of the trough and upper divergence‚ had the main role in strengthening the low pressure and occurrence of all round rainfall in the south of Ian.
کلیدواژه‌ها [English]
rainfall, synoptic, Sudan low pressure, southern Iran, the subtropical Jet stream
مراجع
  • آزادی، م.، رضازاده، پ.، میرزایی، ا. و وکیلی، غ.،
    9981 . پیشبینی عددی سیستمهای زمستانی روی
    ایران، مطالعه مقایسهای پارامترهای فیزیکی؛ هشتمین
    کنفرانس دینامیک شارهها؛ دانشگاه تبریز.
    https://civilica.com/doc/30234 /
    - امیدوار، ک.، 9980 . تحلیل همدیدی سیستمهای
    باران زا و امکان افزایش بارش آنها بوسیله باروری ابرها
    در منطقه کرمان، فصلنامه پژوهشهای جغرافیایی،
    .91- 10 (، ص 91 ( http://ensani.ir/fa/article/45349
    - امیدوار، ک.، 9981 . تحلیل شرایط سینوپتیکی و
    ترمودینامیکی رخداد بارش در منطقه شیرکوه،
    .89- پژوهشهای جغرافیایی: ) 11 (، ص 18
    https://journals.ut.ac.ir/article_18522.html
    . - امیدوار، ک.، تنی نظام ابراهیمی، ر. و قیاثی، ا.، 9910
    واکاوی همدیدی دینامیکی بارش ابر سنگین 1 آذر
    9919 مطالعه موردی )کهگیلویه و بویراحمد، فصلنامه
    .99- 19 (. ص 91 ( جغرافیای طبیعی: 99
    http://jopg.iaularestan.ac.ir/article_545396.html
    - برنا، ر.، 9911 . شناسایی الگوهای همدید بارشهای
    سنگین در حوضه مارون )مطالعه موردی: بارش 11 آبان
    - 91 (. ص 10 ( 9911 ، فصل نامه جغرافیای طبیعی: 9
    .10
    http://jopg.iaularestan.ac.ir/article_536181.html
    - براتی، غ. و حیدری، ا.، 9981 . ردهبندی منابع رطوبتی
    ،»)9181- بارشهای غرب ایران )سال آبی 9181
    مجموعه مقالات سومین کنفرانس منطقهای و اولین
    کنفرانس ملی تغییر اقلیم، اصفهان.
    https://civilica.com/doc/12454 /
    - توسلی، ب.، سلطانیان، ف.، پزشکی راد، غ. و چیذری،
    م.، 9981 . نقش توسعه پایدار در حفاظت از محیط
    زیست، دومین همایش ملی کشاورزی و بوم شناختی
    ایران، گرگان، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی
    گرگان، 11 تا 18 مهر.
    https://civilica.com/doc/28100 /
    - ذکی زاده اوماسلان علیا، م.، سلیقه، م. و ناصرزاده، م.،
    9910 . تحلیل آماری و سینوپتیکی مؤثرترین الگوی
    رودباد ایجاد کننده بارشهای سنگین، مخاطرات محیط
    .18- 91 (، ص 99 ( ، طبیعی، 0
    http://ensani.ir/fa/article/381316
    - علیجانی، ب.، 9989 . آب و هواشناسی سینوپتیک،
    چاپ اول، نشر سمت، تهران، 181 ص.
    - سبزی پرور، ع.، 9900 . بررسی سینوپتیکی
  • سیستمهای سیل زا در جنوب غرب ایران، به راهنمایی:
    محمد خیر اندیش، پایاننامه کارشناسیارشد واشناسی،
    دانشگاه تهران، مؤسسه ژئوفیزیک.
    - حجازی زاده، ز.، پژوه، ف. و جعفری همبری، ف.،
    9910 . آشکارسازی شرایط همدید مؤثر بر
    خشکسالی و ترسالیهای شدید و فراگیر در نیمه
    شرقی ایران، ،)9( ، جغرافیا و مخاطرات محیطی، 0
    .910- ص 991
    http://ensani.ir/fa/article/392144 /
    - عزیزی، ق. و صمدی، ز.، 9981 . تحلیل همدید سیل
    18 مهر 9981 در استانهای گیلان و مازندران،
    .01- پژوهشهای جغرافیایی: ) 10 (، ص 19
    https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=67054
    - قویدل رحیمی، ی.، 9910 . نگاشت و تحلیل همگرایی
    جریان رطوبت جو طی بارش فوق سنگین ناشی از
    طوفان حارهای فت در سواحل چابهار، فصلنامه مدرس
    1(، ص ( علوم انسانی- برنامهریزی و آمایش فضا: 91
    .991-909
    https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=152089
    - گندمکار، ا.، 9981 . بررسی همدیدی بارشهای شدید
    در نواحی جنوبی استان بوشهر، مجله چشم انداز
    .11- جغرافیایی، ) 90 (، ص 01
    https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=137032
    - لشکری، ح.، 9981 . مکانسیم تکوین، تقویت و توسعه
    مرکز کم فشار سودان و نقش آن بر بارشهای جنوب و
    جنوب غرب ایران، پژوهشهای جغرافیایی، ) 11 (، ص
    .80-11
    https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=4634
    - مرادی، ح.، 9989 . پیشبینی سیلاب براساس موقعیتهای سامانههای همدیدی در شمال شرق ایران،
    .911- فصلنامه تحقیقات جغرافیایی: ) 01 (، ص 919
    https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?ID=29151
    - مفیدی، ع. و زرین، ا.، 9981 . بررسی سینوپتیکی تأثیر
    سامانههای کم فشار سودانی در وقوع بارشهای سیلزا
    - در ایران، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی: ) 00 (، ص 991
    .999
    https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=39446
    - مفیدی، ع.، 9989 . بررسی سینوپتیکی بارشهای
    سیلزا با منشاء منطقهی دریای سرخ در خاورمیانه،
    .09- فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، ) 01 (، ص 19
    https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=29152
    - مسعودیان، س.، 9981 . شناسایی رژیم بارش ایران به
    ،) روش تحلیل خوشهای، پژوهشهای جغرافیایی: ) 11
    .19- ص 10
    https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=37328
    - مسعودیان، س.، 9900 . بررسی نظام تغییرات زمانی-
    مکانی بارش در ایران زمین، پایاننامه دکتری؛ به
    راهنمایی حسنعلی غیور؛ دانشگاه اصفهان؛ دانشکده
    ادبیات و علوم انسانی؛ گروه جغرافیا.
    https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=68581
    - مسعودیان، س.، 9910 . آب و هوای ایران، چاپ اول،
    نشر شریعه توس.
    - محمودآبادی، م.، امیدوار، ک.، مظفری، غ.، نارنگی
    فرد، م.، مزیدی، ا. و فاطمی، م.، 9911 . تحلیل همدید
    اثرات پدیده بلاکینگ بر بارشهای سیلابی فروردین ماه
    9911 در نیمه جنوبی ایران، پژوهشهای اقیمشناسی:
    .81- 11 (، ص 10 ( 0
    https://clima.irimo.ir/article_42077.html
  • Buzzi, A., 2014. Interactive comment on Heavy rainfall episodes over Liguria of autumn 2011: numerical forecasting experiments", Nat. Hazards Earth Syst. Sci. Discuss, 1, p. C2810–C2812. https://www.researchgate.net/publication/307683256
    - Changnon, S.A., 2001. Damaging Thunderstorm Activity in the United States.
  • Bulletin of the American, Meteorological Society, v.18(4), p. 597-608.
    https://journals.ametsoc.org/view/journals/bams/82/4/15200477_2001_082_0597_dtaitu_2_3_co_2.xml.
    - Ch, C., 2011. Orographic effects on localized heavy rainfall events over southwestern Taiwan on 27 and 28 June 2008 during the post-Mei-Yu period. Atmospheric Research, 101, p. 595-610.
  • https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0169809511000974
    - Dayan, U. and Abramski, R., 1983. Heavy Rain in the Middle East Related to Unusual Jet Stream Properties’’, Ball, Bulletin American Meteorological Society, v. 64(10), p. 1138-1140.
    https://journals.ametsoc.org/view/journals/bams/64/10/15200477_1983_064_1138_hritme_2_0_co_2.xml - Ghavidel, Y. and Jafari Hombari, F., 2020. Synoptic analysis of unexampled super-heavy rainfall on April 1, 2019, in west of Iran. Nat Hazards, 104, p. 1567-1580. https://doi.org/10.1007/s11069-020-04232-0 - Helali, J., Momenzadeh, H. and Salimi, S. et al. 2021. Synoptic-dynamic analysis of precipitation anomalies over Iran in different phases of ENSO. Arab J Geosci 14, 2322. https://doi.org/10.1007/s12517-021-08644-5
    - Junker, N., Schneider, S. and Fauver, L., 1999. A Study of Heavy Rainfall Events during the Great Midwest Flood of 1993 Weather. Forecasting, 14, p. 52-73.
    https://journals.ametsoc.org/view/journals/wefo/14/5/15200434_1999_014_0701_asohre_2_0_co_2.xml
    - Kahan, R., Baruch, E., Dayan, U., 2002. ‘’Synoptic Climatology of Major Floods in the Negev Desert’’, Journal Climatol, 22(9), p. 867-882. https://rmets.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/joc.766
    - Koji, N., Schneider, S. and Ch, C., 2007. Identification of typical synoptic patterns
  • causing heavy rainfall in the rainy season in Japan by a Self-Organizing Map, Atmospheric Research, 83, p. 185-200. https://www.researchgate.net/publication/223922958
    - Kidson, J.W., 2000. An analysis of New Zealand synoptic types and their use in defining
    weather regimes: Int. J. Climatol, 20, p. 299-316.
    https://doi.org/10.1002/(SICI)10970088(20000315)20:3<299::AIDJOC474>3.0.CO;2-B
    - McGuirk, J.P., Thompson, A.H. and Schaefer, J.R., 1988. An Eastern Pacific Tropical Plume, AMS Journals Online’s, 116, p. 2505-2521.
    https://journals.ametsoc.org/view/journals/mwre/116/12/15200493_1988_116_2505_aeptp_2_0_co_2.xml
    - Schulter, I. and Schadler, G., 2010. Sensitivity of heavy precipitation forecasts to small modifications of large- scale weather patterns for Elbe River, Journal of Hydrometeorology, 11, p. 198-210.
    https://journals.ametsoc.org/view/journals/hydr/11/3/2010jhm1186_1.xml
    - United Nations, 1992. Rio Declaration on Environment and Development [Online].www.jus.uio.no/lm/environmental. dev elopment.rio.declaration [cited 23 July 2005]
    - Yarnal, B., Comrie, A.C., Frakes, B. and Brown, D.P., 2001. Developments and prospects in synoptic climatology, International Journal of Climatology, 21(15), p. 1923-1950. https://doi.org/10.1002/joc.675
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 429
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 593