مقایسه نقش إشهاد وتشریفات قانونی در فرایند طلاق | ||
| فصلنامه تحقیقات حقوقی | ||
| مقاله 7، دوره 26، شماره 101، 1402، صفحه 167-190 اصل مقاله (349.57 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/jlr.2022.224627.2043 | ||
| نویسنده | ||
| مهدی موحدی محب* | ||
| گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| در فقه امامیه، انشای صیغه طلاق درحضور دو شاهد عادل، شرط انعقاد آن دانسته میشود. از سوی دیگر، اخذ گواهی عدم امکان سازش و ثبت واقعه طلاق و رجوع، الزامی قانونی بوده و متخلّف، مستوجب مجازات. نوشتار حاضر، به این پرسشها، پاسخ میدهد: آیا إشهاد، در انعقاد طلاق، موضوعیت دارد یا با تشریفات قانونیِ آن، قابل جایگزینی است؟ درمورد رجوع چطور؟ نتیجه عدم رعایت تشریفات قانونی مذکور چیست؟ ودرمقام پاسخ، با روش توصیفیتحلیلی، ضمن مقایسه نقش إشهاد وتشریفات قانونی درساختار طلاق ورجوع و الزام به آن، بامطالعه مبانی فقهی و اصولی مسأله وعنایت به مقاصد شریعت واهداف قانونگذار، به ارائه تصویری نو ومستند از چارچوب طلاق صحیح وبازترسیم نقش إشهاد درطلاق ورجوع پرداخته؛ مستند به ادلهای چون، ارشادی بودن امر به إشهاد، عدم موضوعیت آن، تعبدی نبودن مقوله طلاق، تبدل موضوع در مسأله و همسوئی بیشتر با مقاصد شریعت، الزام به رعایت تشریفات قانونی را چهرهای روزآمد، منضبط و جامعتر از إشهاد و قابل جایگزینی با آن در طلاق معرفی کرده و طلاق بدون این تشریفات را، هم به دلیل مبغوضیت (از حیث سبب و مسبّب) و هم به جهت کامل نبودن اجزاء و شرایط، جز درحالت اضطرار، باطل و بیاثر میداند. همچنین، إشهاد مذکور در سورهطلاق، به یک معنا، ناظر به کل فرایند جدائی بوده و از همینرو، پس از هرسه فقره (طلّقوهنّ، أمسکوهنّ، فارقوهنّ)، آمده، اما به قرینه ادله لزوم احتیاط درفروج وأعراض، ازعموم آیهشریفه دست برداشته، معتقدیم که اقتضای احتیاط یادشده، عدم سختگیری درانعقاد یابازگشت به زوجیت وتحقق رجوع، باکمترین تشریفات است، بخلاف طلاق. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ثبت رسمی؛ دلالت نهی بر فساد؛ گواهی عدمامکانسازش؛ مقاصد شریعت؛ نظم عمومی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Comparison of the role of testimony and legal formalities in the process of divorce | ||
| نویسندگان [English] | ||
| mahdi movahedi moheb | ||
| Associate Professor, Department of law, Semnan University, Semnan, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| In Imami jurisprudence, the composition of the form of divorce in the presence of two just witnesses are considered a condition for its conclusion. On the other hand, obtaining a certificate of impossibility of settling and registering a divorce and remarriage is a legal obligation and the offender is subject to punishment. The present article answers these questions: Is testimony relevant in concluding a divorce or can it be replaced by its legal formalities? What about the referral? What is the result of non-observance of the mentioned legal formalities? In response, by using the descriptive-analytical method, while comparing the role of testimony and legal formalities in the structure of divorce and recourse to it, by studying the jurisprudential principles of the issue and observing the purposes of Sharia and the goals of the legislator, to present a new and documented picture of correct divorce. And redraws the role of testimony in divorce and recourse؛ Documented with arguments such as the instruction of the matter to be testimoned, its non-subjectivity, the non-devotional nature of divorce, the conversion of the issue into a matter and therefore, after all three clauses (Talaqohn, Amskoohn, Farquhn), But in view of the reasons for the necessity of caution in Foruj and Araj, we give up the generality of the holy verse and we believe that the necessity of the mentioned precaution is not to be strict in concluding or returning to the marriage and fulfilling the recourse, with the least formalities, unlike divorce. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Implication for corruption, Intuition, Maghased-al-sharia, revocation, public order | ||
| مراجع | ||
|
فهرست منابع
* القرآن الکریم، تنزیل من ربّ العالمین.
الف) منابع فارسی
کتاب
اسدی، لیلاسادات، حقوق کیفری خانواده، تهران: میزان، 1392.
رضوانی، علیاصغر، فقه مقارن، قم: ذوی القربی، 1389.
سبحانی، جعفر، درس خارج فقه، 1392.
شریعتی، روحالله، قواعد فقه سیاسی، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، 1387.
قانون حمایت خانواده (مصوب 1391).
قانون مجازات اسلامی (مصوب 1392).
قانون مدنی ایران - با آخرین اصلاحیهها، تهران: میزان، 1395.
کاتوزیان، ناصر، اثبات و دلیل اثبات، ج2، تهران: میزان، 1388.
کاتوزیان، ناصر، ایقاع، تهران: میزان، 1393.
کاتوزیان، ناصر، حقوق خانواده، ج1، تهران: شرکت سهامی انتشار، 1392.
محقق داماد، سیدمصطفی، بررسی فقهی حقوق خانواده، تهران: علوم اسلامی، 1382.
محقق داماد، سیدمصطفی، قواعد فقه (بخش قضائی)، تهران: علوم اسلامی، 1381.
مقاله
موحدیمحب، مهدی، تبیین استقلال مرد درطلاق براساس ماهیت تملیکی عقد نکاح، فصلنامه مطالعات اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد، سال 46، زمستان 1393، شماره 99، صص 196 -177.
موحدیمحب، مهدی، تحلیلی بنیادین بر ملاک تمایز میان نکاح و رابطه نامشروع در حقوق اسلامی، فصلنامه تحقیقات حقوقی دانشگاه شهید بهشتی، بهار1397، شماره81، صص209-191.
ب) منابع عربی
کتاب
ابن منظور افریقی مصری، جمال الدین مکرم، لسان العرب، ج10، قم: أدب الحوزة، 1405.
امام خمینی، سیّد روح الله، البیع، ج2، قم: مؤسسة مطبوعاتی اسماعیلیان، 1410.
انطاکی، احمد امین، رفع الشقاق فی احکام الطلاق، حلب: المطبعة المصریة، 1374ق.
بجنوردی، میرزا حسن، القواعد الفقهیة، ج1، قم: اسماعیلیان، 1413.
جوهری، اسماعیل بن حماد، تاج اللغة و صحاح العربیة، ج1، بیروت: دارالعلم، 1407.
حرّعاملی، محمد بن حسن، تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة، ج15، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، بیتا.
سبحانی، جعفر، الوسیط فی أصول الفقه، ج2، قم: الإمام الصادق (ع)، 1430.
سید مرتضی (علم الهدی)، علی بن الحسین، الإنتصار، قم: مؤسسة النشر الإسلامی، 1415.
شهیدثانی، زینالدین بن علی، الروضة البهیة فیشرح اللمعة الدمشقیة،ج5، تحقیق و تصحیح: سید محمد کلانتر، قم: داوری، 1410.
صدوق، محمد بن علی بن حسین بن بابویه، المقنع، قم: مؤسسة الإمام الهادی (ع)، 1418.
طبرسی، ابوعلی فضل بن حسن، مجمع البیان، ج5، تهران: ناصر خسرو، 1365.
علامهحلی، حسنبنیوسف، تبصرةالمتعلمین فی أحکام الدین، ج2، قم: دارالإیمان، 1409.
قرطبی، محمد بن أحمد، الجامع لأحکام القرآن، بیروت: دارالکتب العلمیة، 1413.
کاشفالغطاء، محمدحسین، تحریرالمجلة، ج5، قم: المجمع العالمی للتقریب، 1426.
مظفر، محمدرضا، أصول الفقه، ج2، نجف: دار النعمان، 1386ق.
مفید، محمد بن محمد بن نعمان، المقنعة، قم: مؤسسة النشر الإسلامی، 1410.
یعقوبی اصفهانی، سیف الله، نظامالطلاق (تقریرات الشیخ جعفر السبحانی)، قم: مؤسسة الإمام الصادق (ع)، 1414.
references * The Holy Quran
Book Asadi, L. S. Family Criminal Law. Tehran: Mizan, 2013. Family Protection Law (approved in 2012). Iranian Civil Code - with the latest amendments. Tehran: Mizan, 2016. Islamic Penal Code (approved in 1392). Katuzian, N. Family Law. Vol. 1, Tehran: Enteshar Co., 2013. Katuzian, N. Proof and Reason for Proof. Vol. 2, Tehran: Mizan, 2009. Katuzian, N. Unilateral obligation. Tehran: Mizan, 2014. Mohaghegh Damad, S. M. Jurisprudential Study of Family Law. Tehran: Islamic Sciences, 2003. Mohaghegh Damad, S. M. Rules of Jurisprudence (Judicial Section). Tehran: Islamic Sciences, 2002. Rezvani, A. Contemporary Jurisprudence. Qom: Dhawy al-Qorba, 2010. Shariati, R. Rules of Political Jurisprudence. Qom: Research Institute of Islamic Sciences and Culture, 2008. Sobhani, J. Analytical lesson of jurisprudence. 2013. Article Movahedi Moheb, M. "A Fundamental Analysis of the Criteria for Distinguishing Marriage and Illegal Relationships in Islamic Law", Quarterly Journal of Legal Research of Shahid Beheshti University, Spring 2016, No. 81, 209-191. Movahedi Moheb, M. "Explaining the Independence of Man in Divorce Based on the Proprietary Nature of Marriage" Quarterly Journal of Islamic Studies, Ferdowsi University of Mashhad, Volume 46, Winter 2014, Serial No. 99, 177- 196.
Book Allama helli, H. Tabsera 'al-motaallemin vol. 2, Qom: Dar al-Iman, 1989. Bojnurdi, M. H. Rules of Jurisprudence. vol. 1, Qom: Ismailian, 1992. Horr Ameli, M. Wasael al-shia. vol. 15, Beirut: Dar Al-Ihyaa, Ibn Manzoor, J. Lesan al-arab. vol. 10, Qom: Publication of seminary literature, 1985. Imam Khomeini, S. R. Al-Bayy. vol. 2, Qom: Ismailian Press, 1980. Kashef al-Gheta ', M. Tahrir al-Majlla. vol. 5, Qom: The World Assembly for Approximation, 2005. Mufid, M. Al-Muqna '. Qom: Islamic Publishing Foundation, 1990. Muzaffar, M. Principles of Jurisprudence. vol. 2, Najaf: Dar al-Nu'man, 1966. Qurtubi, M. Al-Jami ' le-ahkam al- Qur'an. Beirut: Dar al-Kotob, 1992. Saduq, M. Al-Muqnea'. Qom: Imam al-Hadi (p. b. u. h.) Foundation, 1997. Sayyed Murtadha, Al-Intisar. Qom: Islamic Publishing Foundation, 1994. Shahid Thani, Z. Al-Rawdha Al-Bahiyya Fi Sharh Al-Lama'a Al-Demashqiyyah. vol. 5, Qom: Davari, 1990. Sobhani, J. Al-Wasit in the principles of jurisprudence. vol. 2, Qom: Imam al-Sadiq (p. b. u. h.), 2009. Tabresi, A. Majma 'al-Bayan. vol. 5, Tehran: Nasser Khosrow, 1986. Yaqubi Isfahani, S. The System of Divorce in Islam. (Lessons of al-Sheikh al-Subhani), Qom: Imam al-Sadiq (p. b. u. h.), 1993.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,072 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 785 |
||