سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه شهید بهشتی

فلاح حقیقی, نگین, رمضان‌پور نرگسی, قاسم, عبدالله‌زاده, غلامحسین, شریفی, زینب. (1402). تحلیل مقایسه‌ای تمایزات محیطی در سطح برخورداری از شاخص‌های توسعه فرهنگی. , 21(3), 169-194. doi: 10.48308/envs.2023.1275
نگین فلاح حقیقی; قاسم رمضان‌پور نرگسی; غلامحسین عبدالله‌زاده; زینب شریفی. "تحلیل مقایسه‌ای تمایزات محیطی در سطح برخورداری از شاخص‌های توسعه فرهنگی". , 21, 3, 1402, 169-194. doi: 10.48308/envs.2023.1275
فلاح حقیقی, نگین, رمضان‌پور نرگسی, قاسم, عبدالله‌زاده, غلامحسین, شریفی, زینب. (1402). 'تحلیل مقایسه‌ای تمایزات محیطی در سطح برخورداری از شاخص‌های توسعه فرهنگی', , 21(3), pp. 169-194. doi: 10.48308/envs.2023.1275
فلاح حقیقی, نگین, رمضان‌پور نرگسی, قاسم, عبدالله‌زاده, غلامحسین, شریفی, زینب. تحلیل مقایسه‌ای تمایزات محیطی در سطح برخورداری از شاخص‌های توسعه فرهنگی. , 1402; 21(3): 169-194. doi: 10.48308/envs.2023.1275

تحلیل مقایسه‌ای تمایزات محیطی در سطح برخورداری از شاخص‌های توسعه فرهنگی

فصلنامه علوم محیطی
دوره 21، شماره 3، 1402، صفحه 169-194    اصل مقاله (688.48 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/envs.2023.1275
نویسندگان
نگین فلاح حقیقی* 1؛ قاسم رمضان‌پور نرگسی1؛ غلامحسین عبدالله‌زاده2؛ زینب شریفی3
1گروه مطالعات تکنولوژی، پژوهشکده مطالعات فناوری‌های نوین، سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی ایران، تهران، ایران
2گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده مدیریت کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران
3گروه مدیریت توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران
چکیده
سابقه و هدف: امروزه توسعه تغییری بنیادی در متغیّرهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در هر جامعه محسوب می‌شود و تحقّق آن مستلزم ایجاد هماهنگی میان ابعاد آن است. به بیان دیگر، توسعه واقعی، توسعه همه جانبه است و توسعه فرهنگی جزء جدانشدنی آن است. بنابراین، هیچ توسعه و تکاملی بدون توسعه و تکامل فرهنگی ممکن نیست و توسعه اقتصادی بدون توسعه فرهنگی، توسعه‌ای ناقص است. لازم به ذکر است هدف اصلی توسعه از جمله توسعه فرهنگی حذف نابرابری‌ها است. بنابراین، وجود نابرابری‌ و عدم تعادل فضایی از موانع توسعه امکانات و زیرساخت‌های مختلف بصورت متوازن سبب دستیابی به توسعه یکپارچه می‌گردد. به‌منظور دستیابی به توزیع عادلانه امکانات فرهنگی، نیاز به شناسایی سطح برخورداری واحدهای مختلف جغرافیایی از نظر میزان برخورداری آنها از امکانات و خدمات فرهنگی است؛ تا از این طریق نقاط محروم و توسعه ­یافته مشخص شده و برنامه ­ریزان بتوانند برای تعادل و کاهش فواصل بین مناطق اقدام کنند. بنابراین، این پژوهش با هدف تفاوت‌های منطقه‌ای در سطح برخورداری از شاخص‌های توسعه فرهنگی استان‌ها انجام گرفته است تا با ارائه تصویر روشنی از امکانات و خدمات فرهنگی در استان‌ها، گامی در جهت هدایت صحیح بودجه جهت بهبود توسعه فرهنگی کشور برداشته شود.
مواد و روش‌ها: روش مورد استفاده در این تحقیق مبتنی بر ساخت شاخص ترکیبی توسعه فرهنگی است. برای رفع اختلاف مقیاس شاخص‌ها از روش نرم خطی، از روش تحلیل مؤلفه‌های اصلی برای وزن‌دهی به شاخص‌ها، و برای ترکیب شاخص ­های انفرادی در یک شاخص ترکیبی نهایی از روش تاپسیس استفاده شد. برای محاسبه نابرابری در سطح برخورداری استان­ ها از ضرایب تغییرات و ضریب ویلیامسون و در نهایت از نرم ­افزار GIS و نیز روش تحلیل خوشه‌ای سلسله مراتبی برای طبقه‌بندی سطح توسعه فرهنگی استان‌ها استفاده شد. بر این اساس، تعداد 19 شاخص فرهنگی انتخاب و داده‌های آن از نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن کشور در سال 1397 و نتایج سالنامه‌های آماری کشور در سال 1397 به دست آمد.
نتایج و بحث: نتایج تحقیق نشان داد که به ترتیب شاخص‌های "نسبت تعداد عناوین کتاب های منتشر شده به کل کشور"، "تعداد بازدیدکنندگان از موزه‌های تحت پوشش سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری به کل کشور" و"نسبت تعداد ناشران فعال به کل کشور" بیشترین نابرابری را داشتند. در مقابل، شاخص­ های "سهم جمعیت تحت پوشش شبکه‌های سیما از کل جمعیت استان"، " نسبت کتاب‌های مراکز فرهنگی و هنری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به تعداد اعضای آن" و "سرانه کتابخانه‎ها به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر جمعیت" کمترین نابرابری را داشتند و تا حدودی الگویی متعادل در وضعیت برخورداری استان­ها در این شاخص‎ها وجود داشت. افزون بر این، استان­ های تهران، مازندران، خراسان رضوی، اصفهان و بوشهر بهترین وضعیت و استان­های لرستان، کردستان، سیستان و بلوچستان، آذربایجان غربی، گلستان به ترتیب پایین‌ترین رتبه را به خود اختصاص دادند. نتایج سطح ­بندی استان­ ها حاکی از آن بود که استان‌های تهران و مازندران در سطح توسعه یافتگی خیلی زیاد قرار داشتند. بیشتر استان ­های مرکزی، شمال شرقی و جنوب غربی در سطح توسعه بافتگی زیاد شناسایی شدند. در سطح توسعه یافتگی متوسط استان خراسان شمالی، برخی استان‌های جنوبی (مانند کرمان، هرمزگان)، مرکزی (مانند قم، چهارمحال بختیاری)، غربی (مانند لرستان، کرمانشاه)، شمالی و شمال غربی (مانند البرز، قزوین، زنجان، آذربایجان شرقی، اردبیل، گیلان) مشاهده شدند. در نهایت 5 استان گلستان، سیستان و بلوچستان، همدان، کردستان و آذربایجان غربی در سطح توسعه یافتگی کم مشاهده شدند. نتیجه تحلیل خوشه‌ای سلسله مراتبی جهت طبقه‌بندی سطح توسعه فرهنگی استان‌ها نشان داد که دو خوشه اصلی تشکیل شده که خوشه اول (خوشه 1-1) فقط شامل استان‌های تهران و مازندران بود و در خوشه دیگر (خوشه 1-2) سایر استان‌ها قرار گرفتند.
نتیجه‎گیری: نتایج نشان داد که نابرابری بالایی در شاخص‌های مربوط به نشر کتاب و ناشران و همچنین تعداد بازدیدکنندگان موزه‌ها بوده است که تمرکز عمده آنها در تهران است، بنابراین توجه به شاخص‌های مذکور در سایر استان‌ها به منظور بهره‌مندی سایر استان‌ها از شاخص‌های مذکور ضروری است. افزون بر این، استان­ های تهران، مازندران، خراسان رضوی، اصفهان، بوشهر بهترین وضعیت و استان­های لرستان، کردستان، سیستان و بلوچستان، آذربایجان غربی، گلستان به ترتیب پایین‌ترین رتبه را به خود اختصاص داده‌اند. نتایج سطح‌بندی استان‌ها و تحلیل خوشه‌ای نیز موید وجود شکاف در سطح برخورداری از شاخص‌های توسعه فرهنگی بین استان‌ها بوده است. بنابراین، بهبود توسعه فرهنگی استان‌های با سطح توسعه پایین بایستی مورد توجه بیشتر برنامه‎ریزان فرهنگی واقع گردد.
کلیدواژه‌ها
سطوح توسعه؛ شاخص‌های فرهنگی؛ نابرابری؛ تحلیل فضایی
عنوان مقاله [English]
A comparative analysis of environmental differences in the level of cultural development indicators
نویسندگان [English]
Negin Fallah Haghighi1؛ Ghasem Ramezanpour Nargesi1؛ Gholamhossein Abdollahzadeh2؛ Zeinab Sharifi3
1Department of Technology Development Studies (DTDS), Iranian Research Organization for Science and Technology (IROST), Tehran, Iran
2Department of Agricultural Extension and Education, Faculty of Agricultural Management, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gorgan, Iran
3Department of Rural Development Management, Faculty of Agriculture, Yasouj University, Yasouj, Iran
چکیده [English]
Introduction: Nowadays, development is considered a fundamental change in economic, social and cultural variables in any society and its realization requires coordination between its dimensions. In other words, real development is a comprehensive development and cultural development is an integral part of it. Hence, no development is possible without cultural development and economic development is incomplete without cultural development. It should be noted that the main goal of development, including cultural development, is to eliminate inequalities. Therefore, the existence of inequality and spatial imbalance is one of the obstacles to the development of various facilities and infrastructure in a balanced way leads to the achievement of integrated development. In order to achieve a fair distribution of cultural facilities, it is necessary to identify different settlements in terms of the extent to which they have cultural facilities and services; In this regard, deprived and developed areas are identified and planners can take action to balance and reduce the distances between the areas. Hence, the study was conducted to measure regional differences in the level of cultural development indicators of the provinces to provide a clear picture of cultural facilities and services in the provinces to guide the budget to improve the cultural development of the country.
Material and methods: The research method was based on the construction of a composite indicator, the linear norm method was used to free scale, the principal component analysis method to weigh the indicators, the TOPSIS method to construct a composite indicator of provincial development, coefficients of variation and Williamson to calculate inequality, and finally GIS software as well as hierarchical cluster analysis method to classify the level of development of the provinces were applied. In this regard, 19 indicators were selected and their data were obtained from the results of the general census of population and housing in 2018 and the results of statistical yearbooks in 2018.
Results and discussion: The results of the research indicated the indicators including "ratio of the number of book titles published to the whole country", "number of visitors to museums under the Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Organization to the whole country" and "ratio of the number of active publishers to the whole country" and "number of cinema spectators per 100,000 population" had the highest inequality in the country, respectively. In contrast, the indicators including "share of the population covered by the TV channels of the total population of the province", "ratio of books in the Institute for the Intellectual Development of Children and Young Adults to the number of its members" and "per capita libraries per 100,000 population" and had the least inequality and the state of the provinces were balanced in these indicators. In addition, the provinces of Tehran, Mazandaran, Khorasan Razavi, Isfahan, and Boushehr were in the best situation and Lorestan, Kurdistan, Sistan and Baluchestan, West Azerbaijan and Golestan, respectively, had the lowest rank in terms of the composite indicator. The findings of leveling the provinces indicated that the provinces of Tehran and Mazandaran were at a very high level of development. Most of the central, northeastern and southwestern provinces were identified at the level of high development. At the level of average development, provinces including North Khorasan, some southern (e.g., Kerman, Hormozgan), central (e.g., Qom, Chaharmahal and Bakhtiari), western (e.g., Lorestan, Kermanshah), northern and northwestern (e.g., Alborz, Qazvin, Zanjan, East Azerbaijan, Ardabil, Gilan) provinces were observed. Finally, five provinces of Golestan, Sistan and Baluchestan, Hamedan, Kurdistan, and West Azerbaijan were observed at a low level of development. The result of hierarchical cluster analysis to classify the level of cultural development of the provinces showed that two main clusters were formed, the first cluster (cluster 1-1) included only the provinces of Tehran and Mazandaran, which indicates that the distance between their cultural development and the rest is greater. In the other cluster (clusters 1-2), other provinces were located.
Conclusion: The findings showed that there was high inequality in the indicators related to book publishing and the number of visitors to museums which are mostly focused in Tehran. Thus, it is necessary to take those indicators in other provinces into consideration. Furthermore, the results revealed that the provinces of Tehran, Mazandaran, Khorasan Razavi, Isfahan, and Boushehr were in the best situation and the provinces of Lorestan, Kurdistan, Sistan and Baluchestan, West Azerbaijan and Golestan, respectively, have the lowest rank. The findings of leveling provinces as well as cluster analysis confirmed the significant difference in the level of cultural development among provinces. Therefore, improving the cultural development of provinces with low-level development should be taken more into account.
کلیدواژه‌ها [English]
Development levels, Cultural indicators, Inequality, Spatial analysis
مراجع

Abdi, M., Kavousy, I. and Etebarian, A., 2015. Designing a trial model for cultural development in Iran using grounded theory. Journal of Iranian Social Development Studies. 7(1), 93-110. (In Persian with English abstract).

Abdolah Zadeh, G., Kalantari, K., Asadi, A. and Daneshvar Ameri, Z., 2010. Formulating and validation of suitable indices for analyzing spatial agricultural development inequalities (Case study: Fars Province). Iranian Journal of Agricultural Economics and Development Research. 41-2(1), 111-125. (In Persian with English abstract).

Abolhasani, F., Izadi, M. and Zarrabi, A., 2012. Determining the degree of enjoyment of cultural indicators in Isfahan urban areas. Geographical Research. 27(106), 45-64. (In Persian with English abstract).

Ahmadi, R., Torabi, Z., Maleki, S., Valizadeh, Z. and Rezaei, A., 2016. The study of spatial distribution of infrastructure and cultural facilities in the cities of Khuzestan province. Majlis and Rahbord. 23(85), 199-221. (In Persian with English abstract).

Arabshahi Karizi, A., 2016a. Reviews and ratings based on the cultural city of the Hormozgan using Multiple Attribute Decision Making. Cultural Journal of Hormozgan. 5(10), 46-63. (In Persian with English abstract).

Arabshahi Karizi, A. 2016b. Comparative study of cultural performance in Ilam province. Ilam Culture. 17(50-51), 93-107. (In Persian with English abstract).

Babae Fard, A., 2010. Cultural development and social development in Iran. Social Welfare. 10(37), 7-56. (In Persian with English abstract).

Beickmohammadi, H., Karimi Ghobabadi, F. and shokohi, S, 2017. Analysis the index of cultural development with using of TOPSIS Model (case study: Counties of Province Fars). Journal of Studies of Human Settlements Planning. 12(1), 53-68. (In Persian with English abstract).

Didari, C., Mohseni, R. and Bohrani, M, 2018. Study of factors influencing the underdevelopment of Kurdistan Province by the emphasis on the cultural development. Social Development & Welfare Planning. 10(37), 192-226. (In Persian with English abstract).

Eskandari, M., Zeinadini, A., Navidi, M.N. and Salmanpour, A., 2022. Evaluating TOPSIS method in prioritizing lands for saffron cultivation. Journal of Water and Soil. 36(2), 237-249. (In Persian with English abstract).

Ezati, Y., Haghighatian, M. and Moazzeni, A., 2019. Sociological study of the relationship between social capital and cultural development. Intercultural Studies Quarterly. 14(38), 37-64. (In Persian with English abstract).

Fallah Haghighi, N., Bijani, M. and Parhizkar, M., 2018. An analysis of major social obstacles affecting human resource development in Iran. Journal of Human Behavior in the Social Environment. 29(3), 372-388. doi: 10.1080/10911359.2018.1536577

Fallah Haghighi, N., and Bijani, M., 2020. A gap analysis between current and desired situation of economic factors affecting human resources development in Iran. GeoJournal. 85(4), 1175-1190. DOI: 10.1007/s10708-019-10017-1

Fazelnia, G., Tavakoli, M. and Tajbakhsh, K., 2010. Rural areas of the central county of Rostam township. Iranian Journal of Cultural Research. 3(3), 149-177. (In Persian with English abstract).

Grodach, C. and Loukaitou‐Sideris, A., 2007. Cultural development strategies and urban revitalization: A survey of US cities. International Journal of Cultural Policy. 13(4), 349-370.

Hekmatnia, H., Tavoosian, A., Alahverdi, M. and Rezaei, H., 2015. The spatial analysis of cultural development Yazd Province's. Spatial Planning (Modares Human Sciences). 19(3), 99-128. (In Persian with English abstract).

Houseini, S.A. and Ahmadi, A., 2015. Spatial analysis of the cultural development indicators: planning modeling in Hormozgan. Journal of Studies of Socio-Cultural Development. 4(1), 41-68. (In Persian with English abstract).

Hosseinzadeh Kermani, M., Alijani, B., Hejazizadeh, Z.B. and Saligheh, M., 2022. Spatial analysis of pistachio cultivates (growth period) in Iran. Journal of Applied researches in Geographical Sciences. 22(67), 1-24. (In Persian with English abstract).

Jafari Shams Abadi, M. and Nazm Far, H., 2017. Spatial analysis and ranking of the cities of Alborz province based on cultural services' indexes. Spatial Planning. 6(4), 81-100. (In Persian with English abstract).

Izadi, M. and Mohammadi, J., 2013. Analysis of cultural development of Isfahan city using factor analysis method. Urban-Regional Studies and Research (university of Isfahan). 4(16), 89-104. (In Persian with English abstract).

Maleki, S., Ali Shaei, A. and Farahmand, G., 2021. Evaluation and ranking of urban areas in terms of cultural development through integrating phase operator of GIS and SPSS (A case study of four districts of Urmia). Environmental-based Territorial Planning. 14(53), 1-24. (In Persian with English abstract).

Masoudi, M., Moamari, E. and Moammari, F., 2018. Evaluating and ranking the indicators of cultural development in the counties of Golestan Province. Geographical Planning of Space. 8(28), 209-222. (In Persian with English abstract).

Meshkini, A. and Ghasemi, A., 2012. Leveling of counties in Zanjan province based on cultural development indicators using TOPSIS model. Regional Planning. 2(7), 1-11. (In Persian with English abstract).

Mohammadi, J., Shahi Vandi, A. and Soltani, M., 2011. Spatial distribution of cultural services and determination of availability levels of services in provinces. Geography. 9(29), 149-163. (In Persian with English abstract).

Montazerolhodjah, M., Sharifnejad, M. and Omidi, A., 2014. Cultural development assessment of Yazd townships from 2002 to 2011. Socio - Cultural Development Studies. 3(2), 167-183. (In Persian with English abstract).

Panahi, M. (2015). Cultural development, a requirement for economic, social and political development. Social Development & Welfare Planning. 7(22), 1-23. (In Persian with English abstract).

Papoli Yazdi, M.H. and Rajabi Sanajerdi, H., 2003. The theory of urban and surrounding, Tehran: Samt. (In Persian).

Rosenstein, C. (2011). Cultural development and city neighborhoods. City, Culture and Society, 2(1), 9–15.

Safaiepour, M. and Shanbepour, F., 2016. Ranking the cities in Khouzestan Province based on cultural development indexes using the gray relationship analysis. Journal of Iranian Social Development Studies. 8(3), 7-18. (In Persian with English abstract).

Sabzali Parikhani, R., Sadighi, H. and Bijani, M., 2018. Ecological consequences of nanotechnology in agriculture: researchers’ perspective. Journal of Agricultural Science and Technology (JAST). 20(2), 205-219.

Saraei, H., Tavosiyan, A., Alahverdi, M. and Rezaei, H., 2016. Assessment and regionalization the seven cities of Kohgiloyeh and Boyerahmad Province development by emphasis on cultural factors. Regional Planning. 5(20), 15-28. (In Persian with English abstract).

Shiri, S., Bijani, M., Chaharsoughi Amin, H., Noori, H. and Soleymanifard, A. (2011). Effectiveness evaluation of the axial plan of wheat from expert supervisors' view in Ilam Province. World Applied Sciences Journal. 14(11), 1724-1729.

Sorkhkamal, K., Biravandzade, M. and Zanjerchi, S.M., 2011. Leveling cities from cultural development points of view in Khorasan Razavi Province. Spatial Planning. 1(2), 95-108. (In Persian with English abstract).

Taghva’ee, M. and Gha’ed Rahmati, S., 2006. Analysis of cultural development indicators in Iran. Journal of Geography and Regional Development. 4(7), 117-132. (In Persian with English abstract).

Valizadeh, N., Esfandiyari Bayat, S., Bijani, M., Hayati, D., Viira, A. H., Tanaskovik. V. Kurban, A., and Azadi, H., 2021. Understanding farmers’ intention towards the management and conservation of wetlands. Land. 10(8), 860. doi: 10.3390/land10080860

Waysian, M., Hosseini, M., Rabbani, T. and Movahed, A., 2016. Measurement of spatial and cultural disparities between towns using the VIKOR Model (Case study: Towns of Kermanshah). Journal of Urban Social Geography. 3(2), 131-149. (In Persian with English abstract).

Yosri, M., Fakouhi, N. and Salehi Amiri, S., 2018. Presenting a model of cultural development management in Tehran metropolis. Journal of Iranian Social Development Studies. 10(4), 51-62. (In Persian with English abstract).

Yosri, M., Salehi Amiri, S. and Navabakhsh, M., 2019. Investigating qualitative factors of cultural development in Tehran Metropolis from elites' viewpoint. Iranian Journal of Anthropology Research. 9(1), 101-115. (In Persian with English abstract).

Zarei, Y. (2017). Assessment of cultural development coefficient of counties of South Khorasan province using multi-criteria optimization method and compromise solution. Scientific Quarterly of Social-Cultural Studies of Khorasan. 11(4), 81-103. (In Persian with English abstract).

Zarei, Y. and Estelaji, A., 2017. Assessment and analysis of some cultural components of development in the cities of Bushehr province using combined multi-criteria decision-making models. Haft Hesar Journal of Environmental Studies. 6(22), 63-80. (In Persian with English abstract).

آمار
تعداد مشاهده مقاله: 13,402
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 4,352