سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه شهید بهشتی

خدائی, علی, زندی, رحمان. (1402). مکان‌یابی مراکز دفن زباله در شهرستان خداآفرین و کلیبر بر اساس مدل منطق بولین و فرایند تحلیل شبکه‌ای ANP در محیط GIS. , 21(2), 183-204. doi: 10.48308/envs.2023.1258
علی خدائی; رحمان زندی. "مکان‌یابی مراکز دفن زباله در شهرستان خداآفرین و کلیبر بر اساس مدل منطق بولین و فرایند تحلیل شبکه‌ای ANP در محیط GIS". , 21, 2, 1402, 183-204. doi: 10.48308/envs.2023.1258
خدائی, علی, زندی, رحمان. (1402). 'مکان‌یابی مراکز دفن زباله در شهرستان خداآفرین و کلیبر بر اساس مدل منطق بولین و فرایند تحلیل شبکه‌ای ANP در محیط GIS', , 21(2), pp. 183-204. doi: 10.48308/envs.2023.1258
خدائی, علی, زندی, رحمان. مکان‌یابی مراکز دفن زباله در شهرستان خداآفرین و کلیبر بر اساس مدل منطق بولین و فرایند تحلیل شبکه‌ای ANP در محیط GIS. , 1402; 21(2): 183-204. doi: 10.48308/envs.2023.1258

مکان‌یابی مراکز دفن زباله در شهرستان خداآفرین و کلیبر بر اساس مدل منطق بولین و فرایند تحلیل شبکه‌ای ANP در محیط GIS

فصلنامه علوم محیطی
مقاله 12، دوره 21، شماره 2، 1402، صفحه 183-204    اصل مقاله (1.53 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/envs.2023.1258
نویسندگان
علی خدائی* 1؛ رحمان زندی2
1گروه علوم و مهندسی محیط زیست، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایرا ن
2گروه سنجش‌ ازدور و GIS، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایرا ن
چکیده
سابقه و هدف: مشکل دفن زباله، همواره گریبان گیر بشر بوده است و انتخاب مکان غیراصولی، سبب آلودگی‌های متعددی می‌شود بدین‌جهت انتخاب محل مطلوب برای دفن زباله بسیار حائز اهمیت است. در این پژوهش، بر اساس مدل فرایند تحلیل شبکه‌ای ANP و منطق بولین در محیط GIS با بهره‌گیری از نظرات کارشناسان خبره در قالب پرسش‌نامه‌های مقایسات زوجی جهت مکان‌یابی مراکز دفن زباله در محدوده شهرستان خداآفرین و کلیبر و با استناد به ضوابط و استانداردهای ملی و جهانی با اعمال فاکتورهای محدودکننده انجام گرفت.
مواد و روش‌ها: در این پژوهش جهت انتخاب مراکز دفن زباله با توجه ‌به پیچیدگی عوامل تأثیرگذار ضرورت استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) و تلفیق آن با سایر امور مدیریتی و برنامه‌ریزی مطرح‌شده است؛ بنابراین در تحقیق حاضر، از نرم‌افزار ARC GIS برای ایجاد پایگاه داده‌ها، تحلیل‌های مکانی و روی‌هم گذاری لایه‌های اطاعاتی و همچنین از مدل ANP و نرم‌افزارهای Super Decision برای محاسبه‌ی وزن معیارها و مدل منطق بولین استفاده‌شده است.
نتایج و بحث: در این پژوهش بر اساس استانداردهای مختلف ازجمله استانداردهای مربوط به سازمان حفاظت محیط‌زیست، وزارت کشور و تجربیات جهانی از ۱۷ لایه اطلاعاتی شامل؛ منابع آب‌های سطحی، شیب، مناطق شهری و روستای، مناطق حفاظت‌شده، گسل، خاک منطقه، شبکه جاده‌ای، سنگ‌بستر، کاربری اراضی، فرسایش، پوشش گیاهی، ارتفاع، اقلیم، مراکز زلزله‌خیز، سد، جهت شیب بهره گرفته شد. سپس در مدل فرایند تحلیل شبکه‌ای جهت اعمال اوزان برای هر یک از معیارها از نرم‌افزارهای Super Decision استفاده شد سپس با استناد به ضوابط و استانداردهای ملی و جهانی و با اعمال فاکتورهای محدودکننده در محیط ArcGIS لایه‌های اطلاعاتی همراه با وزن نهایی باهم ترکیب و ارزش هر سلول در نقشه نهایی مشخص شد. مساحت منطقه 369221 هکتار به چهار طبقه‌ی نامناسب 174720 هکتار، نسبتاً نامناسب 146677 هکتار، مناسب 42670 هکتار و کاملاً مناسب 5154 هکتار ازنظر مکان‌یابی محل دفن زباله تقسیم‌بندی شد و در منطق بولین میزان مساحت برآورد شده نامناسب 365457 هکتار و مناسب 3938 هکتار جهت مکان‌یابی محل دفن زباله تشخیص داده شد. درنهایت به علت نزدیکی پهنه‌ها به یکدیگر اقدام به همپوشانی نقشه‌های نهایی هر دو مدل انجام شد و پس از ادغام مکان‌های به مقدار 2679 هکتار مکان مناسب مشخص گردید که این مقدار 73 در صد از مناطق مناسب مدل بولین را پوشش می‌دهد.
نتیجه‌گیری: بررسی مقایسه‌ای نتایج نشان می‌دهد که درنهایت در مدل ANP تنها ۴/۱ درصد از مساحت منطقه کاملاً مناسب و در مدل بولین ۲/۱ درصد از مساحت منطقه دارای شرایط بهینه برای محل دفن زباله می‌باشد از مهم‌ترین دستاوردهای حاصل از نتایج این تحقیق ترسیم نقشه‌ی مناطق کاملاً مناسب و مناسب جهت مکان‌یابی محل دفن زباله در منطقه‌ی موردمطالعه بوده است.
کلیدواژه‌ها
دفن زباله؛ خدا آفرین - کلیبر؛ منطق بولین؛ ANP؛ مکان‌یابیGIS
عنوان مقاله [English]
Locating garden burial centers in Khodaafrin and Kalibar cities based on Boolean logic model and ANP network analysis in GIS environment
نویسندگان [English]
Ali Khodaie1؛ Rahman Zandi2
1Department of Environmental Sciences and Engineering, Faculty of Geography and Environmental Sciences, Hakim Sabzevari University, Sabzevar, Iran
2Department of Remote Sensing and GIS, Faculty of Geography and Environmental Sciences, Hakim Sabzevari University, Sabzevar, Iran
چکیده [English]
Introduction: The lack of proper management and the lack of choosing the right place for disposal and burial of waste creates problems for the human and animal environment. Khoda Afarin city has a population of about 34977 people and Kalibar city has a population of about 48837 people. In the last few decades in these cities, with the increase in population, consumerism, and the change in people's eating habits, the increase in the consumption of packaged materials along with the imitation of people's consumption pattern has caused an increase in the production of a large amount of waste. Despite this problem, there is still no proper way to dispose of waste in these cities. The purpose of this research was to locate landfill centers based on ANP network analysis process model and Boolean logic in GIS environment by using the opinions of expert experts in the form of pairwise comparison questionnaires and descriptive-analytical method.
Material and methods: In this research, in order to select landfill centers due to the complexity of the influencing factors, the necessity of using geographic information technologies (GIS) and its integration with other management and planning matters has been proposed; Therefore, in this research, ARC GIS software has been used to create databases, spatial analysis and superimposition of information layers, as well as ANP model and Super Decision software to calculate criteria weight and Boolean logic model.
Results and discussion: In this research, 17 layers of information include; Surface water resources, slope, city and village areas, protected areas, fault, soil, road network, litology, land use, erosion, NDVI, dem, climate, land side, dam, aspect Then, in the network analysis process model, Super Decision software was used to apply weights for each of the criteria, and in the ArcGIS environment, the information layers were combined with the final weight, and the value of each cell was determined in the final map. The area of 369221 hectares was divided into four categories: unsuitable 174720 hectares, relatively unsuitable 146677 hectares, suitable 42670 hectares and completely suitable 5154 hectares in terms of landfill location, and in Bolin logic, the estimated area of unsuitable 365457 hectares and suitable 3938 hectares for landfill location Garbage detected. Finally, due to the closeness of the areas to each other, the final maps of both models were overlapped, and after merging the locations of 2679 hectares, a suitable location was determined, which covers 73 percent of the suitable areas of the Boleyn model.
Conclusion: The comparative analysis of the results shows that finally, in the ANP model, only 1.4 percent of the area of the area is completely suitable, and in the Boleyn model, 1.2 percent of the area of the area has optimal conditions for the landfill. One of the most important achievements from the results of this research is the use of a completely suitable place and the final result of the map from this research.
کلیدواژه‌ها [English]
Garbage dump, Khoda Afrin and Kalibar, Boolean logic, ANP, localization
مراجع

 

Amiri, H. and Karimpour, S., 2017. The application of geographic information system and network analysis process model (ANP) in locating the landfill site of urban solid waste (case study of Torbat-Haidarieh city). Natural Environment Journal. 69(4), 881-898. (In Persian with English abstract)

Alanbari, M., Al-Ansari, N., Jasim, H. and Knutsson, S., 2014. Al-Mseiab Qadaa landfill site selection using GIS and multicriteria decision analysis. Engineering. 6(9), 526-549.‏ (In Persian with English abstract).

Aldroumi, A., Nouri, H., Mirzaei, R. and Dayant, L., 2014. Location of sanitary waste landfill using geographic information system and hierarchical analysis process of Zarindasht city. Environmental Science and Engineering Quarterly. 5(1), 23-48. (In Persian with English abstract).

Anabastani, A.A. and Javanshiri, M., 2013. Locating the suitable waste burial place in rural settlements, case study: rural area of ​​Khaf city. Geography and Environmental Hazards. 2 (2), 103-115. (In Persian with English abstract).

‏ Afzali, A., Mirghafari, N. and Sufyanian, A.,  2013. application of geographic Information System (GIS) and AHP in urban waste site selection (case study: Najaf Abad). Applications Ecology. 2 (6), 27-38. (In Persian with English abstract).

Amir Ahmadi, A.,  Porfashmi, S. and Rezaei, S., 2013.The use of geomorphic factors in locating the burial of urban products in the study of the city of Islamabad, Arab. Geography and Environmental Sustainability. 9(3), 33-50. (In Persian with English abstract).

Afzali, A., 2007. Application of GIS and hierarchical analysis process in locating municipal waste landfill, Case study of Najaf Abad city. Ms.C. Thesis. Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran. P. 113. (In Persian with English abstract).

Alistair, A., 2001. The Development of a GIS Method for Location of Landfill Sitesin Ireland and Portugal, Atlantic Area Interreges-IIC Program Project Ref, EA-BLIRE-N.‏

Behbahani Nia, A., Faizi, M., Asami, S.R. and  Rostami, N., 2021. Compilation of the optimal location model for sanitary waste disposal using the method of network analysis process (case study: Ilam city), Environmental Science Studies. 6(1), 3296-3301. (In Persian with English abstract).

Chitsazan, M. and Dehghan, F., 2013. Landfill site selection using geographic information system (Case study: Ramhormoz city, Iran) Eco. Environ and Cons. 19 (2), 533-538.

Delage, P., 2013. On the thermal impact on the excavation damaged zone around deep radioactive waste disposal. Journal of rock mechanics and geotechnical engineering. 5(3), 179-190.

‏Darban Astana, A. and Azki, M., 2008. Principles and basics of rural health, publications of the Organization of Municipalities and Villages of the country.p. 106. (In Persian with English abstract).

Gorsevski, P.V., Donevska, K.R., Mitrovski, C.D. and Frizado, J., 2012. Integrating multi-criteria evaluation techniques with geographic information systems for landfill site selection: a case study using ordered weighted average. Waste management. 32(2), 287-296.

Hafezi Moghaddas, N. and Hajizadeh Namaghi, H., 2011. Hazardous waste landfill site selection in Khorasan Razavi province, northeastern Iran. Arabian journal of geosciences. 4(1), 103-113. (In Persian with English abstract)‏.

Hubina, T. and  Ghribi, M., 2008. GISbased decision support tool for optimal spatial planning of landfill in Minsk region, Belarus, Proceedings of 11th AGILE International Conference on Geographic Information Science, (ICGIS'08), University of Girona, Spain. pp. 1-4.

Haiderzadeh, N., 2003. Criteria for locating landfill sites for urban solid waste, published by the Organization of Municipalities of the country.p. 40. (In Persian with English abstract).

Heydarzadeh, N.,  2001. Site selection of landfill using GIS in Tehran. M. SC. Thesis. Department of Civil engineering (environmental engineering),Tarbiat Modares University, Tehran.p. 120. (In Persian with English abstractn Persian).

Jun, C., 1999. Design of an intelligent geographyc information system for multicrieriasite analysis, Articles currently und er peer review by the URISA journal .p. 280.

Lahmian, R., 2018. Application of geographic information system and multi criteria decision-making system in waste landfill site selection, case study: Sari city, Space Survey. 29(8), 167-180. (In Persian with English abstract).

Lami, I.M. and  Abastante, F., 2014. Decision making for urban solid waste treatment in the context of territorial conflict: Can the Analytic Network Process help? Land Use Policy. 41, 11-20.

Mousavi, S., Darghahi, A. and  Azizi, F., 2019. Study on the effective process parameters simultaneously for survey of solid waste management of Khomarlu city in summer 2013. Journal of Environmental Science and Technology. 21(7), 255-265.

Mirabadi, M. and Abdi Qala, A.H., 2017. Landfill locate in Bukan by Boolean logic and analytical hierarchy process (AHP). Journal of Environmental Science and Technology. 19(1), 149-168. (In Persian with English abstract).

‏Madadi, A., Azadi Mubaraki, M. and Babaei Moghadam F., 2011. Modeling suitable landfill sites using AHP method, fuzzy logic, weighted overlap index and Boolean logic (case study of Ardabil city), Research Journal of Geography and Planning. 17 (47), 254-235. (In Persian with English abstract).

Majlesi, M. and Nouri, J., 1992. Burial site location and management Health", Material Recycling and Conversion Organization, Tehran. p. 148. (In Persian with English abstract).

Nasiri, B., Yar Moradi, Z. and Abbas Nejad, J., 2017. Landfill location in Mako city by Fuzzy and Bolean method. Journal of Geographical Survey of Space. 7 (24), 87-98. (In Persian with English abstract).

Nas, B., Cay, T., Iscan, F. and Berktay, A., 2010. "Selection of MSW landfill site for Konya, Turkey using GIS and multi-criteria evaluation", Environmental monitoring and assessment. 160, 491-500.

Neaupane, K. M. and  Piantanakulchai, M., 2006. Analytic network process model for landslide hazard zonation. Engineering Geology. 85(4), 281-294.

Omrani, Q., Javid, A.H. and Ramezanali E., 2012. Investigation on the factors for site selection of solid waste transfer stations for 22nd district of Tehran municipally considering environmental issue, air and waste leachate, Journal of Environmental Science and Technology. 14 (2),147-160. (In Persian with English abstract)

Pour Ahmed, A., Habibi, K., Mohammad Zahraei, S. and Nazari Alavi, S., 2007. The use of fuzzy algorithms and GIS for the location of urban equipment (case study: Burial site of Bagh Shahr Babolsar). Environmental Science. 33(42),42-31. (In Persian with English abstract).

Ranjbar, A.,  Hakimpour, F., Miriyagoubzadeh, M.H., Sharif Nejad, M. and  Babaei, E., 2014. Zoning and location of urban waste burial (case study: Tabriz city), Scientific Journal of Geography and Planning. 18(47), 133-148. (In Persian with English abstract).

Rasooli, A.A., Khorshiddost, A.M., Mosavi, S.R. and Amini, A., 2004. Locating of municipal solid waste landfill using GIS and Rs technology (A case study: Sari city). Proceeding of environment and municipal sustainable development.Iran, Babulsar, 6 January. P. 119. (In Persian with English abstract).

Shakri, F., 2012. Master's thesis on the location of municipal solid waste landfill in Garmsar city, Faculty of Science, Shahrood University of Technology. P. 18. (In Persian with English abstract).

Sener, Sh., Sener, E., Nas, B. and Karagüzel, R., 2010. Combining AHP with GIS for landfill site selection: a case study in the Lake Beyşehir catchment area (Konya, Turkey). Waste management. 30(11), 2037-2046.‏

Saaty, T.L. and Vargas, L.G., 2006. Decision making with the analytic network process , Springer Science+ Business Media, LLC. P. 282.

Saeidinia, A., 1999. Urban solid waste, Green Book of Municipalities, Urban Planning Study Center, Publications of the Organization of Municipalities and Villages of the country. P. 116. (In Persian with English abstract).

Saaty, T. L., 1980. The Analytic Hierarchy Process. New York. McGraw Hill. P. 287.

Wafadost, N. and Makaniki, J. 2018. Location of waste landfill in urban areas using network analysis method (ANP) case study: Gonabad city, Amash Mohit. 11(41), 23-46. (In Persian with English abstract).

Wang, G., Qin, L., Li, G. and  Chen, L., 2009. Landfill site selection using spatial information technologies and AHP: a case study in Beijing, China. Journal of environmental management. 90(8), 2414-2421.‏

Vastava, Sh. and  Nathawat, M.S., 2003. Selection of Potential Waste Disposal Sites Around Ranchi Urban Complex Using Remote Sensing and GIS Technigues, Urban Planning, Map Asia Conference. pp. 133-154.

Zhang, W. and Sun, C., 2014. Parametric analyses of evapotranspiration landfill covers in humid regions. Journal of Rock Mechanics and Geotechnical Engineering. 6(4), 356-365.‏ (In Persian with English abstract).

Zebardast, E., 2010. Application of Network Analysis Process in urban and regional planning. Journal of Fine Arts-Architecture and Urban Development. 2(41), 79-90. (In Persian with English abstract).

آمار
تعداد مشاهده مقاله: 10,226
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 4,708