دکتری علوم سیاسی، پژوهشگر پژوهشکده اندیشه دینی معاصر
چکیده
قانون اساسی مشروطه و متمم آن نمود منازعه عملی و فکری نیروهای متکثر اجتماعی در دوره مشروطه بود. هدف از نگارش این مقاله فهم این منازعه بر محور مفهوم خیر عمومی و یافتن آثار، نشانهها و نتایج این منازعه در قانون اساسی مشروطه بود. کنشگران دوره مشروطه چه دریافتی از مفهوم خیر عمومی داشتند و نزاع میان تفسیرهای خیر عمومی چه بازتابی در قانون اساسی مشروطه یافت؟ بنابر روششناسی اسکینر شکست ایران از روس، آشنایی ایرانیان با جهان جدید و واگذاری امتیازات به بیگانگان زمینههای تحول مفهوم خیر را فراهم کرد. نویسندگان متون با ارائه تفسیرهای خود از مفهوم خیر، در طرد، نفی و نزاع با دیگر کنشگران، مقصود خود را دنبال میکردند. یافتهها نشان میدهد منازعه اصلی میان سه نیروی اجتماعی شامل روشنفکران، علمای طرفدار مشروطه و علما و دولتمردان مخالف مشروطه بود، هر کدام از منظر پایگاه اجتماعی و منافع طبقه خود دریافتی از مفهوم خیر عمومی داشتند و مقصود هر کدام جای دادن تفسیر خود در قانون اساسی مشروطه بود. نتیجه این جدال سهپاره شدن قانون اساسی مشروطه در قالب خیر سلطنت، خیر شریعت و خیر ملت بود.
Constitutionalism and public good
(Reflection of political conflicts in the constitutional law)
نویسندگان [English]
Reza Taran
Ph.D. in political science, researcher at the Institute of Contemporary Religious Thought
چکیده [English]
The constitution and its amendments showed the practical and intellectual conflict of the multiple social forces in the constitutional period. The purpose of writing this article was to understand this conflict based on the concept of public good and to find the effects, signs and results of this conflict in the constitution. How did the activists of the constitutional period perceive the concept of public good, and how was the conflict between the interpretations of public good reflected in the constitution? According to Skinner's methodology, Iran's defeat of Russia, Iranians' acquaintance with the new world, and the granting of privileges to foreigners met the grounds for the evolution of the concept of good. The authors of the texts pursue their purpose by presenting their interpretations of the concept of rejection, negation, and conflict with other actors . The findings show that the main conflict between the three social forces, including: intellectuals, pro-constitutional scholars and anti-constitutional scholars, and each received a public good from the perspective of social status and class interests, and each intended to include its own interpretation in the constitution. The result of this controversy was the division of the constitutional constitution into the good of the monarchy, the good of the Sharia and the good of the nation.
کلیدواژهها [English]
«constitutional constitution», «nation good», «good of the Sharia», «monarchy good», «public good»
مراجع
منابع
احتشامالسلطنه (۱۳۶۷)، خاطرات احتشامالسلطنه، به کوشش سیدمحمد موسوی، تهران، انتشارات زوار، چاپ دوم.
آدمیت، فریدون و هما ناطق (۱۳۵۶ش)، افکار اجتماعی و سیاسی و اقتصادی در آثار منتشر نشده دوره قاجار، تهران، انتشارات آگاه، چاپ اول.
آدمیت، فریدون (۱۳۶۳)، فکر دموکراسی اجتماعی در نهضت مشروطیت ایران، تهران، انتشارت پیام، چاپ شوم.
کرمانی، میرزا آقاخان (۲۰۰۰ میلادی)، سه مکتوب، به کوشش بهرام چوبینه، بیجا.
کلوسکو، جورج (۱۳۹۷)، تاریخ فلسفهی سیاسی(دوران کلاسیک)، جلد ۲ ، ترجمهی خشایار دیهمی، چاپ اول.
عدل، مصطفی(منصورالسلطنه) (۱۳۲۷)، حقوق اساسی یا اصول مشروطیت، بیجا.
محلاتی غروی، اسماعیل، الئالی المروبوطه فی وجوب المشروطه، در کتاب رسایل مشروطیت؛ مشروطه به روایت موافقان و مخالفان، جلد دوم (۱۳۹۰)، تنظیم از غلامحسین زرگری نژاد، تهران، انتشارات موسسه تحقیقات و توسعه علوم انسانی.
محمدصادق مروزی خراسانی، تحفه عباسی، در زرگری نژاد، غلامحسین (۱۳۹۸)، سیاستنامه های قاجاری، جلد اول، تهران، نگارستان اندیشه، چاپ دوم.
محمدصادق مروزی خراسانی، شمیم عباسی، در زرگری نژاد، غلامحسین (۱۳۹۸)، سیاستنامههای قاجاری، جلد اول، تهران، نگارستان اندیشه، چاپ دوم.
میرزا یوسف مستشارالدوله (۱۳۸۲)، یک کلمه، به کوشش سیدصادق فیض، تهران، کانونچاپ، چاپ اول.
ملکمخان ناظمالدوله (۱۳۸۱)، دفتر تنظیمات، در حجتالله اصیل، ۱۳۸۱، رسالههای میرزا ملکمخان، تهران، نی، چاپ اول.
مرادخانی فردین و مرضیه صادقیان (۱۳۹۷)، مفهوم حقوق مشترکه نوعیه در اندیشهی نائینی، فصلنامه جستارهای تاریخی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال نهم ، شماره اول
المیرزا القمی (۱۳۷۱ش)، جامع الشتات فی أجوبة السؤالات، با تحقیق مرتضی رضوی، تهران کیهان، جلد اول، چاپ اول.
نائینی، محمدحسین (۱۳۷۸)، تنبیهالامه و تنزیهالملة، با مقدمه و توضیحات محمود طالقانی، تهران، چاپ نهم.
نوری، شیخ فضلالله (۱۳۶۲)، رسائل، اعلامیهها، مکتوبات، و روزنامه شیخ فضلالله نوری، جلد اول، گردآورنده: محمد ترکمان، تهران، موسسه خدمات فرهنگی، چاپ اول.
نجمآبادی، هادی، (۱۳۸۸)، تحریرالعقلا، به کوشش سیفالدین نجمآبادی، بیجا.
Skinner, Quentin (2002), visions of political (Regarding method), volum1, Cambridge
