فرایند صدور فعل از دیدگاه غزالی | ||
| آینه معرفت | ||
| دوره 23، شماره 2 - شماره پیاپی 75، 1402، صفحه 39-60 اصل مقاله (399.86 K) | ||
| نوع مقاله: علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/jipt.2023.103849 | ||
| نویسندگان | ||
| زینب برخورداری1؛ سیده مهدیه پورصالح امیری* 2 | ||
| 1دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| 2دانشجوی دکتری رشته فلسفه و کلام اسلامی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران، تهران، ایران (نویسندة مسئول) | ||
| چکیده | ||
| جستار حاضر به مسئلة فرایند صدور فعل از دیدگاه غزالی با روش توصیفی - تحلیلی میپردازد. پژوهش در حوزة غزالیشناسی بر حسب تفاوت رویکردهای او از ویژگیهای انسجام و باز شدن دریچههای دیگر بینش او در مراحل فرایند صدور فعل برخوردار است؛ مانند قول به خواطر غیراختیاری و عدمتعارض مباحث غزالی با فیلسوفان در نفسشناسی و فرایند صدور فعل. غزالی زیرساختهای ارکان فکری نفسشناسی و شاکلة فعلی را در آثار نخستین حیات علمی خویش پایهگذاری کرده است. او تعارض ظاهری نظریة خویش در باب عدم وصول به حقیقت امور و تعریف فلسفی از انسان را در معارج القدس تبیین کرده است. مبحث صدور فعل به رغم تفاوت رویکردها دارای هماهنگی است. ساختمان فعلی انسان به ترتیب از زیرساخت تا روساخت، مقام علمی گزینش غایت، ایجاد شوق به واسطة قوای شهوانی و غضبانی (فعل ارادی)، یا به واسطة قوة علم (فعل اختیاری) است. شوق ارادی، شوق مرتبة حیوانی و شوق اختیاری، شوق مرتبة انسانی است. روساخت آن، عضلات حرکتی است. شرط فعلیت گزینش غایت و خواطر غیراختیاری در هر دو رویکرد عرفانی و فلسفی، وصول به مقام جزمیت با توجه به مرتبة هر انسان است که مبین تخالف ظاهری مقام نظر و فعل انسان میباشد. اطلاق اراده بر شاکلة فعلی نشاندهندة نقش اراده در انجام افعال اختیاری و اجباری است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| غزالی؛ غایت؛ خواطر؛ شوق؛ اراده؛ اختیار | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Process of Issuing the Action from Ghazali's Perspective | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Zeynab Barkhordari1؛ seyyedeh mahdiheh poorsaleh amiri2 | ||
| 1Associate Professor, Department of Islamic Philosophy and Theology, Faculty of Theology and Islamic Studies, University of Tehran, Tehran, Iran | ||
| 2PhD student in the field of Islamic philosophy and theology, Faculty of Theology and Islamic Studies, University of Tehran, Tehran, Iran (corresponding author) | ||
| چکیده [English] | ||
| Adopting a descriptive-analytical method, the present study deals with issuing action from Ghazali’s point of view. Consistent with his different perspectives that he assumes, research in the field of Ghazalian studies enjoys coherence and has the quality of opening different windows of insight into the stages of the process of issuing action. As examples, we can refer to involuntary promise and the lack of inconsistency between Ghazali’s topics of discussion with those of the intellectual pillars of psychology. He has stablished the infrastructure of the intellectual pillars of psychology and the structure of action in his early works. He has explained the apparent conflict of his theory of inaccessibility of the essence of things and the philosophical definition of man in Ma'arej al-Quds. The current structure of man, from the deep to the surface structure, is the scientific position of choosing the end, creating enthusiasm through the sensual powers and the power of anger (willful action), or through the power of knowledge (volitional action). Willful enthusiasm belongs to the animal stage and volitional enthusiasm to the stage of man. Its surface structure consists of motor muscles. The necessitas of actualization of choosing the end and non-volitional minds in both mystical and philosophical approaches is reaching the position of dogmatism according to the rank of each human being, which explains the apparent contradiction between opinion and action. Applying will to the structure of action indicates the role of will in performing optional and obligatory actions. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Ghazali, Final Goal, Minds, Enthusiasm, Will, Volition | ||
| مراجع | ||
|
خندقآبادی، حسین؛ سید حسن اسلامی اردکانی، «بررسی دیدگاه ابوحامد غزالی دربارة درونی
بودن موانع عملی تحقق فعل اخلاقی»، دو فصلنامة پژوهشهای فلسفی - کلامی، سال نوزدهم، شمارة چهارم، شمارة پیاپی 74، زمستان، ص129-105، 1396.
غزالی، ابوحامد، احیاء علومالدین (الجزء الرابع)، کتابخانة مجلس شورای ملی، بیتا الف.
غزالی، ابوحامد، تهافتالفلاسفه، تحقیق سلیمان دنیا، چ1، تهران، نشر شمس تبریزی، 1382.
غزالی، ابوحامد، الأجویـۀ الغزالیـۀ فی المسائل الاخرویـۀ المضنون الصغیر در مجموعه الرسایل، چ1، بیروت، نشر شمس تبریزی، 1416ق.
غزالی، ابوحامد، الرسالـۀ الدنیـۀ در مجموعه الرسایل، بیروت، نشر شمس تبریزی، 1416ق.
غزالی، ابوحامد، کیمیای سعادۀ در مجموعه الرسایل، بیروت، نشر شمس تبریزی، 1416ق.
غزالی، ابوحامد، روضـۀ الطالبین در مجموعه الرسایل، بیروت، نشر شمس تبریزی، 1416ق.
غزالی، ابوحامد، قانونالتأویل در مجموعه الرسایل، بیروت، نشر شمس تبریزی، 1416ق.
غزالی، ابوحامد، معراجالسالکین در مجموعه الرسایل ، بیروت، نشر شمس تبریزی، 1416ق.
غزالی، ابوحامد، مشکاۀالانوار در مجموعه الرسایل، بیروت، نشر شمس تبریزی، 1416ق.
غزالی، ابوحامد، المنقذ در مجموعه الرسایل، بیروت، نشر شمس تبریزی، 1416ق.
غزالی، ابوحامد، محک النظر، مقدمه و تحقیق و تصحیح دکتر رفیق العجم، بیروت، نشر دارالفکر، 1994م.
غزالی، ابوحامد، معیار العلم فی فن المنطق، چ2، مصر، الغرهنیه، سرمایهگذاری شیخ محییالدین صبری الکردی، 1927م.
غزالی، ابوحامد، معارج القدس فی مدارج معرفـۀ النفس 9458، قاهره، نشر الاستقامه، بیتا ب.
غزالی، ابوحامد، مقاصدالفلاسفه فی المنطق و الحکمـۀ الالهیه و الحکمـۀ الطبیعیـۀ،مصر، نشر سعادت، بیتا ج.
فارابی، ابونصر، فصول منتزعـة، فوزی نجار، تحقیق و تصحیح و تعلیق، چ2، تهران، مکتبـة الزهرا(س)، 1405ق.
فارابی، ابونصر، مقاله فی معانی العقل: کتاب المجموع، مصر، نشر سعادت، 1907.
فارابی، فارابی، ابونصر، رساله فی مسایل متفرقه، حیدرآباد دکن، دائرةالمعارف النظامیه الکائنـة، 1344ق.
فارابی، ابونصر، موسیقیالکبیر، تحقیق و شرح غطاس عبدالملک خشبه، مراجعه و تصدیر محمود احمدالحضنی، قاهره، دارالکاتب العربی للطباعه، 1967. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 16,844 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 60,770 |
||