سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه شهید بهشتی

فنی, زهره, نیکنامی, نسیم, سعیدی, سجاد. (1403). تحلیل نقش بازیگران کلیدی (عمومی و خصوصی) در بازآفرینی محلات شهری (مطالعه موردی: محله سراب مشهد). , 22(3), 495-516. doi: 10.48308/envs.2024.1367
زهره فنی; نسیم نیکنامی; سجاد سعیدی. "تحلیل نقش بازیگران کلیدی (عمومی و خصوصی) در بازآفرینی محلات شهری (مطالعه موردی: محله سراب مشهد)". , 22, 3, 1403, 495-516. doi: 10.48308/envs.2024.1367
فنی, زهره, نیکنامی, نسیم, سعیدی, سجاد. (1403). 'تحلیل نقش بازیگران کلیدی (عمومی و خصوصی) در بازآفرینی محلات شهری (مطالعه موردی: محله سراب مشهد)', , 22(3), pp. 495-516. doi: 10.48308/envs.2024.1367
فنی, زهره, نیکنامی, نسیم, سعیدی, سجاد. تحلیل نقش بازیگران کلیدی (عمومی و خصوصی) در بازآفرینی محلات شهری (مطالعه موردی: محله سراب مشهد). , 1403; 22(3): 495-516. doi: 10.48308/envs.2024.1367

تحلیل نقش بازیگران کلیدی (عمومی و خصوصی) در بازآفرینی محلات شهری (مطالعه موردی: محله سراب مشهد)

فصلنامه علوم محیطی
مقاله 8، دوره 22، شماره 3، 1403، صفحه 495-516    اصل مقاله (1.19 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/envs.2024.1367
نویسندگان
زهره فنی* ؛ نسیم نیکنامی؛ سجاد سعیدی
گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
چکیده
سابقه و هدف: یکی از مهم‌ترین و پیچیده‌ترین تحولات اجتماعی جهان در نیم قرن اخیر توسعه شهرنشینی است که به تبع آن دگرگونی در ساختار کالبدی و اقتصادی شهرها شده و اهمیت بازآفرینی بافت های فرسوده و ناکارآمد بیش ازپیش موردتوجه قرار گرفته است. بازآفرینی شهری از پتانسیل‌های موجود در مناطق فرسـوده و مشارکت گسترده نهادهای عمومی و خصوصی با صرف کمترین بودجه استفاده می کند تا حیات اجتماعی و رونق اقتصادی را به بافت باز‌گرداند.
مواد و روش‌ها: این پژوهش بر حسب هدف، کاربردی و از لحاظ روش توصیفی - تحلیلی و روش جمع‌آوری اطلاعات مبتنی بر منابع کتابخانه‌ای و پرسشنامه می‌باشد. همچنین جامعه آماری این پژوهش شامل متخصصان و نخبگان حوزه برنامه‌ریزی شهری می‌باشد. جهت شناسایی و تدوین راهبردهای بازآفرینی محلات شهری از مدل SWOT و برای رتبه‌بندی راهبردهای خروجی آن از مدل QSPM در قالب ارزیابی موقعیت داخلی و خارجی بهره‌ گرفته شد. پس از تحلیل اطلاعات، پرسشنامه‌ی آینده پژوهی تهیه و پس از پاسخگویی متخصصان با استفاده از نرم‌افزار Mactor برای شناسایی بازیگران کلیدی و نقش آنها در رابطه با راهبردهای مذکور اقدام شد.
نتایج و بحث: یافته‌های پژوهش شش استراتژی را در حالت تدافعی به ترتیب اولویت نشان داده و در تحلیل رفتار بازیگران کلیدی نسبت به استراتژی­های یاد شده بیانگر نقش شهرداری از جمله برنامه‌ریزی، نهادسازی، تامین مالی و اجرا و سازمان‌‌های شبه دولتی با بیشترین تاثیرگذاری است که از میان آنها، آستان قدس و اوقاف بعنوان کلیدی­ترین و تاثیرگذارترین بازیگر بر حوزه‌های مختلف اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و فضایی - کالبدی بوده­اند. در ادامه مسیر میزان اصرار بازیگران (موافقت آن‌ها) با استراتژی‌های یاد شده در زمینه بازآفرینی محله نشان می‌دهد، بیشترین اصرار بازیگران با استراتژی‌هایی نظیر بهره ­گیری از موقعیت قرارگیری به لحاظ دسترسی و قیمت ابنیه جهت ایجاد اشتغال­ های جدید و استفاده از زمین ­های بایر و اراضی متروکه در جهت پاسخگویی به کمبودهای محله بخصوص فضای سبز می‌باشد و کمترین آن استفاده از جمعیت تحصیل کرده و جوان و متخصص محله در امور برنامه­ ریزی و بازآفرینی محله و توجه بیشتر به نفوذ پذیری محله، ازطریق ساماندهی شبکه معابر می‌باشد. همچنین با توجه به مقدار فاصله بازیگران از یکدیگر که میزان همگرایی آنان را نشان می‌دهد می‌توان اشاره داشت شهرداری، سازمان‌‌های شبه دولتی (آستان قدس، اوقاف و..) و سازمان عمران و بازآفرینی فضاهای شهری از هم‌گرایی قابل توجهی با یکدیگر برخوردارند.
نتیجه‌گیری: با همکاری و ارتباط تنگاتنگ بین شـهرداری‌ها بعنوان محور اصلی اقدامات اجرایی در مدیریت شهری و سازمان‌های شبه­ دولتی از جمله آستان قدس و اوقاف می‌توان شاهد تسریع در بازآفرینی بافت‌های ناکارآمد و فرسوده بود. ضمنا اصرار بازیگران به موقعیت قرارگیری محله سراب در شهر مشهد به لحاظ دسترسی و قیمت ابنیه جهت ایجاد اشتغال ­های جدید به اهمیت بعد اقتصادی در اقدامات بازیگران نسبت به امور بازآفرینی را تاکید می‌کند تا در کنار استفاده از پتانسیل‌های موجود به اهداف غایی دست یابند. در این راستا همگرایی شهرداری، سازمان‌‌های شبه دولتی (آستان قدس، اوقاف و..) و سازمان عمران و بازآفرینی فضاهای شهری بیانگر اشتراک نظر نسبی و همپوشانی بیشتر آنان در خصوص آینده متصور برای استراتژی‌های مطرح شده در این رابطه می‌باشد.
کلیدواژه‌ها
محله سراب؛ بازآفرینی؛ بازیگران کلیدی؛ مکتور
عنوان مقاله [English]
Analysis of the Role of Key Actors (Public and Private) in the Regeneration of Urban Neighborhoods (Case Study: Sarab Neighborhood of Mashhad)
نویسندگان [English]
Zohreh Fanni؛ Nasim Niknami؛ Sajad Saeedi
Department of Geography and Urban Planning, Faculty of Earth Sciences, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
چکیده [English]
Introduction: One of the most significant and complex social transformations in the world over the past half-century has been urbanization, which has led to changes in the physical and economic structure of cities and has increasingly highlighted the importance of revitalizing dilapidated and inefficient urban fabrics. Urban regeneration utilizes the existing potentials in dilapidated areas and the extensive participation of public and private institutions with the least possible budget to restore social life and economic prosperity to the urban fabric.
Material and Methods: This research is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in terms of method. The method of data collection is based on library resources and questionnaires. The statistical population of this research includes experts and elites in the field of urban planning. To identify and formulate regeneration strategies for urban neighborhoods, the SWOT model was used. To rank the output strategies of the model, the QSPM model was used in the framework of internal and external position evaluation. After analyzing the information, a futures research questionnaire was prepared and after being answered by the experts, the Mactor software was used to identify the key actors and their roles in relation to the mentioned strategies.
Results and Discussion: The research findings showed six strategies in a defensive mode in order of priority. In the analysis of the behavior of key actors towards the mentioned strategies, the role of the municipality, including planning, institution building, financing and implementation, and quasi-governmental organizations with the most impact, of which the Astan Qods and the Oqaf have been the most key and influential actors in the various social, economic, cultural, political and spatial-physical fields. In the following, the level of insistence of the actors (their agreement) with the mentioned strategies in the field of neighborhood regeneration showed that the actors have the most insistence on strategies such as using the location of the neighborhood in terms of access and building prices to create new jobs and use of fallow and abandoned lands to respond to the neighborhood's shortages, especially green spaces. The least of which was the use of an educated, young, and specialized population of the neighborhood in planning and revitalizing the neighborhood and paying more attention to the permeability of the neighborhood through the organization of the street network. Also, according to the distance between the actors, which showed their level of convergence, it can be mentioned that the municipality, quasi-governmental organizations (Astan Qods, Oqaf, etc.) and the Urban Renewal and Development Organization have a significant convergence with each other.
Conclusion: With the cooperation and close communication between municipalities as the main axis of executive actions in urban management and quasi-governmental organizations, including the Astan Qods and the Oqaf, it is possible to witness the acceleration of the regeneration of inefficient and dilapidated urban fabrics. In addition, the insistence of the actors on the location of the Sarab neighborhood in Mashhad city in terms of access and building prices to create new jobs emphasizes the importance of the economic aspect in the actions of the actors about regeneration measures to achieve their ultimate goals alongside the use of existing potentials. In this regard, the convergence of the municipality, quasi-governmental organizations (Astan Qods, Oqaf, etc.) and the Urban Renewal and Development Organization indicate a relative consensus and greater overlap between them regarding the envisaged future for the strategies mentioned.
کلیدواژه‌ها [English]
Sarab neighborhood, regeneration, key players, Mactor
مراجع

Alizadeh, J. and Mohammadi, J., 2021. An analysis of satisfaction with the quality of life in the central areas of the cities (case example: the effects of individual variables on the quality of life of the residents of the central areas of Ardabil city). Human Geography Research. 53(3), 1072-1049.‎ (In Persian with English abstract). DOI: 10.22059/JHGR.2020.289189.1008012

Ariana, A., Mohammadi, M. and Kazemian, G., 2019. A Model for stakeholders’ conflict management in urban regeneration based on collaborative governance. Journal of Architecture and Urban Planning. 11(21), 123-143. DOI:10.34785/J011.2021.197

Chahardowli, M., Sajadzadeh, H., Aram, F. and  Mosavi, A., 2020. Survey of sustainable regeneration of historic and cultural cores of cities. Energies, Publisher: MDPI. 13, 50-72. (In Persian with English abstract). DOI: 10.3390/en13112708

Couch, Ch. F., Percy, S., 2008. Urban regeneration in Europe. Blackwell Science Ltd. DOI: 10.1002/9780470690604

Della Spina, L., 2019. Multidimensional assessment for “culture-led” and “community-driven” urban regeneration as driver for trigger economic vitality in urban historic centers. Sustainability, 11(24), 7237.  DOI: 10.3390/su11247237

Dos Santos Figueiredo, Y. D., Prim, M. A., Dandolini, G. A., 2022. Urban regeneration in the light of social innovation: A systematic integrative literature review. Land Use Policy, 113, 105873. DOI: https://doi.org/10.1016/j.landusepol.2021.105873

Fanni, Z., Tavakolynia, J., Biranvandzadeh, M., 2021. Analytical-structural application of sustainable urban regeneration (case study: Khorramabad city). Human Geography Research, 52(1), 181-197 (In Persian with English abstract). DOI: 10.22059/JHGR.2018.242890.1007558

Geographic information layer (Gis) of Mashhad city., 2020 (In Persian with English abstract).

Ghorbani, R., Asghari Zamani, A., and Tahoni, M., 2022. An analysis on sustainable urban regeneration with the approach of cohesion and continuity based on future research based on a case study scenario: the northern neighborhoods of the historical-cultural context of Tabriz city. Urban Planning Geography Research, 10(4), 41-63. (In Persian with English abstract). SID. https://sid.ir/paper/1064094/fa 10.22059/JURBANGEO.2023.342899.1696

Habibi, S,M., 2019. From SHAR to SHAHR. Tehran University Publications. Tehran. (In Persian with English abstract).

Hassan, G,F., Rashed,R., and Nagar, S.M,E., 2022. Regenerative urban heritage model: Scoping review of paradigms’ progression. Ain Shams Engineering Journal, 13(4), 101652. (In Persian with English abstract). DOI:10.1016/j.asej.2021.101652

Horasfand, Narges. (2019). Providing solutions to improve the level of vitality in the urban spaces of Emamieh neighborhood of Mashhad. Shabak, 6(4 (series 55)), 109-118. SID. https://sid.ir/paper/525545/fa.

Izadi, P., Hadiani, Z., Hajinejad, A., and Ghaderi, J., 2018. Explaining and presenting the culture-oriented regeneration model with an emphasis on the institutional approach. Interdisciplinary Studies in Humanities, 9(2), 163-187. (In Persian with English abstract). DOI: https://doi.org/10.22631/isih.2017.1780.2364

Jadach-Sepioło, A., Olejniczak-Szuster, K., Dziadkiewicz, M., 2021. Does environment matter in smart revitalization strategies? Management towards sustainable urban regeneration programs in poland. Energies, 14(15), 4482. DOI :  https://doi.org/10.3390/en14154482

Li, X., Zhang, F., Hui, E. C. M., Lang, W., 2020. Collaborative workshop and community participation: A new approach to urban regeneration in China. Cities, 102, 102743. DOI:10.1016/j.cities.2020.102743

Liu, Y., Shen, L., Ren, Y., Zhou, T., 2023. Regeneration towards suitability: A decision-making framework for determining urban regeneration mode and strategies. Habitat International, 138, 102870. DOI: https://doi.org/10.1016/j.habitatint.2023.102870

Lotfi, S., 2013. Genealogy of urban regeneration, from reconstruction to regeneration. Azarakhsh Publications. Tehran. (In Persian with English abstract).

Marchese, D., Reynolds, E.,  Bates, M.E., Morgan, H., Clark, C.C., Linkov, I., 2018.
Resilience and sustainability: Similarities and differences in environmental management applications,
Mareeva, V. M., Ahmad, A. M., Ferwati, M. S., & Garba, S. B. (2022). Sustainable Urban Regeneration of Blighted Neighborhoods: The Case of Al Ghanim Neighborhood, Doha, Qatar. Sustainability 2022, 14, 6963. DOI: https://doi.org/10.3390/su14126963

Science of the Total Environment, Vol. 613–614, pp.1275–1283. DOI:10.1016/j.scitotenv.2017.09.086

Mehrzad, M., Seyedian, S,A., Moradi Nasab, H., and Rajaei Rizi, M.A., 2023. Assessing the impact of the housing plan on the regeneration of worn-out urban neighborhoods; (Case example: New Reservoir neighborhood in Sari city). Geography Quarterly (Regional Planning), 12(48), 1390-1410. DOI: 10.22034/jgeoq.2023.352892.3793 (In Persian with English abstract).

Mirgholami, M., and Ghaffari, H., 2023. Development of a model for the regeneration of urban neighborhoods based on the lessons learned from large-scale interventions (case example: Chokhorlar neighborhood of Tabriz city). Urban Environment Planning and Development, 3(9), 1-20. DOI: 10.30495/juepd.2023.1978916.1139 (In Persian with English abstract).

Mosayyebzadeh, A., and Khayat Salighehdar, Sh., 2023. The application of spatial arrangement technique for re-creation and physical identification of urban neighborhoods (case example: Asgarkhan neighborhood of Urmia city). Urban planning and regional development, 1(3), 89-105. DOI: 10.22034/jprd.2023.55405.1031 (In Persian with English abstract).

Pourmohammadi, M,R., Hosseinzadeh Dalir, K., Ghorbani, R and Zali, N., 2011. Re-engineering the planning process with an emphasis on the use of foresight. Journal of Geography and Development, 37-58, 2 (In Persian with English abstract). SID. https://sid.ir/paper/77381/en

Qanei, Mehbobeh., Esmailpour, Najma., Saraei, Mohammad Hossein., 2016. Measuring the quality of life in urban neighborhoods in order to improve the quality of life (case study of Qala Shahr Bafaq neighborhood). Scientific and research quarterly of research and urban planning, 8(28), 21-44. DOI: 20.1001.1.22285229.1396.8.28.2.4

Rasouli, M., Ahadnejad, M., and Heydari. M,T., 2022. Analysis of the importance-performance of key success factors in the regeneration of inefficient urban tissues with an emphasis on the beneficiaries (case study: Zanjan city). Urban and Regional Development Planning Quarterly, 6(16), 149-178 (In Persian with English abstract). DOI: https://doi.org/10.22054/urdp.2021.59442.1301

Roberts, P., 2000. The evolution, definition and purpose of urban regeneration. Urban regeneration: A handbook, 17.

Roberts, P., Sykes, H., Rachel Granger, eds., 2017. Urban Regeneration.

Shahriari., 2021. Measuring urban regeneration indicators and its impact on citizens' quality of life (case study of Sharif Abad neighborhood). Geography and Human Relations, 4(2), 336-356. DOI: 20.1001.1.26453851.1400.4.2.19.3

Shen, T., Yao, X., Wen, F., 2021. The urban regeneration engine model: An analytical framework and case study of the renewal of old communities. Land use policy, 108, 105571. DOI: https://doi.org/10.1016/j.landusepol.2021.105571

Statistics of Mashhad Municipality., 2020. Vice President of Human Resources Planning and Development. Mashhad (In Persian with English abstract).

Thomson, G., Newman, P., 2018. Urban fabrics and urban metabolism–from sustainable to regenerative cities. Resources, Conservation and Recycling, 132, 218-229. DOI: https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2017.01.010

Toghraei, A., Izadi, M,S., and Mirgholami, M., 2023. Explaining the role of urban design in the regeneration of urban neighborhoods with a social sustainability approach. Urban Strategic Thought, 1(2), 189-207. DOI: 10.30479/ust.2023.19235.1129 (In Persian with English abstract).

Wang, H., Zhao, Y., Gao, X., Gao, B., 2021. Collaborative decision-making for urban regeneration: A literature review and bibliometric analysis. Land Use Policy, 107, 105479. DOI: 10.1016/j.landusepol.2021.105479

Yazdani, K., Moslehi, A., and Buchani, M,H., 2022. Prescribing the policy in order to spatially organize the neighborhoods of the old context of Amol city. Urban and regional policy making, 1(1), 82-95.‎ (In Persian with English abstract). https://sanad.iau.ir/en/Journal/pur/Article/927334  

آمار
تعداد مشاهده مقاله: 7,699
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 3,604