بررسی شخصیت ابوزید سروجی براساس نظریۀ خودشکوفایی مزلو | ||
| پژوهشنامهٔ نقد ادب عربی | ||
| مقاله 4، دوره 14، شماره 27، مهر 1402، صفحه 49-66 اصل مقاله (783.42 K) | ||
| نوع مقاله: علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.29252/jalc.2023.231469.1240 | ||
| نویسندگان | ||
| رضا رضایی* 1؛ اکرم عارفی2 | ||
| 1گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران | ||
| 2زبان و ادبیات فارسی، ادبیات و علوم انسانی، سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران | ||
| چکیده | ||
| در ادبیات داستانی تحلیل روانشناختی شخصیت، براساس نظریات روانشناسان انسانگرا، راهی برای شناخت عمیقتر آثار ادبی و نویسندگان آنهاست. روانشناسی انسانگرایانه با محور قرار دادن خودآگاه انسان، به رفتارهای اخلاقی و خودشکوفایی توجه دارد. ابراهام مزلو از نظریهپردازان این حوزه، با ارائۀ نظریۀ سلسلهمراتب نیازهای انسانی و تبین ویژگیهای افراد خودشکوفا کمک شایانی به علم روانشناسی انسانگرا کرده است. در این پژوهش ویژگیهای روانشناسانۀ ابوزید سروجی، برپایۀ نظریۀ مزلو بررسی شده است. حریری در «مقامات» شخصیتی پیچیده و پویا به نام ابوزید آفریده است و با توجه به اهمیت ادبی و تاریخی ـ اجتماعی این اثر بررسی روانشناختی قهرمان داستان اهمیت ویژهای دارد. پژوهش پیشِرو به روش توصیفی – تحلیلی برپایۀ دادههای کتابخانهای و نظرات ناقدان به بررسی نیازهای پنجگانۀ هرم مزلو و مؤلفههای خودشکوفایی و سیر آن در شخصیت ابوزید پرداخته است. در مقامات حریری، ابوزید در ظاهر شخصیتی گداپیشه، همواره مستمند و آشفتهحال معرفی شده است که تنها در مقامۀ آخر دچار تحولی بنیادین میشود؛ حال آنکه با بررسی هر مقامه بهصورت مجزا، نمونههای بارزی از آگاهی و زمینههای رسیدن او به خودشکوفایی بهدست آمد و مشخص شد در طول مقامات نیازهای ابوزید، که پررنگترین آنها نیازهای فیزیولوژیک است، مرتفع میشود که مقدماتی برای ارائۀ شخصیت خودشکوفای او در مقامۀ آخر است. در نظریۀ مزلو ویژگیهای متعددی برای افراد خودشکوفا مطرح شدهاست که تمام آنها در ابوزید نیز متبلور است؛ لذا میتوان او را فردی خودشکوفا دانست. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مقامات حریری؛ شخصیت؛ ابوزید؛ خودشکوفایی؛ مزلو | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Analyzing Abu Zaid Saroj's personality based on Maslow's Theory of Self-Actualization | ||
| نویسندگان [English] | ||
| reza Rezaei1؛ Akram Arefi2 | ||
| 1Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Literature and Humanitiesو University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran | ||
| 2Persian language and literature, literature and humanities, Sistan and Baluchistan, Zahedan, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Psychological analysis of fictional characters, based on the theories of humanistic psychologists, is a method for gaining a deeper understanding of literary works and their authors. Humanistic psychology is concerned with the self-consciousness of man as well as his moral behavior and self-actualization. Abraham Maslow, one of the leading theorists in this field, has made a significant contribution to humanistic psychology through the development of the theory of the hierarchy of human needs and the explanation of the characteristics of self-actualized individuals. Regarding Maslow’s theory, this study investigated the psychological characteristics of Abu Zaid Saroji, the main character of the Maqamat al-Hariri. In Maqamat, Al-Hariri created a complex and dynamic character named Abu Zaid, and considering the work's literary and historical-social significance, the psychological examination of the protagonist is essential. Abu Zaid is portrayed as a perpetually impoverished and troubled beggar who undergoes a fundamental transformation in the final maqameh of Maqamat al-Hariri. In the current study, it was determined how Abu Zaid's basic needs were met by analyzing each Maqameh separately, and examples of his awareness and self-actualization in Magamat were also considered.According to Maslow's theory, self-actualized people possess numerous characteristics, all of which are exemplified by Abu Zaid. Consequently, he can be considered a self-actualized individual. This study was conducted using the library method and involved data review and analysis. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Maqamat al-Hariri, Characteristic, Abu Zaid, self-actualization, Maslow | ||
| مراجع | ||
|
اخوت، احمد (1371). دستور زبان داستان. چاپ اول، اصفهان: فردا.
الفاخوری، حنّا (1427 ه.ق). الجامع فی تاریخ الأدب العربی، جلد 1، قم: انتشارات ذوی القربی.
المقدسی، انیس (1974). تطور الأسالیب النثریه فی الأدب العربی، چاپ چهارم، بیروت: دارالعلم للملایین.
بهار، محمدتقی (1356). سبکشناسی، ج2، تهران: انتشارات امیرکبیر.
بهروز، اکبر (1359). تاریخ ادبیات عرب، چاپ اول، تبریز: انتشارات دانشگاه تبریز.
پناهی غفارکندی، محبوبه (1395). «نقد اجتماعی از منظر مقامات حریری با محوریت تصاویر واسطی»، پایاننامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما: زهرا پاکزاد، دانشگاه الزهرا(س).
میرصادقی، جمال (1388). عناصر داستان، چاپ ششم، تهران: انتشارات سخن.
جورارد، ام. سیدنی و تد لندسمن (1387) شخصیت سالم از دیدگاه روانشناسی انسانگرا، ترجمۀ فرهاد منصف، اصفهان: جهاد دانشگاهی.
حاجیزاده، مهین و خضری ، کاوه (1391). سبکشناسی مقامات حریری (مطالعه موردی: مقامه سمرقندیه)، پژوهشنامه نقد ادب عربی، دوره 3، پیاپی 1، ص 7-26.
حریری، قاسمبن علی (1364) مقامات حریری. چاپ نخست، تهران: مؤسسۀ فرهنگی محمد رواقی.
حریرچی، فیروز و حسن مجیدی (1386). «بررسی مقامات ابوالقاسم حریری»، مجلۀ دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دورۀ 1، شمارل پیاپی 1000406، صص 45-64.
حریرچی، فیروز و محمدحسین کاکوئی (1388). «شخصیت و شخصیتپردازی در مقامات حریری»، مجلۀ انجمن ایرانی زبان و ادبیات عربی، شمارۀ 11، صص 63-90.
خطیبی، حسین (1386). فن شعر در ادب فارسی، چاپ سوم، تهران: زوار.
دادخواه، حسن و لیلا جمشیدی (1386). «عنصر شخصیت در مقامات حریری و حمیدی»، نشریه علمی پژوهشی دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شیهد باهنر، شمارۀ 21(18) بهار 86، صص 17-44.
دقیقیان، شیریندخت (1371). منشأ شخصیت در ادبیات داستانی، چاپ اول، تهران: ناشر نویسنده.
رواقی، علی (1365) مقامات حریری، ترجمۀ فارسی. تهران: انتشارات مؤسسۀ فرهنگی شهید محمد رواقی.
سعدی شیرازی، مصلحبن عبدالله (1384). بوستان سعدی، تصحیح و توضیح غلامحسین یوسفی، چاپ هشتم، تهران: شرکت سهامی انتشارات خوارزمی.
شمیسا، سیروس (1387). انواع ادبی، چاپ سوم، تهران: نشر میترا.
شولتس، دوآن (1385). روانشناسی کمال؛ الگوی شخصیت سالم. ترجمۀ گیتی خوشدل، چاپ سیزدهم، تهران: پیکان.
صائب تبریزی، میرزا محمدعلی (1364). دیوان صائب تبریزی، جلد اول، به کوشش محمد قهرمان، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
عبدالجلیل، ج.م (1363) تاریخ ادبیات عرب، ترجمه از فرانسه: آ. آذرنوش، تهران: مؤسسۀ انتشارات امیرکبیر.
فرانکن، رابرت (1392). انگیزش و هیجان، ترجمۀ حسن شمس اسفندآباد و غلامرضا محمودی، چاپ چهارم، تهران: نشر نی.
فرّوخ، عمر (2006م). تاریخ الادب العربی، بیروت، لبنان: دارالعلم للملایین.
فورستر، ادوارد مورگان (1369). جنبههای رمان، ترجمه ابراهیم یونسی، چاپ چهارم، تهران: انتشارات نگاه.
کریمی، یوسف (1384). روانشناسی شخصیت؛ نظریهها و مفاهیم، چاپ هشتم، تهران: نشر پیامنور.
مزلو، آبراهام اچ. (1369). انگیزش و شخصیت، ترجمۀ احمد رضوانی، چاپ دوم، مشهد: انتشارات آستان قدس رضوی.
______ (1371). به سوی روانشناسیِ بودن، ترجمه احمد رضوانی، چاپ اول، مشهد: انتشارات آستان قدس رضوی.
مظهریصفات، سمیه (1390). «بررسی مضامین اخلاقی در گلستان سعدی و مقامات حریری»، پایاننامۀ کارشناسی ارشد، استاد راهنما: احمد امیری خراسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان.
نبیلو، علیرضا (1390). «بررسی تطبیقی عناصر داستان در مقامات حریری و مقامات حمیدی»، نشریۀ ادبیات تطبیقی، دورۀ دوم، شمارۀ 4، صص 227-257.
نجاریان، محمدرضا (1392). شرح دشواریهای مقامات حریری، چاپ اول، یزد: دانشگاه یزد.
نظامی عروضی، احمدبن عمر (1385). چهار مقاله، تصحیح علامه محمد قزوینی، تصحیح مجدد محمد معین، چاپ ششم، تهران: انتشارات جامی.
ولدبیگی، رحمتاله (1399). «بررسی و تحلیل رفتارهای ایدئولوییک قهرمان در مقامات حریری براساس مربع ایدئولوژیک وندایک»، دوفصلنامۀ علوم ادبی، سال10، شمارۀ17، صص 353-379.
ولک، رنه و آوستن وارن (1382). نظریهی ادبیات، مترجمان ضیا موحد و پرویز مهاجر، چاپ دوم، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 194 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 210 |
||