پویایی فصلی جوامع گنجشکشکلان کوچک و تنوع گونهها در طول شیبهای ارتفاعی: نگاهی به منطقه شکارممنوع گلستانکوه | ||
| فصلنامه علوم محیطی | ||
| مقاله 10، دوره 23، شماره 3، 1404، صفحه 705-718 اصل مقاله (960.53 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/envs.2024.1439 | ||
| نویسندگان | ||
| علیرضا رمضانی1؛ مهدی الهی* 2؛ آریا شفائی پور3؛ مریم مروتی2 | ||
| 1گروه علوم و مهندسی محیط زیست، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران | ||
| 2گروه علوم و مهندسی محیط زیست، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران. پژوهشکده آب، انرژی و محیط زیست، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران | ||
| 3گروه زیستشناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران | ||
| چکیده | ||
| سابقه و هدف: ترکیب گونهها و تنوع زیستی یک جامعه میتواند تحت تأثیر عوامل متعددی مانند موانع جغرافیایی، ناهمگنی زیستگاه ناشی از اختلاف ارتفاع، دسترسی به مواد غذایی، ساختار پوشش گیاهی، دما، بارش و عوامل تاریخی قرار گیرد و الگوهای فضایی مختلف پراکنش گونهها را ایجاد کند. شناسایی گونههای مختلف از جمله تنوع پرندگان، بخش جدایی ناپذیر حفاظت از تنوع زیستی است. تنوع پرندگان همانند یک شاخص زیستی قوی عمل میکند. آنها سلامت اکوسیستم را نشان می دهند و به تغییرات محیطی و وضعیت تنوع زیستی به طور کلی حساس هستند. در تحقیق حاضر، تغییر در ترکیب ساختار جامعه گنجشکشکلان کوچکجثه در امتداد شیب ارتفاعی طی دو فصل بهار و پاییز در منطقه شکارممنوع گلستانکوه خوانسار واقع در غرب استان اصفهان بررسی شده است. مواد و روشها: با توجه به شرقی-غربی بودن شیب تغییرات محیطی، بویژه ارتفاع و خُرداقلیم، تعداد سه ایستگاه در راستای شرقی-غربی انتخاب و به کمک تور نامرئی نمونهبرداری گردید. نمونهبرداری طی دو فصل بهار و پاییز و با چهار تکرار در هر فصل از هر ایستگاه، انجام شد. بمنظور اجتناب از شمارش نمونههای تکراری، حلقههای رنگی سیلیکونی در پای پرندگان نصب گردید. از برنامه Ecological Methodology برای محاسبه انواع شاخصهای تنوع گونهای همچون سیمپسون، شانون-وینر، بریلوئین، کامارگو، اسمیت و ویلسون، اصلاح شده نی و برآورد جک نایف و ضرائب تشابه استفاده شد. همچنین شاخصهای مربوط به تنوع بتا، به کمک برنامه PAST محاسبه گردید. نتایج و بحث: در مجموع تعداد 23 گونه از گنجشکشکلان کوچک در منطقه شناسایی گردید و مشخص شد متنوعترین خانواده و جنس، به ترتیب خانواده سسکها با 12 گونه و جنس Acrocephalus با 4 گونه میباشند. گنجشک خانگی، چرخریسک بزرگ، سسک چیفچاف و سسک تالابی پرصدا گونههای غالب منطقه شناسایی شد. غنا و فراوانی گونهای در فصل بهار و ایستگاه B (میانبند) بیشتر از پاییز و سایر ایستگاهها بود. شاخصهای ناهمگنی سیمپسون (1-D)، شانون-وینر (′H) و بریلوئین (H) در فصل بهار، در ایستگاههای C و B بالاتر از A، در فصل پاییز در ایستگاه B حداکثر و در ایستگاه C (بدون نمونه) حداقل و در کل منطقه بین دو فصل، یکسان و مشابه ارزیابی شد. شاخصهای یکنواختی کامارگو (′E)، اصلاح شده نی (EQ) و اسمیت-ویلسون (Evar) در فصل بهار و پاییز به ترتیب در ایستگاه C و B حداکثر و در فصل پاییز، اندکی بیشتر از بهار بود. شاخص تشابه موریسیتا بیانگر وجود تعداد اندکی گونه مشترک در ایستگاه B بین دو فصل بود. حداکثر تشابه بین دو زیستگاه A و C و حداقل تشابه دو زیستگاه A و B در فصل بهار و همچنین شباهت بسیار اندک دو ایستگاه A و B در فصل پاییز بدست آمد. بالاترین میزان ضرایب تشابه جاکارد و سورنسن بین دو فصل، در ایستگاه B ثبت گردید که بیانگر پایداری ساختار جامعه گنجشکشکلان کوچک در این زیستگاه بود. در نهایت شاخص تنوع بتا در فصل پاییز بالاتر از بهار محاسبه گردید. نتیجهگیری: منطقه شکارممنوع گلستانکوه واجد تنوع گونهای قابل توجهی از گنجشکشکلان کوچک است که از نظر ساختار اجتماعی، تغییرات قابل توجهی هم از نظر فصلی و هم زیستگاهی متحمل میشود. پیچیدهترین و در عین حال پایدارترین ساختار اجتماعی در هر دو فصل در ارتفاعات میانه (ایستگاه B واقع در بخش مرکزی منطقه) شناسایی گردید. از اینرو حفاظت از خردزیستگاههای این منطقه، بویژه مناطق میانبند در تمام طول سال (و مناطق مرتفع در فصل گرم)، میتواند تاثیر شگرفی در حفظ تنوع گنجشکشکلان کوچک داشته باشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| پرندگان؛ تنوع آلفا و بتا؛ ضرایب تشابه؛ شاخصهای تنوع گونهای؛ شیب تغییرات ارتفاع | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Seasonal Dynamics of Small Passerine Communities and Species Diversity Across Elevational Gradients: Insights from Golestankooh No-Hunting area | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Alireza Ramezani1؛ Mehdi Elahi2؛ Arya Shafaeipour3؛ Maryam Morovati2 | ||
| 1Department of Environmental Sciences and Engineering, Faculty of Agriculture and Natural Resources, Ardakan University, Ardakan, Iran | ||
| 2Department of Environmental Sciences and Engineering, Faculty of Agriculture and Natural Resources, Ardakan University, Ardakan, Iran. Water, Energy and Environment Research Institute, Ardakan University, Ardakan, Iran | ||
| 3Department of Biology, Yasouj University, Yasuj, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Introduction: Species composition and biodiversity of a community can be influenced by several factors such as geographical barriers, habitat heterogeneity due to altitude difference, access to food, vegetation structure, temperature, precipitation, and historical factors and create different spatial patterns of species distribution. Recognition the different species including bird diversity is an integral part of biodiversity conservation. Bird diversity servs as a powerful bio-indicator signal. They represent ecosystem health because they are sensitive to environmental change and status of biodiversity as a whole. In this study, the change in the composition of the community structure of small-sized sparrows along the elevation gradient during the two seasons of spring and autumn in the no-hunting area of Golestankooh, Khansar, located in the west of Isfahan province, has been investigated. Material and Methods: Considering the east-west gradient of environmental changes, especially altitude and microclimate, three stations were selected in the east-west direction and sampled using a mist net. Sampling was done during two seasons, spring and autumn, with four repetitions in each season from each station. To avoid counting duplicate samples, all specimens were marked using colored silicone rings on the feet. The Ecological Methodology program was used to calculate a variety of species diversity indices such as Simpson, Shannon-Wiener, Brillouin, Camargo, Smith and Wilson, modified nee and Jackknife estimation and similarity coefficients. Also, indices related to beta diversity were calculated using the PAST program. Results and Discussion: A total of 23 species of small passerines were identified in the study area and it was found that the most diverse family and genus are the warbler’s family with 12 species and the Acrocephalus genus with 4 species. The House Sparrow, the Great Tit, the Common Chiffchaff, and the Clamorous Reed Warbler were identified as the dominant species of the area. Species richness and abundance were higher in spring and station B (intermediate) than in autumn and other stations. Simpson (1-D), Shannon-Wiener (′H) and Brillouin (H) heterogeneity indices in the spring, at stations C and B are higher than A, in autumn at station B maximum and at station C (no sample) minimum, and in the entire area between the two seasons, it was evaluated as the same and similar. Camargo uniformity (′E), modified reed (EQ) and Smith-Wilson (Evar) indices were maximum in spring and autumn at station C and B, respectively, and slightly higher in autumn than spring. Morisita's similarity index indicated the presence of a small number of common species in station B between the two seasons. The maximum similarity between the two habitats A and C and the minimum similarity between the two habitats A and B were obtained in the spring, as well as the very small similarity of the two stations A and B in the autumn season. The highest Jaccard and Sorensen similarity coefficients between two seasons were recorded at station B, which indicated the stability of the community structure of small passerines in this habitat. Finally, beta diversity index was calculated higher in autumn than in spring. Conclusion: The no-hunting area of Golestankooh has a significant species diversity of small passerines, which shows significant changes in community structure both in different seasons and different habitats. The most complex and at the same time the most stable social structure was identified in both seasons in the middle altitudes (in the central part of the region). Therefore, the protection of the micro-habitats of this area, especially the intermediate areas throughout the year (and the high areas in the hot season), can have a tremendous effect on maintaining the diversity of small passerines. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Birds, Alpha and beta diversity, Similarity coefficients, Species diversity indices, Elevational gradient | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,236 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,477 |
||