تحلیل عوامل پیش برنده و بازدارنده مدیریت منابع آب روستایی ( مطالعه موردی: اسلام آباد غرب)

ایمانی, بهرام; ویسی, جلیل

doi:10.48308/envs.2024.1445

	تحلیل عوامل پیش برنده و بازدارنده مدیریت منابع آب روستایی ( مطالعه موردی: اسلام آباد غرب)
فصلنامه علوم محیطی
مقاله 12، دوره 23، شماره 3، 1404، صفحه 735-752 اصل مقاله (836.37 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/envs.2024.1445
نویسندگان
بهرام ایمانی^* ؛ جلیل ویسی
گروه برنامه ریزی شهری و روستایی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
چکیده
سابقه و هدف: در فرایند توسعه روستاها، برنامه‌ریزی توسعه مدیریت منابع آب ، مقوله‌ مهم و موثری است و تحقق اهداف توسعه روستایی رابطه مستقیمی با فرایند برنامه‌ریزی مدیریت منابع آب دارد. لازمه دستیابی به این هدف، شناسایی عوامل پیش‌برنده و بازدارنده موثر در تحقق‌پذیری اهداف طرح‌های توسعه مدیریت منابع آب روستایی است. با توجه به اهمیت این موضوع، هدف پژوهش حاضر، تحلیل عوامل پیش‌برنده و بازدارنده موثر در مدیریت منابع آب روستایی در اسلام آباد غرب واقع در استان کرمانشاه است. مواد و روش ها: پژوهش حاضر، پژوهشی کاربردی و توصیفی- تحلیلی است. در این راستا 130 نفر از کارشناسان و ساکنان بومی روستایی با استفاده از جدول مورگان به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. پس از جمع آوری داده ها، برای تجزیه و تحلیل از تحلیل عامل اکتشافی استفاده گردید. به منظور استخراج عامل ها از روش تحلیل مؤلفه های اصلی استفاده گردید. برای نوع چرخش عاملی از روش غیرمتعامد (چرخش هایی که فرض می کنند عوامل، همبستگی ندارند) و واریمکس (برای ساده سازی ستون ماتریس فاکتور) بهره گرفته شد. بدین ترتیب ابتدا به منظور شناسایی عوامل پیش برنده مدیریت منابع آب روستایی، مجموع 38 متغیر (گویه) در تحلیل عاملی وارد شد و در گام دوم نیز به منظور شناسایی عوامل بازدارنده مدیریت منابع آب روستایی، مجموع 33 متغیر (گویه) در تحلیل عاملی وارد گردید. در ادامه برای محاسبه روایی واگرا در مدل معادلات ساختاری حداقل مربعات جزئی از شاخص فرونل و لارکر استفاده شد. نتایج و بحث: نتایج پژوهش نشان داد که عوامل موثر در مدیریت منابع آب روستایی شهرستان اسلام آباد غرب شامل 5 عامل مدیریت انسانی، اقتصادی، اجتماعی، حقوقی و اجرایی بودند. عامل مدیریت انسانی به عنوان مهم‌ترین عوامل پیش‌برنده و بازدارنده تحقق اهداف طرح‌های توسعه روستایی در شهرستان اسلام آباد غرب شناسایی شد. این عامل نقش مهمی در توسعه منابع آب روستایی داشته و در واقع از عوامل مهم و انجام طرح‌های توسعه منابع آب روستایی بوده است. محاسبه شاخص فرونل و لارکر نشان داد که هر 5 عامل موثر را که عناصر پیش برنده و بازدارنده مدیریت منابع آبی روستایی است محاسبه می نماید. همچنین میزان chi-square در سطح خطای 5 درصد معنادار بوده و نسبت chi-square به درجه آزادی بیانگر تناسب ایده آل طرح می باشد. نتایج شاخص RMSEAنیز نشان دهنده برازندگی خوب می باشد. ضرایب شاخص های NFI،AGFI ،GFI ،CFI و NNFIدر شرایط ایده آل سنجش شدند. بر همین اساس، می توان گفت کلیه ابزارهای تحقیق تناسب ایده آل و مورد پذیرش را دارند. نتیجه گیری: در پایان پژوهش مشاهده گردید که در مناطق روستایی شهرستان اسلام آباد هرچند خدمات گسترده‌ای از سوی دولت ارائه شده و پیشرفت‌های چشمگیری نیز به دست آمده، ولی اثر عوامل مدیریت انسانی به عنوان عنصر اساسی پیش برنده و بازدارنده در مدیریت منابع آب روستایی، بهبود مدیریت منابع آب روستایی باید مورد توجه مسئولین و برنامه ریزان توسعه منابع آب روستایی قرار گیرد. هنوز فاصله واقعیت‌های موجود و اهداف پیش‌بینی شده بسیار است و جامعه روستایی شهرستان اسلام آباد با چالش های فراوانی روبروست. نتیجه گیری: در پایان پژوهش مشاهده گردید که در مناطق روستایی شهرستان اسلام آباد هرچند خدمات گسترده‌ای از سوی دولت ارائه شده و پیشرفت‌های چشمگیری نیز به دست آمده، ولی اثر عوامل مدیریت انسانی به عنوان عنصر اساسی پیش برنده و بازدارنده در مدیریت منابع آب روستایی، بهبود مدیریت منابع آب روستایی باید مورد توجه مسئولین و برنامه ریزان توسعه منابع آب روستایی قرار گیرد. هنوز فاصله واقعیت‌های موجود و اهداف پیش‌بینی شده بسیار است و جامعه روستایی شهرستان اسلام آباد با چالش های فراوانی روبروست.
کلیدواژه‌ها
واژه های کلیدی: مدیریت منابع آب روستایی؛ پیش برنده؛ بازدارنده؛ اسلام آباد غرب
عنوان مقاله [English]
Analysis of Facilitating and in Rural Water Resources Management (Case Study Inhibiting Factors: Islam Abad Gharb)
نویسندگان [English]
Bahram Imani؛ Jalil Veisi
Department of Geography and Urban and Rural Planning, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran
چکیده [English]
Abstract: Introduction:In the process of rural development, planning for the development of water resources management is an important and influential factor, and the achievement of rural development goals has a direct relationship with the process of planning water resources management. The prerequisite for achieving this goal is the identification of facilitating and inhibiting factors effective in achieving the objectives of rural water resources management development projects. Given the importance of this issue, the aim of the present research is to analyze the facilitating and inhibiting factors in rural water resources management in Islam Abad Gharb, located in Kermanshah province. Materials and methods: The present research is an applied and descriptive-analytical study. In this regard, 130 experts and indigenous rural residents were selected using stratified random sampling method. After collecting the data, exploratory factor analysis was used for analysis. Principal component analysis was used to extract the factors. For the type of factor rotation, the oblique (assuming factors are correlated) and varimax (for simplifying the factor matrix columns) rotations were used. Firstly, in order to identify the facilitating factors of rural water resources management, a total of 38 variables were entered into factor analysis, and in the second step, to identify inhibiting factors in rural water resources management, a total of 33 variables were entered into factor analysis. Furthermore, to calculate the convergent validity in the structural equation model, the partial least squares method used the Fornell and Larcker criterion. Results and Discussion: The research results showed that the effective factors in rural water resources management in Islam Abad Gharb county include 5 factors: human, economic, social, legal, and executive management. The human management factor was identified as the most important facilitating and inhibiting factor in achieving the goals of rural development projects in Islam Abad Gharb county. This factor played a crucial role in the development of rural water resources and is indeed one of the key factors in implementing rural water resources development projects. The calculation of the Fornell and Larcker index showed that it calculates all 5 effective factors, which are elements of facilitating and inhibiting rural water resources management. Additionally, the chi-square value was significant at a 5% level of error, and the chi-square to degrees of freedom ratio indicates the ideal fit of the model. The RMSEA index results also indicate good fit. The coefficients of NFI, AGFI, GFI, CFI, and NNFI indices were assessed under ideal measurement conditions. Based on this, it can be said that all research tools have ideal and acceptable compatibility. Conclusion: In conclusion, it was observed in the rural areas of Islam Abad county that although extensive services have been provided by the government and significant progress has been made, the impact of human management factors as the fundamental facilitating and inhibiting element in rural water resources management requires attention from officials and rural water resources development planners. There is still a significant gap between existing realities and predicted goals, and the rural community in Islam Abad county faces numerous challenges.
کلیدواژه‌ها [English]
Keywords: Rural Water Resource Management, Driving, Inhibiting, Eslamabad-e Gharb

مراجع
Akhwan, F., Hosseini, S. M. and Chizari, M. (2012). Investigating the effective factors on the participation of the members of the water harvesting cooperative in the management of agricultural water resources in Qazvin province Cooperative and Agriculture Quarterly, 23(11), 117-135. Aliloo, J., Chizari, M., & CHoobchian, S. (2018). Investigation of components affecting farmers' participation in irrigation management (Case of Khoy County). Rural Development Strategies, 5(3), 289-309. https://doi.org/10.22048/rdsj.2019.119243.1712 Eidi, A., Kazemiyeh, F., & Zarifian, S. (2020). Identification of Factors Affecting Sustainable Management of Agricultural Water Resources from the Viewpoint of Farmers (Case Study: Wheat Farmers of Maragheh County). Journal of Agricultural Science and Sustainable Production, 30(4), 311-326. https://doi.org/10.22034/ saps.2020.12319 Fathollah, J., Najafi, S. M. B., & Farhangian, S. (2022). Identification and prioritization of factors affecting water scarcity in Kermanshah Province with analytic hierarchy process (AHP). Mahdizadeh Molabashi, T. ( 2014). governance and comprehensive management of water resources in the post-Jarjam environment, Pazoki, M. a. S., D. . (2016). investigating the causes of the inability of villagers to participate in water resources management projects using data-based theory the 6th National Conference on Water Resources Management of Iran, Sanandaj., Qiao, G., Zhao, L., & Klein, K. (2009). Water user associations in Inner Mongolia: Factors that influence farmers to join. Agricultural water management, 96(5), 822-830. Rahimian, M. (2015). Investigating the factors affecting the sustainable management of water resources among irrigated wheat farmers in Koohdasht. Iran. Agric. Ext. Educ. Sci, 12, 233-247. Rezapour, Z., Renani, M., & Hadi, A. (2021). Management of Common Resources: Market, Government, or Neither? A Review of Water Resources Management Studies in Iran (with an Emphasis on Ostrom’s View). Iranian Journal of Economic Research, 26(88), 89-127. Tavasol, N., Poursaeed, A., Eshraghi Samani, R., Vahedi, M., & Naseri, B. (2025). Comparative analysis of water security in Kermanshah Province cities, Iran. Water Supply, 25(1), 139-153. Zamanipour, A. (2008). Agricultural promotion in the development process. Birjand Higher Education.
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,252 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,485

سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه شهید بهشتی

تحلیل عوامل پیش برنده و بازدارنده مدیریت منابع آب روستایی ( مطالعه موردی: اسلام آباد غرب)