تحلیل مؤلفه های کارناولی در رمان « عزازیل» یوسف زیدان با تکیه بر نظریه باختین | ||
| پژوهشنامهٔ نقد ادب عربی | ||
| مقاله 3، دوره 15، شماره 1 - شماره پیاپی 28، دی 1403، صفحه 31-47 اصل مقاله (937.42 K) | ||
| نوع مقاله: علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/jalc.2025.235132.1314 | ||
| نویسندگان | ||
| عبدالاحد غیبی* 1؛ مهین حاجی زاده1؛ علی محمدزاده سلطان احمدی2 | ||
| 1استاد دانشگاه شهید مدنی آذربایجان | ||
| 2دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان | ||
| چکیده | ||
| میخائیل باختین نظریه پرداز مطرح قرن بیستم در حوزه نقد ادبی با نظریه منطق گفتگویی، فضای نوینی در حوزههای گوناگون از جمله ادبیّات پدید آورد. در این میان، «نظریه چندصدایی باختین» خوانش دیگری از متن را القا میکند و مخاطب را به کشف لایههای درونی، آواهای گوناگون و گاه پنهان و ناگفتههای متن رهنمون میسازد. یکی از شاخصههای اصلی این نظریه، کارناوال است که بارزترین ویژگی آن، از بین بردن مرز بندیهای رسمی پذیرفته شده، دگرگون ساختن و واژگونی مبادی غالب از سوی نهادها و گفتمانهای قدرت است. بدین معنا که کارناولیته فضای تک صدایی حاکم بر جامعه را بر هم زده، و جامعهای چندآوائی همراه با گفتگوهای متنوع پدید میآورد. از این رو، جستار حاضر ضمن واکاوی مفاهیم کلیدی منطق مکالمه و چند صدایی باختین بر آن است تا به شیوه تحلیلی- توصیفی به تطبیق و تبیین موازین نظریه سخن کارناولی باختین در رمان عزازیل یوسف زیدان بپردازد. دستاورد پژوهش نشان میدهد بسیاری از این مؤلفهها چون آمیختگی احساسات متناقض، بهرهگیری از تاج گذاری و تاج برداری، پارودی و پارودی مقدّس، زبان کوچه بازاری، تقابلهای دوگانه و نسبیت، مضمون مرگ، انگیزه ضیافت، مضمون نقاب، در هم شکستن ارزشهای رسمی و تحمیل شده به جامعه تک صدایی و ترویج چند صدایی در رمان عزازیل یوسف زیدان وجود دارد. رهآورد وجود چنین مولفههایی سبب پویائی هر چه بیشتر رمان گشته و فضایی را خلق میکند که انسان مسیحی بتواند با وجود قواعد و قوانین سفت و سخت آئین مسیحیّت، آزادانه به انتقاد از فضای رسمی حاکم بر جامعه بپردازد. میخائیل باختین نظریه پرداز مطرح قرن بیستم در حوزه نقد ادبی با نظریه منطق گفتگویی، فضای نوینی در حوزههای گوناگون از جمله ادبیّات پدید آورد. در این میان، «نظریه چندصدایی باختین» خوانش دیگری از متن را القا میکند و مخاطب را به کشف لایههای درونی، آواهای گوناگون و گاه پنهان و ناگفتههای متن رهنمون میسازد. یکی از شاخصههای اصلی این نظریه، کارناوال است که بارزترین ویژگی آن، از بین بردن مرز بندیهای رسمی پذیرفته شده، دگرگون ساختن و واژگونی مبادی غالب از سوی نهادها و گفتمانهای قدرت است. بدین معنا که کارناولیته فضای تک صدایی حاکم بر جامعه را بر هم زده، و جامعهای چندآوائی همراه با گفتگوهای متنوع پدید میآورد. از این رو، جستار حاضر ضمن واکاوی مفاهیم کلیدی منطق مکالمه و چند صدایی باختین بر آن است تا به شیوه تحلیلی- توصیفی به تطبیق و تبیین موازین نظریه سخن کارناولی باختین در رمان عزازیل یوسف زیدان بپردازد. دستاورد پژوهش نشان میدهد بسیاری از این مؤلفهها چون آمیختگی احساسات متناقض، بهرهگیری از تاج گذاری و تاج برداری، پارودی و پارودی مقدّس، زبان کوچه بازاری، تقابلهای دوگانه و نسبیت، مضمون مرگ، انگیزه ضیافت، مضمون نقاب، در هم شکستن ارزشهای رسمی و تحمیل شده به جامعه تک صدایی و ترویج چند صدایی در رمان عزازیل یوسف زیدان وجود دارد. رهآورد وجود چنین مولفههایی سبب پویائی هر چه بیشتر رمان گشته و فضایی را خلق میکند که انسان مسیحی بتواند با وجود قواعد و قوانین سفت و سخت آئین مسیحیّت، آزادانه به انتقاد از فضای رسمی حاکم بر جامعه بپردازد. میخائیل باختین نظریه پرداز مطرح قرن بیستم در حوزه نقد ادبی با نظریه منطق گفتگویی، فضای نوینی در حوزههای گوناگون از جمله ادبیّات پدید آورد. در این میان، «نظریه چندصدایی باختین» خوانش دیگری از متن را القا میکند و مخاطب را به کشف لایههای درونی، آواهای گوناگون و گاه پنهان و ناگفتههای متن رهنمون میسازد. یکی از شاخصههای اصلی این نظریه، کارناوال است که بارزترین ویژگی آن، از بین بردن مرز بندیهای رسمی پذیرفته شده، دگرگون ساختن و واژگونی مبادی غالب از سوی نهادها و گفتمانهای قدرت است. بدین معنا که کارناولیته فضای تک صدایی حاکم بر جامعه را بر هم زده، و جامعهای چندآوائی همراه با گفتگوهای متنوع پدید میآورد. از این رو، جستار حاضر ضمن واکاوی مفاهیم کلیدی منطق مکالمه و چند صدایی باختین بر آن است تا به شیوه تحلیلی- توصیفی به تطبیق و تبیین موازین نظریه سخن کارناولی باختین در رمان عزازیل یوسف زیدان بپردازد. دستاورد پژوهش نشان میدهد بسیاری از این مؤلفهها چون آمیختگی احساسات متناقض، بهرهگیری از تاج گذاری و تاج برداری، پارودی و پارودی مقدّس، زبان کوچه بازاری، تقابلهای دوگانه و نسبیت، مضمون مرگ، انگیزه ضیافت، مضمون نقاب، در هم شکستن ارزشهای رسمی و تحمیل شده به جامعه تک صدایی و ترویج چند صدایی در رمان عزازیل یوسف زیدان وجود دارد. رهآورد وجود چنین مولفههایی سبب پویائی هر چه بیشتر رمان گشته و فضایی را خلق میکند که انسان مسیحی بتواند با وجود قواعد و قوانین سفت و سخت آئین مسیحیّت، آزادانه به انتقاد از فضای رسمی حاکم بر جامعه بپردازد. میخائیل باختین نظریه پرداز مطرح قرن بیستم در حوزه نقد ادبی با نظریه منطق گفتگویی، فضای نوینی در حوزههای گوناگون از جمله ادبیّات پدید آورد. در این میان، «نظریه چندصدایی باختین» خوانش دیگری از متن را القا میکند و مخاطب را به کشف لایههای درونی، آواهای گوناگون و گاه پنهان و ناگفتههای متن رهنمون میسازد. یکی از شاخصههای اصلی این نظریه، کارناوال است که بارزترین ویژگی آن، از بین بردن مرز بندیهای رسمی پذیرفته شده، دگرگون ساختن و واژگونی مبادی غالب از سوی نهادها و گفتمانهای قدرت است. بدین معنا که کارناولیته فضای تک صدایی حاکم بر جامعه را بر هم زده، و جامعهای چندآوائی همراه با گفتگوهای متنوع پدید میآورد. از این رو، جستار حاضر ضمن واکاوی مفاهیم کلیدی منطق مکالمه و چند صدایی باختین بر آن است تا به شیوه تحلیلی- توصیفی به تطبیق و تبیین موازین نظریه سخن کارناولی باختین در رمان عزازیل یوسف زیدان بپردازد. دستاورد پژوهش نشان میدهد بسیاری از این مؤلفهها چون آمیختگی احساسات متناقض، بهرهگیری از تاج گذاری و تاج برداری، پارودی و پارودی مقدّس، زبان کوچه بازاری، تقابلهای دوگانه و نسبیت، مضمون مرگ، انگیزه ضیافت، مضمون نقاب، در هم شکستن ارزشهای رسمی و تحمیل شده به جامعه تک صدایی و ترویج چند صدایی در رمان عزازیل یوسف زیدان وجود دارد. رهآورد وجود چنین مولفههایی سبب پویائی هر چه بیشتر رمان گشته و فضایی را خلق میکند که انسان مسیحی بتواند با وجود قواعد و قوانین سفت و سخت آئین مسیحیّت، آزادانه به انتقاد از فضای رسمی حاکم بر جامعه بپردازد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نقد اجتماعی؛ چندصدایی؛ کارناوال؛ یوسف زیدان؛ رمان عزازیل | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Analyzing carnival elements in the novel "Azazil" by Yusef Zidan based on Bakhtin's theory | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Abdolahad Gheibi1؛ mahin hajizadeh1؛ Ali Mohamadzadeh Soltanahmadi2 | ||
| 1professor, Azarbaijan Shahid Madani University | ||
| 2PhD student in Arabic Language and Literature, Azarbaijan Shahid Madani University | ||
| چکیده [English] | ||
| Mikhail Bakhtin, a prominent theorist of the 20th century in the field of literary criticism, created a new atmosphere in various fields, including literature, with the theory of dialogic logic. In the meantime, "Bakhtin's polyphonic theory" induces another reading of the text and guides the audience to discover the inner layers, various and sometimes hidden and unspoken sounds of the text. One of the main characteristics of this theory is the carnival, the most obvious feature of which is the elimination of accepted official demarcations, the transformation and overturning of dominant principles by the institutions and discourses of power. This means that the carnival disrupts the monophonic atmosphere of the society and creates a polyphonic society with diverse conversations. Therefore, the present essay, while analyzing the key concepts of Bakhtin's conversational logic and polyphony, aims to apply and explain the criteria of Bakhtin's carnival speech theory in the novel of Azazil Yousef Zidan in an analytical-descriptive way. The results of the research show that many of these components, such as the fusion of contradictory feelings, the use of coronation and coronation, parody and holy parody, market street language, dual oppositions and relativity, the theme of death, the motive of feasting, the theme Niqab, the breaking of the official values imposed on the monophonic society and the promotion of multi-vocalism, is present in the novel of Azazil Yousef Zidan. The presence of such elements makes the novel even more dynamic and creates an atmosphere where a Christian person can freely criticize the official atmosphere ruling the society despite the rigid rules and laws of Christianity. Mikhail Bakhtin, a prominent theorist of the 20th century in the field of literary criticism, created a new atmosphere in various fields, including literature, with the theory of dialogic logic. In the meantime, "Bakhtin's polyphonic theory" induces another reading of the text and guides the audience to discover the inner layers, various and sometimes hidden and unspoken sounds of the text. One of the main characteristics of this theory is the carnival, the most obvious feature of which is the elimination of accepted official demarcations, the transformation and overturning of dominant principles by the institutions and discourses of power. This means that the carnival disrupts the monophonic atmosphere of the society and creates a polyphonic society with diverse conversations. Therefore, the present essay, while analyzing the key concepts of Bakhtin's conversational logic and polyphony, aims to apply and explain the criteria of Bakhtin's carnival speech theory in the novel of Azazil Yousef Zidan in an analytical-descriptive way. The results of the research show that many of these components, such as the fusion of contradictory feelings, the use of coronation and coronation, parody and holy parody, market street language, dual oppositions and relativity, the theme of death, the motive of feasting, the theme Niqab, the breaking of the official values imposed on the monophonic society and the promotion of multi-vocalism, is present in the novel of Azazil Yousef Zidan. The presence of such elements makes the novel even more dynamic and creates an atmosphere where a Christian person can freely criticize the official atmosphere ruling the society despite the rigid rules and laws of Christianity. Mikhail Bakhtin, a prominent theorist of the 20th century in the field of literary criticism, created a new atmosphere in various fields, including literature, with the theory of dialogic logic. In the meantime, "Bakhtin's polyphonic theory" induces another reading of the text and guides the audience to discover the inner layers, various and sometimes hidden and unspoken sounds of the text. One of the main characteristics of this theory is the carnival, the most obvious feature of which is the elimination of accepted official demarcations, the transformation and overturning of dominant principles by the institutions and discourses of power. This means that the carnival disrupts the monophonic atmosphere of the society and creates a polyphonic society with diverse conversations. Therefore, the present essay, while analyzing the key concepts of Bakhtin's conversational logic and polyphony, aims to apply and explain the criteria of Bakhtin's carnival speech theory in the novel of Azazil Yousef Zidan in an analytical-descriptive way. The results of the research show that many of these components, such as the fusion of contradictory feelings, the use of coronation and coronation, parody and holy parody, market street language, dual oppositions and relativity, the theme of death, the motive of feasting, the theme Niqab, the breaking of the official values imposed on the monophonic society and the promotion of multi-vocalism, is present in the novel of Azazil Yousef Zidan. The presence of such elements makes the novel even more dynamic and creates an atmosphere where a Christian person can freely criticize the official atmosphere ruling the society despite the rigid rules and laws of Christianity. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Social critique, Polyphonic, carnival, Yusuf Zidan, Azazil's novel | ||
| مراجع | ||
|
احمدی، بابک (1375)، ساختار و تأویل متن، تهران: نشر مرکز، چاپ سوّم.
افتخاری یکتا، شراره (۱۳۹۳)، تحلیل نقاشی های پیتر بروگل براساس اندیشه باختین، دانشگاه هنر.
باختین، میخائیل (1387)، تخیّل مکالمه ای جستارهایی درباره رمان، ترجمهٔ رویا پورآذر، تهران: نشر نی.
باختین، میخائیل (1400)، پرسش های بوطیقای داستایفسکی ، ترجمه سعید صلح جو، تهران: انتشارات نیلوفر، چاپ سوم.
باختین، میخائیل (۱۳۸۱)، سودای مکالمه، خنده، آزادی، ترجمهٔ محمدجعفر پوینده، تهران: چشمه.
بالو، فرزاد و مریم خواجه نوکنده (1394)، «بررسی انگاره های کارناوالی در رمان سنگ صبور صادق چوبک»، هشتمین همایش پژوهش های زبان و ادبیّات فارسی.
پوینده، محمّد جعفر (1381)، ، میخائیل باختین، تهران: نشر چشمه.
تودورف، تزوتان (1939)، منطق گفتگویی میخائیل باختین، ترجمهٔ داریوش کریمی، تهران: چاپ اوّل، نشر مرکز، 1377.
جوادی، حسن (1365) «تقلید مضحک و کنایه آمیز»، مجله آینده، سال 12، شماره 4.
حق طلب، سارا و علوی طلب، میترا (1398)، «بررسی صورتهای ادبیّات کارناوالی در نمایشنامه ملکه زیبایی لی نین اثر مارتین مک دونا»، نخستین همایش ملّی هنرهای نمایشی و دیجیتال، ص 32.
دهخدا، علی اکبر (1334)، لغتنامه دهخدا، تهران: انتشارات روزنه.
رمضانی، ابوالفضل و یزدانی، انسیه (1394)، «بررسی سه مضمون باختینی کارناوال، گفتگوگرایی و کرونوتوپ در نمایشنامه سر فرود آورد تا پیروز شود یا اشتباهات یک شب اثر الیور کلدسمیت»، پژوهش ادبیات معاصر جهان، صص 20، 245 – 274.
زیدان، یوسف (2008)، روایة عزازیل، دارالشرق: مدینة نصر.
صدری خانلو، راضیه و شهریار نیازی و عبدالعلی آل بویه لنگرودی و مصطفی پارسایی پور (1402)، «بررسی جلوه های ادبیّات کارناوال گرای باختینی در رُمان لعبة النسیان»، ادب عربی، سال پانزدهم شماره یک، ص 95.
عهد جدید (نسخه اورشلیم) (1387)، ترجمه پیروز سیار، تهران: نشر نی.
عروس، بسمه (۲۰۱۰)، التفاعل فی الأجناس الأدبیه، بیروت: العربی.
غلامحسین زاده، غریب رضا و غلامپور، نگار (1387)، میخائیل باختین: زندگی، اندیشهها و مفاهیم بنیادین، تهران: نشر روزگار.
گاردینر، مایکل (1381)، تخیل معمولی باختین، ترجمه یوسف اباذری.
نولز، رونلد (1391)، شکسپیر و کارناوال پس از باختین، ترجمه رویا پورآذر، تهران: هرمس.
نیکو بخت، ناصر (1380)، هجو در شعر فارسی، انتشارات دانشگاه تهران. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 234 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 322 |
||