تحلیل و مصورسازی تولیدات علمی نمایه شده مرتبط با حیطه موضوعی ادبیات عربی در پایگاه استنادی وب آو ساینس | ||
| پژوهشنامهٔ نقد ادب عربی | ||
| مقاله 4، دوره 15، شماره 1 - شماره پیاپی 28، دی 1403، صفحه 48-69 اصل مقاله (1.57 M) | ||
| نوع مقاله: علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/jalc.2025.235017.1311 | ||
| نویسندگان | ||
| رسول دهقان ضاد* 1؛ جعفر عبادالله عموقین2؛ ایمان نریمانی3 | ||
| 1گروه زبان وادبیات عربی، دانشگاه قم، قم ، ایران | ||
| 2علم اطلاعات ودانش شناسی، دانشگاه قم، قم، ایران | ||
| 3دانشجوی دکتری علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه قم | ||
| چکیده | ||
| هدف از پژوهش حاضر، تحلیل و مصورسازی تولیدات علمی نمایه شده مرتبط با حیطه موضوعی ادبیات عرب در پایگاه استنادی وب آو ساینس به منظور کمک به سیاست گذاری علمی در این حوزه است. پژوهش حاضر از نوع کاربردی و با استفاده از روش های تحلیل هم واژگانی و تحلیل شبکه انجام شده است. جامعه پژوهش، شامل کلیه رکورد های اطلاعاتی نمایه شده مرتبط با ادبیات عرب در پایگاه وب آو ساینس از ابتدا تا سپتامبر سال 2023 می باشد که تعداد آن 881 رکورد اطلاعاتی شامل مقاله، کتاب، سخن ویراستار، چکیده همایش، یادداشت و ... است. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از سه نرم افزار وزویوور، یوسینت و بایب اکسل انجام شده است. تجزیه و تحلیل دادهها نشان داد که کلیدواژه های، arabic literature، translation و modern arabic literatureا به ترتیب کلیدواژه های پربسامد در حوزه ادبیات عرب بوده اند. همچنین کلیدواژههای «Asian Studies-Literature» «Literary Theory & Criticism -Literature» و «History-Religion» بیشترین همرخدادی را در میان متون مورد مطالعه داشتهاند. بررسی تحلیل خوشهای کلیدواژههای مورد نظر نشان داد که این حوزه شامل 11 خوشه اصلی است. مهمترین خوشههای مبتنی بر تحلیل همواژگانی نشان داد که خوشه یک با 9 کلیدواژه عمدتا به موضوع ادبیات عرب مربوط میشود که با کلیدواژههای " pedagogy " و "nahda" ارتباط قویتری دارد. . به لحاظ میزان تولیدات علمی در حوزه ادبیات عرب نیز، یالات متحده امریکا با 198 مدرک در صدر قرار دارد و کشور انگلیس تقریبا با اختلاف ۱34 مدرک رتبه دوم را کسب کرده است. زبان و ادبیات عرب یکی از رشتههای آموزشی در نظام آموزش عالی ایران است که به آموزش دانشجویان در راستای ارتباط فرهنگی میان ایران و کشورهای عربی و تربیت پژوهشگرانی دغدغه مند با توجه بر درهمآمیختگی دو زبان فارسی و عربی می پردازد و پژوهشگران این حوزه در سال های اخیر روند رو به پیشرفتی در حوزه تولیدات علمی در سطح جهانی داشته اند. زبان و ادبیات عربی از عربستان نشات می گیرد اما همه کشور های مسلمان، در پرورش، تکامل و آماده کردن آن برای تعبیر عالی ترین مفاهیم دینی، علمی، فلسفی و عرفانی کوشیده اند. در این بین، دانشمندان، شاعران و ادیبان ایرانیانی همچون ابوالعباس، زیاد اعجم، ابونواس، مهیار دیلمی، ابوعلی سیرافی، زمخشری و... نقش مهمی در افزودن لطائف و دقایق فکر ایرانی به در قالب الفاظ عربی و منظم و مدون کردن قواعد زبان و ادبیات عربی نقش سازنده ای ایفا کردند (شهیدی، 1349). ادبیات عربیی همچنین از آن جهت که متون و نصوص سرچشمه تغذیه مبانی و مفاهیم اسلامی در بستر این زبان شکل گرفته است، نقش مهمی در حوزه دین پژوهی و به طور اخص اسلام پژوهی دارد؛ به گونه ای که نحوه قرائت یا طرز تلقی یک دین پژوه از یک متن یا نص دینی براساس تکنیک های زبانی یا ساختار های دستوری و نحوی شکل می گیرد یا دست کم به آن جهت می دهد. از سوی دیگر، ساختار های زبانی و ظرفیت های مندرج در آن، می تواند زمینه ساز نوعی گفتمان خاص دین پژوهی با تکیه بر اجتهاد برپایه اصول لغوی و زبانی شود؛ بر همین اساس می توان رابطه زبان و ادبیات عربی با اسلام پژوهی را رابطه ای دوسویه در دستیاری برای برداشت و فهم مبانی مندرج در نصوص دینی و عاملی برای ایجاد انگیزه دانست (صفایی،1386) با توجه به درهم آمیختگی دو زبان فارسی و عربی و اهمیت زبان و ادبیات عربی در اسلام پژوهی، پژوهشگران این حوزه جهت توفیق در انجام پژوهشهای جدید، بیش از پیش نیاز دارند، تا از مجلات علمی که بیشترین مقالات این حوزه را چاپ کردهاند، آگاه شوند و با کشورها، موسسات و دانشگاههای پیشتاز در تولید علم این حوزه آشنا شوند و نویسندگانی را که بیشترین تولیدات علمی این حوزه را داشتهاند، بشناسند. به همین خاطر نمایهها و پایگاههای اطلاعاتی که در بردارنده بخش قابل توجهی از مجلات معتبر هستند، میتوانند سریعترین راه برای دسترسی به اطلاعات علمی هر حوزه خاص باشند (حمیدی و همکاران، 1387). این امر موجب شده تا محققان در اولین مراحل پژوهش خود به این پایگاهها مراجعه کنند. بر همین اساس این پایگاههای اطلاعاتی مبنای تحقیقات متعددی قرار گرفتهاند که با روشهای کمّی، نظیر علم سنجی که یکی از رایج ترین روشهای ارزیابی فعالیتهای علمی است که بر پایه چهار متغیر اصلی نویسندگان، استنادات، مراجع و انتشارات پایه ریزی شده، میزان تولیدات علمی دانشمندان کشورهای مختلف در حوزههای موضوعی مختلف را بررسی و مقایسه نموده و میزان حضور علمی آنها را میسنجند (مردانی و همکاران، 1390). همچنین با تکیه بر اطلاعات این پایگاه های اطلاعاتی و با استفاده از ابزار های مصورسازی، می توان با ترسیم نقشه های علمی حوزه های مختلف، انتشارات یک حوزه از علم را با هدف کشف روابط پنهان و تجزیه و تحلیل ارتباط مفهومی موضوعات مختلف یک علم را مورد بررسی قرار داد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ادبیات عربی؛ تحلیل همواژگانی؛ همرخدادی واژگان؛ مصورسازی مفاهیم؛ نقشه های علم | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Analysis and visualization of the Arabic Citation Index in the Web of Science platform | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Rasool Dehghanzad Shahreza1؛ Jafar Ebadollah Amoqin2؛ Iman Narimani3 | ||
| 1Arabic literature language. university of qom. qom.iran | ||
| 2Information science and epistemology. uneversity of qom.qom.iran | ||
| 3Information science and epistemology. uneversity of qom.qom.iran | ||
| چکیده [English] | ||
| The present study tries to analyze and illustrate the indexed scientific productions related to Arabic literature researches in the Web of Science citation platform in order to help scientific policy making in this field. The current research is of an applied type and has been carried out using the methods of co-lexical analysis and network analysis. The research community includes all indexed information records related to Arabic literature in the Web of Science platform from the beginning to September 2023. A number of 881 information records, including articles, books, editor's remarks, conference abstracts, notes, etc., have been used in this research. The data analysis has been done using three softwares: Ves Viewer, Ucint and Babel Excel. Data analysis showed that keywords such as Arabic literature, translation, and modern Arabic literature were the most frequent keywords in the field of Arabic literature, respectively. Also, keywords such as: "Asian Studies-Literature", "Literary Theory & Criticism-Literature" and "History-Religion" have the most co-occurrence among the studied texts. The cluster analysis of the target keywords showed that this area includes 11 main clusters. The most important clusters based on synonym analysis showed that cluster one with 9 keywords is mainly related to the subject of Arabic literature, which has a stronger relationship with keywords such as "pedagogy" and "nahda".In terms of the amount of scientific productions in the field of Arabic literature, the United States of America is at the top with 198 degrees, and the United Kingdom ranks second with a difference of 134 degrees. The present study tries to analyze and illustrate the indexed scientific productions related to Arabic literature researches in the Web of Science citation platform in order to help scientific policy making in this field. The current research is of an applied type and has been carried out using the methods of co-lexical analysis and network analysis. The research community includes all indexed information records related to Arabic literature in the Web of Science platform from the beginning to September 2023. A number of 881 information records, including articles, books, editor's remarks, conference abstracts, notes, etc., have been used in this research. The data analysis has been done using three softwares: Ves Viewer, Ucint and Babel Excel. Data analysis showed that keywords such as Arabic literature, translation, and modern Arabic literature were the most frequent keywords in the field of Arabic literature, respectively. Also, keywords such as: "Asian Studies-Literature", "Literary Theory & Criticism-Literature" and "History-Religion" have the most co-occurrence among the studied texts. The cluster analysis of the target keywords showed that this area includes 11 main clusters. The most important clusters based on synonym analysis showed that cluster one with 9 keywords is mainly related to the subject of Arabic literature, which has a stronger relationship with keywords such as "pedagogy" and "nahda".In terms of the amount of scientific productions in the field of Arabic literature, the United States of America is at the top with 198 degrees, and the United Kingdom ranks second with a difference of 134 degrees. The present study tries to analyze and illustrate the indexed scientific productions related to Arabic literature researches in the Web of Science citation platform in order to help scientific policy making in this field. The current research is of an applied type and has been carried out using the methods of co-lexical analysis and network analysis. The research community includes all indexed information records related to Arabic literature in the Web of Science platform from the beginning to September 2023. A number of 881 information records, including articles, books, editor's remarks, conference abstracts, notes, etc., have been used in this research. The data analysis has been done using three softwares: Ves Viewer, Ucint and Babel Excel. Data analysis showed that keywords such as Arabic literature, translation, and modern Arabic literature were the most frequent keywords in the field of Arabic literature, respectively. Also, keywords such as: "Asian Studies-Literature", "Literary Theory & Criticism-Literature" and "History-Religion" have the most co-occurrence among the studied texts. The cluster analysis of the target keywords showed that this area includes 11 main clusters. The most important clusters based on synonym analysis showed that cluster one with 9 keywords is mainly related to the subject of Arabic literature, which has a stronger relationship with keywords such as "pedagogy" and "nahda".In terms of the amount of scientific productions in the field of Arabic literature, the United States of America is at the top with 198 degrees, and the United Kingdom ranks second with a difference of 134 degrees. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Arabic literature, co-lexical analysis, co-occurrence of words, visualization of concepts, maps of science | ||
| مراجع | ||
|
نقدی نژاد، اطهره؛ فهمیمی فر، سپیده؛ مکرمی پور، محمدباقر و محمدی، هاجر (1402). مصورسازی تولیدات علمی پژوهشگران ایرانی حوزه علوم سیاسی در پایگاه اطلاعاتی وبآوساینس. دولت پژوهی انقلاب اسلامی، 8(4)، 101-131.
صفایی، مهشید (1386). نقش و جایگاه ادبیات عربی در دین پژوهی. کتاب نقد، 44، 259 تا 274.
حمیدی، ع. و دیگران (1387). بررسی تحلیلی و ترسیم ساختار انتشارات علمی تولید شده در حوزه های کتاب سنجی، علم سنجی، اطلاع سنجی و وب سنجی در پایگاه Web of Science طی سالهای 1990-2005. کتابداری و اطلاع رسانی، 11 (2)، 161 – 182.
مردانی، ا. و دیگران (1390). بررسی تولید علم پژوهشگران ایرانی در زمینه ایدز: بر اساس دادههای پایگاه اطلاعاتی Web of Science. مدیریت سلامت، 14 (45)، 35 - 46.
یوسفی، ا، و دیگران (1391). بررسی کمی و کیفی مقالات ISI Web of Science نویسندگان ایرانی در حوزه میکروب شناسی.
شهیدی، جعفر (1350). زبان و ادبیات عربی و اهمیت آن از لحاظ زبان و ادبیات فارسی. دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران آذر 1350، سال هجدهم - شماره 2 ISC (12 صفحه - از 113 تا 124.
دهقانی اشکذری محمدرضا، مهدیخانی مهری (۱۴۰۰). ترسیم نقشه علم حوزه برند بر اساس مقالات نمایه شده در پایگاه علمی WoS. مجله علم سنجی کاسپین، ۸ (۱) :۷۰-۸۰
مرادی، شیما و دوخانی، فیروزه (1399). مطالعه وضعیت تولیدات علمی در حوزه موضوعی «علم باز». پژوهشنامه کتابداری و اطلاع رسانی, 10(2), 161-183. doi: 10.22067/infosci.2021.23982.0
عباسی دشتکی، ندا و باغ محمد، مریم (1400). بررسی تولیدات علمی حوزه اینترنت اشیاء در پایگاه وب آوساینس: رویکرد علم سنجی، پنجمین دوره کنفرانس بین المللی اینترنت اشیا و کاربردها، اصفهان: https://civilica.com/doc/1238640
جنوی، المیرا و عبدی، ساجده (1400). تحلیل علمسنجی تولیدات علمی حوزه سواد رسانهای و سواد اطلاعاتی. مجله علم سنجی کاسپین. ۱۴۰۰; ۸ (۱) :۱۰-۲۱
شرفی،علی؛ مومنی، عصمت و ابراهیمی،رحمان (1400).تحلیل علمسنجی تولیدات علمی در حوزه قرآن کریم. پژوهشهای میان رشته ای قرآن کریم،21 (11),63-80.
غیبی، عبدالاحد؛ باوان پوری، مسعود و دریانورد، مریم (1398). مطالعه کتابسنجی مقالات. مطالعات کتابداری و سازماندهی اطلاعات, پژوهشنامه نقد ادب عربی دانشگاه شهید بهشتی. 30(1), 81-95. doi: 10.30484/nastinfo.2019.2314
فلاح، نسرین؛ تاج الدینی، اورانوس و ایلخانی فرح آبادی، فاطمه (1401). تحلیل ساختار هم رخدادی واژگان مقالات منتشرشده در زمینۀ نظامیگنجوی. مطالعات بین رشته ای ادبیات، هنر و علوم انسانی, 2(2), 99-118. doi: 10.22077/islah.2023.5709.1158
رحمانی، مهدی (1401). ترسیم نقشه علمی حوزه سلامت انسان و رشد. فصلنامه سنجش و پژوهش در مشاوره کاربردی.4(4), 1-7. doi:10.52547/jarac.4.4.1
مکیزاده، فاطمه و بیگدلو، اسماعیل (۱۴۰۰). ترسیم و تحلیل شبکه مفهومی تولیدات علمی حوزه موضوعی کووید ۱۹. تحقیقات نظام سلامت. ۱۷ (۲) :۱۴۲-۱۴۹
خادمی, روح اله و حیدری, غلامرضا (1395). ترسیم ساختار موضوعی مدیریت اطلاعات با استفاده از روش همایندی واژگان طی سال های 1986 تا 2012. علوم و فنون مدیریت اطلاعات, 2(2), 59-93. doi: 10.22091/stim.2016.717.
Davidescu, A.A., Hapau, R.G. and Manta, E.M. (2022), Impact of Crises on Capital Market Volatility: A Bibliometric Analysis, Grima, S., Özen, E. and Boz, H. (Ed.) The New Digital Era: Other Emerging Risks and Opportunities (Contemporary Studies in Economic and Financial Analysis, Vol. 109B), Emerald Publishing Limited, Bingley, pp. 21-53. https://doi.org/10.1108/S1569-37592022000109B003.
Yadav, M. and Banerji, P. (2023), A bibliometric analysis of digital financial literacy, American Journal of Business, Vol. 38 No. 3, pp. 91-111. https://doi.org/10.1108/AJB-11-2022-0186.
Farooq, R. (2022), A review of knowledge management research in the past three decades: a bibliometric analysis, VINE Journal of Information and Knowledge Management Systems, Vol. ahead-of-print No. ahead-of-print. https://doi.org/10.1108/VJIKMS-08-2021-0169.
TALAN, T., & DEMIRBILEK, M. (2023). Bibliometric Analysis of Research on Learning Analytics Based on Web of Science Database. Informatics in Education, 22(1), 161-181. doi:10.15388/infedu.2023.02. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 191 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 245 |
||