سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه شهید بهشتی

شریعت‌زاده, مریم, بیژنی, مسعود, بهادری, فرزانه. (1404). تحلیل زنجیره ارزش گیاهان دارویی ایران: نقش عاملان کلیدی. , 23(4), 1057-1084. doi: 10.48308/envs.2024.1467
مریم شریعت‌زاده; مسعود بیژنی; فرزانه بهادری. "تحلیل زنجیره ارزش گیاهان دارویی ایران: نقش عاملان کلیدی". , 23, 4, 1404, 1057-1084. doi: 10.48308/envs.2024.1467
شریعت‌زاده, مریم, بیژنی, مسعود, بهادری, فرزانه. (1404). 'تحلیل زنجیره ارزش گیاهان دارویی ایران: نقش عاملان کلیدی', , 23(4), pp. 1057-1084. doi: 10.48308/envs.2024.1467
شریعت‌زاده, مریم, بیژنی, مسعود, بهادری, فرزانه. تحلیل زنجیره ارزش گیاهان دارویی ایران: نقش عاملان کلیدی. , 1404; 23(4): 1057-1084. doi: 10.48308/envs.2024.1467

تحلیل زنجیره ارزش گیاهان دارویی ایران: نقش عاملان کلیدی

فصلنامه علوم محیطی
مقاله 13، دوره 23، شماره 4، دی 1404، صفحه 1057-1084    اصل مقاله (1.25 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/envs.2024.1467
نویسندگان
مریم شریعت‌زاده1؛ مسعود بیژنی* 1؛ فرزانه بهادری2
1گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی، سازمان آموزش و ترویج کشاورزی، سمنان، ایران
چکیده
سابقه و هدف: اقتصاد ایران به‌دلیل وابستگی شدید به صادرات نفت و درآمدهای ارزی حاصل از آن، همواره در معرض چالش‌های جدی ناشی از نوسانات درآمدهای نفتی و پایان‌پذیری این منابع قرار دارد. کارشناسان اقتصادی بر این باورند که توسعه صادرات غیرنفتی و رهایی از اقتصاد تک‌محصولی یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر است. ایران به دلیل تنوع اقلیمی بالا، در بین ۲۰ کشور برتر جهان در تولید گیاهان دارویی قرار دارد، اما در زمینه صادرات این محصولات و تولیدات وابسته به آن، جایگاه مناسبی ندارد. این پژوهش به‌صورت اکتشافی با هدف تحلیل راهبردی زنجیره ارزش گیاهان دارویی ایران انجام شده است.
مواد و روش‌ها: این مطالعه در دو مرحله میدانی با تمرکز بر نقش فعالان صنعت گیاهان دارویی و فرآیند ارزش افزوده انجام شده است. عملکرد بازیگران بازار از طریق کارایی حلقه‌های زنجیره ارزش بررسی شده و محدودیت‌ها و راهکارهای موجود با استفاده از تحلیل SWOT (نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدها) برای نشان دادن محیط کسب و کار گیاهان دارویی تشریح گردید. جامعه آماری شامل سه گروه از متخصصان گیاهان دارویی، مدیران و کارشناسان مرتبط در ادارات جهاد کشاورزی، منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و تولیدکنندگان، تجار و مدیران صنایع تبدیلی بود که از بین آن‌ها ۳۱ نفر به‌صورت هدفمند و با روش نمونه‌گیری گلوله‌برفی انتخاب شدند.
نتایج و بحث: از تحلیل SWOT ۱۰ نقطه قوت، ۲۵ نقطه ضعف، ۱۱ فرصت و ۱۶ تهدید استخراج شدند. نتایج بیانگر برتری میانگین نقاط ضعف بر نقاط قوت و همچنین تهدیدها بر فرصت‌ها بود. بر این اساس، ناحیه غالب راهبردی در ماتریس SWOT بر راهبردهای تدافعی (WT)قرار گرفت. برخی از راهبردهای تدافعی جهت کاهش نقاط ضعف و غلبه بر تهدیدها شامل "ایجاد انگیزه برای سرمایه‌گذاری منطقه‌ای در صنایع تبدیلی گیاهان دارویی" و "اصلاح و تسهیل فرآیند بروکراسی اداری برای اخذ مجوزهای لازم جهت تولید محصولات نهایی" پیشنهاد شد. در ادامه، ۱۵ اقدام اجرایی برای تقویت نقاط قوت و تبدیل تهدیدها به فرصت‌ها ارائه گردید.
نتیجه‌گیری
با توجه به جایگاه و اهمیت تولید و فرآوری گیاهان دارویی در اقتصاد داخلی و در راستای تقویت صادرات غیرنفتی، پژوهش حاضر بر آن متمکز بود که با شناسایی و تحلیل نقاط قوت، ضعف، تهدیدها و فرصت‌های موجود در این زمینه، راهکارهای مؤثری برای توسعه پایدار این صنعت ارائه دهد. ایران به دلیل تنوع اقلیمی بالا، پتانسیل‌های فراوانی برای کشت و تولید انواع گیاهان دارویی دارد، اما علی‌رغم این پتانسیل‌ها، در عرصه صادرات و فرآوری این محصولات با چالش‌های متعددی روبه‌رو است. یکی از یافته‌های مهم تحقیق این است که صادرات محصولات گیاهان دارویی تا به‌حال در چارچوب یک راهبرد بازاریابی مدون و اصولی صورت نگرفته است. این امر ضرورت ایجاد رویکردهای جدید و بهره‌گیری از رویکردهای بازاریابی هدفمند برای شناسایی بازارهای هدف و اولویت‌بندی محصولات را اثبات می‌کند. شناسایی نیازها و خواسته‌های بازارهای هدف، می‌تواند به طراحی راهبرد‌های توسعه صادرات موثر کمک کند و راهبردهای عملی را برای صادرکنندگان و مسئولان مربوطه در برنامه‌ریزی بازرگانی کشور مشخص کند. در نهایت، پیشنهاد یک راهبرد بلندمدت برای توسعه صنعتی در حوزه فرآوری گیاهان دارویی و تولید محصولات ثانویه، می‌تواند به تقویت زنجیره ارزش این صنعت کمک کند و در آخر، الگوی نوین زنجیره ارزش گیاهان دارویی بومی ایران که شامل پنج حلقه است، معرفی گردید. این مطالعه می‌تواند به‌منظور برنامه‌ریزی و توسعه پایدار صادرات گیاهان دارویی ایران در زنجیره ارزش جهانی، راهگشای تصمیم‌سازان و سیاست‌گذاران باشد.
کلیدواژه‌ها
زنجیره ارزش؛ گیاهان‌ دارویی؛ توسعه صادرات؛ مزیت نسبی؛ SWOT
عنوان مقاله [English]
Analysis of the Value Chain of Medicinal Plants in Iran: The Role of Key Actors
نویسندگان [English]
Maryam Shariatzadeh1؛ Masoud Bijani1؛ Farzane Bahadori2
1Department of Agricultural Extension and Education, College of Agriculture, Tarbiat Modares University (TMU), Tehran, Iran.
2Research center of Agricultural and natural resources, Education and Extension Organization (AREEO), Semnan, Iran.
چکیده [English]
Background and Goal
The Iranian economy has always faced serious challenges due to its heavy reliance on oil exports and the associated foreign income, which are susceptible to fluctuations and the finite nature of these resources. Economic experts believe that developing non-oil exports and freeing the economy from its monoculture dependence is an unavoidable necessity. Iran ranks among the top 20 countries in the world for the production of medicinal plants due to its high climatic diversity; however, it does not hold a favorable position in terms of exporting these products and their related outputs. This research was conducted exploratively with the aim of strategically analyzing the value chain of medicinal plants in Iran.

Materials and Methods
This study was carried out in two stages focusing on the role of key actors in the medicinal plant industry and the value-added processes. The performance of market actors was evaluated through the efficiency of the value chain links, and an analysis of SWOT (Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats) was employed to identify limitations and potential solutions, thereby illustrating the business environment surrounding medicinal plants. The statistical population comprised three groups of stakeholders, including medicinal plant specialists, managers, and experts from agricultural jihad offices, natural resources agencies, research centers, producers, traders, and managers of processing industries. A total of 31 participants were selected using purposive and snowball sampling methods.

Results and Discussion
The SWOT analysis revealed 10 strengths, 25 weaknesses, 11 opportunities, and 16 threats. The results indicated a predominance of weaknesses over strengths and threats over opportunities. Consequently, the dominant strategic area identified in the SWOT matrix was categorized under defensive (WT) strategies. Defensive strategies were proposed to mitigate weaknesses and counter threats, including “providing incentives for regional investment in the processing of medicinal plants” and “reforming and streamlining bureaucratic processes for obtaining necessary permits for the production of final products.” Furthermore, 15 actionable steps were suggested to enhance strengths and convert threats into opportunities.

Conclusion
Given the significance of producing and processing medicinal plants within the domestic economy and in support of non-oil export enhancement, this research seeks to provide effective strategies for the sustainable development of this industry through the identification and analysis of existing strengths, weaknesses, threats, and opportunities. Despite Iran's significant climatic potential for cultivating various medicinal plants, the country faces multiple challenges in the realm of exporting and processing these products. One critical finding of this study is that the export of medicinal plant products has thus far not been conducted within a structured and systematic marketing strategy. This highlights the need for new approaches and targeted marketing strategies to identify target markets and prioritize products. Understanding the needs and demands of target markets can assist in designing effective export development strategies and outlining practical approaches for exporters and relevant officials in national trade planning. Ultimately, proposing a long-term strategy for industrial development in the processing of medicinal plants and secondary product production can strengthen the value chain of this industry. A novel model of the value chain for Iran's medicinal plants, encompassing five links, has been introduced. This study can serve as a guide for policymakers and decision-makers in planning and sustainable development of the export of medicinal plants within the global value chain.
کلیدواژه‌ها [English]
Value chain, Medicinal plants, Export development, Comparative advantage, SWOT
مراجع

References
Amiri, Z., Asgharipour, M. R., Campbell, D. E., Azizi, K., Kakolvand, E., & Moghadam, E. H. (2021). Conservation agriculture, a selective model based on emergy analysis for sustainable production of shallot as a medicinal-industrial plant. Journal of Cleaner Production, 292, 126000. https://doi.org/ 10.1016/j.jclepro.2021.126000
Borjoeifar, M., Nabieyan, S., Zare Mehrjerdi, M. R., & Saadatfar, A. (2021). Development of Operational Strategies for Branding Ferula assa-foetida L. Medicinal Plant (Case study: Rangelands of Kerman Province, Iran). Journal of Rangeland Science, 11(2), 224-240.
Balié, J., Del Prete, D., Magrini, E., Montalbano, P., & Nenci, S. (2019). Does trade policy impact food and agriculture global value chain participation of sub‐Saharan African countries? American Journal of Agricultural Economics, 101(3), 773-789. https://doi.org/10.1093/ajae/aay091
Drumm, S., Bradley, C., & Moriarty, F. (2022). More of an art than a science? The development, design and mechanics of the Delphi Technique. Research in Social and Administrative Pharmacy, 18(1), 2230- 2236. https://doi.org/10.1016/ j.sapharm.2021.06.027
Chen, S. L., Yu, H., Luo, H. M., Wu, Q., Li, C. F., & Steinmetz, A. (2016). Conservation and sustainable use of medicinal plants: problems, progress, and prospects. Chinese medicine, 11, 1-10. https://doi.org/10.1186/s13020-016-0108-7
Fallah Haghighi, N., Mirtorabi, M. S., Bijani, M., & Valizadeh, N. (2021). Appropriate strategies to establish knowledge-based companies: Evidence from Iran. International Journal of Finance and Economics, 26(4), 6375-6389. https://doi.org/ 10.1002/ijfe.2124
Guritno, A. D. (2018). Agriculture value chain as an alternative to increase better income’s distribution: The case of Indonesia. Agricultural Value Chain, 1, 59-80.
Hishe, M., Asfaw, Z., & Giday, M. (2016). Review on value chain analysis of medicinal plants and the associated challenges. Journal of Medicinal Plants Studies, 4(3), 45-55.
Hoseinzadeh, S. (2019). Thermal performance of electrochromic smart window with nanocomposite structure under different climates in Iran. Micro and Nanosystems, 11(2), 154-164.

Hsu, C.C. & Sandford B.A. (2007). The Delphi Technique: Making Sense of Consensus. Practical Assessment, Research, and Evaluation, 12(1), 10. https://doi.org/10.7275/pdz9-th90
Hernandez, J. E., Kacprzyk, J., Panetto, H., Fernandez, A., Liu, S., Ortiz, A., & De-Angelis, M. (2017). Challenges and solutions for enhancing agriculture value chain decision-making. A short review. In Collaboration in a Data-Rich World: 18th IFIP WG 5.5 Working Conference on Virtual Enterprises, PRO-VE 2017, Vicenza, Italy, September 18-20, 2017, Proceedings 18 (pp. 761-774). Springer International Publishing. https://doi.org/ 10.1007/978-3-319-65151-4_68
Jeeran, A. (2015). Studies to explain and analyze the value chain (supply and supply) of red meat and provide solutions to improve it. Ministry of Jihad Agriculture. Planning Research Institute. Agricultural Economics and Rural Development.
Khajoei Nasab, F., Mehrabian, A., & Mostafavi, H. (2020). Mapping the current and future distributions of Onosma species endemic to Iran. Journal of Arid Land, 12, 1031-1045. https://doi.org/10.1007/ s40333-020-0080-z
Lv, G., Li, Z., Zhao, Z., Liu, H., Li, L., & Li, M. (2024). The factors affecting the development of medicinal plants from a value chain perspective. Planta, 259(5), 108. https://doi:10.1007/s00425-024-04380-8. PMID: 38555562.
Ministry of Jihad Agriculture. (2023). Map of the Agricultural Scientific Community of Iran. Tehran: Ministry of Jihad Agriculture.
Montalbano, P., & Nenci, S. (2022). Does global value chain participation and positioning in the agriculture and food sectors affect economic performance? A global assessment. Food Policy, 108, 102235. https://doi.org/10.1016/ j.foodpol.2022.102235
Mohammadi, M., Bijani, M., Naeimi, A., Valizadeh, N., & Setti, A. (2024). Extracting indicators of connectedness to nature to improve water conservation behavior in agriculture. Environmental and Sustainability Indicators, 22, 100338. https://doi.org/10.1016/j.indic.2024.100338
Meshkat, S. M. (2024). Critical Appraisal on the Arbitration Rules of Iranian Chamber of Commerce, Industries, Mines and Agriculture (ICCIMA) 1402 and Dubai International Arbitration Center (DIAC)

2022. Journal of Legal Studies, (), -. https://doi: 10.22099/jls.2024.49877.5138
Paul Jr, M., Nana, I., Zimmermann, A., & Jafari, Y. (2024). Trends and evolution of global value chains in food and agriculture: Implications for food security and nutrition. Food Policy, 127, 102679. https://doi.org/10.1016/ j.foodpol.2024.102679
Rudi, G., Bailly, J. S., & Vinatier, F. (2018). Using geomorphological variables to predict the spatial distribution of plant species in agricultural drainage networks. PloS one, 13(1), e0191397. https://doi.org/10.1371/ journal.pone.0191397
Rasekhjahromi, E., & Noraniazad, S. (2023). Investigating the Market Structure and Comparative Advantage of Medicinal Plants Export in Iran and World Selected Countries. Agricultural Economics Research, 15(1), 71-56. doi: 10.30495/jae.2023. 26356.2205
Sefidkon, F. (2022). Three main links in the production and processing chain of medicinal plants. Iran Nature, 7(5), 118-118. doi: 10.22092/ irn.2022.127959. (In Persian).
Shemshadi Yazdi, K. (2015). Explaining and analyzing the value chain (supply and supply) of greenhouse products and providing solutions to improve it. Case study: Tomatoes and cucumbers, Tehran, Ministry of Jihad-e-Agriculture. Planning Research Institute. Agricultural Economics and Development rural. (In Persian).
Singh, P. A., Bajwa, N., Chinnam, S., Chandan, A., & Baldi, A. (2022). An overview of some important deliberations to promote medicinal plants cultivation. Journal of Applied Research on

Medicinal and Aromatic Plants, 31, 100400. https://doi.org/10.1016/j.jarmap.2022.100400
Tabavar, A. A., Aramesh, H., Vakili, N., & Vakili, N. (2021). Effects of green marketing strategies on entrepreneurship in medicinal herbs in Sistan and Baluchestan Province. Asia Pacific Journal of Tourism Research, 26(2), 119-131.
Tohidimoghadam, A., PourSaeed, A.R., Bijani, M., & Eshraghi Samani, R. (2023). Rural sustainable livelihood resilience to climate change: A strategic analysis. Environmental and Sustainability Indicators, 20, 100292. https://doi.org/10.1016/ j.indic.2023.100292
United Nations Industrial Development Organization. (2009). Title of the report or document. https://www.unido.org/sites/default/ files/2009-12/Agrifood_value_chains_and_ poverty_reduction_01_0.pdf
Yazdani, D., & Shahriyari, M. (2022). A comprehensive map and prioritization of medicinal plant producing provinces in the country based on physical production advantage indicators. Rahbord-e Tose'e, 18(71), 154-180. (In Persian).
Zhu, Z., Wang, T., Fu, D., Gui, Y., Wang, J., & Cui, T. (2016). Innovative development path of ethnomedicines: an overview of ethnomedicines in China. Frontiers of Medicine, 10(2), 166-177.

آمار
تعداد مشاهده مقاله: 1,062
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 889