بازنمایی تجارب مدیران مدارس به مثابه رهبران رهایی بخش؛ جستاری به فراسوی فناوری اخلاقی مدرسه | ||
| مدیریت و برنامه ریزی در نظام های آموزشی | ||
| دوره 19، شماره 1 - شماره پیاپی 36، فروردین 1405 | ||
| نوع مقاله: علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/mpes.2025.237042.1506 | ||
| نویسندگان | ||
| معصومه پارسا1؛ ناصر شیربگی* 2 | ||
| 1علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی | ||
| 2گروه علوم تربیتی، دانشکدۀ علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف: پژوهش حاضر با هدف توصیف رهبری رهایی بخش در مدیریت مدرسه از نگاه و برداشت مدیران مدارس مورد توجه قرار گرفت. فرایند این توصیف بیانگر نقش رهایی بخشی مدیران مدارس در جامعه اخلاقی مدرسه و بهتبع اجتماع انسانی خواهد بود؛ ازاینرو تحقق هدف یاد شده در سه بخش چرایی، چگونگی و در نهایت چیستی مدیریت مدرسه در سبک رهبری رهاییبخش مورد کاوش و تحقیق از دیدگاه مدیران مدارس قرار گرفت. زیرا با چرایی به آسیبشناسی مسائل حاضر در رهبری مدارس به کشف و تحقیق راهحلهای آن در بحث چگونگی رهبری موردنظر قلم خواهد زد که در نهایت با پیوند این دو زاویه از دید مدیریت مدرسه به توصیف حقیقت رهبری رهاییبخش در رهبری مدرسه پرداخته شد. مواد و روشها: ازاینرو روش و شیوه تحلیل اطلاعات از طریق انجام مصاحبههای نیمهساختارمند باتوجهبه رویکرد پژوهشی پدیدارشناسی توصیفی و با بهرهگیری از روش تحلیل مضمون آترید – استرلینگ پیگیری شد. اهمیت این موضوع از تحقیق به روش تحقیق مناسب و جامع همچون پدیدارشناسی جهت احصا حقیقت واقعی رهایی بخشی رهبری مدرسه توسط مدیریت آن است.گامهای چنین تحلیل مضمونی در سه مرحله اصلی مورد اقدام قرار گرفت؛ مرحله نخست تحلیل (تجزیه متن)؛ مرحلۀ دوّم تحلیل (کاوش در متن)؛ مرحلۀ سوّم (ادغام و اکتشاف) انجام شد و مشارکتکنندگان، مدیران مدارس در نواحی مختلف شهر مشهد به تعداد 27 نفر بودند و بهصورت هدفمند انتخاب شدند تا یافتههای تحقیق از اعتبار لازم جهت تحقق هدف حاضر برخوردار باشد و جهت اعتباریابی یافتهها از چهار معیار ارزیابی باورپذیری ، اطمینان پذیری ، انتقال پذیری و تایید پذیری استفاده شد (لینکن و گوبا (1983) به نقل از محمد پور (1390). چنان چه پژوهشگر جهت تحقق هدف پژوهش و ارزیابی میزان صحت و دقت در مراحل کار به مرجعیت علمی (استاد راهنما و مشاور) مراجعه نمود و پیشنهادات و اصلاحیهها لازم را انجام داد همچنین متن مصاحبه و کدهای استخراج شده به مشارکت کنندگان ارائه شد و آنان در مورد صحت و درستی آن اعلام نظر نمودند (باور پذیری). توجه به محدودیت فواصل زمانی از ابتدا جمع آوری داده ها(انجام مصاحبه) تا تحلیل داده ها دقت ویژه شد و تا حد امکان از طولانی شدن فرایند یادشده خودداری شد از این جهت به انقضای نظرات در تحقیق حاضر توجه گردید تا داده های منسوخ تحلیل نشود (اطمینان پذیری). افزون بر ارزیابی و دریافت بازخورد از مراجع علمی همچون استادان راهنما و مشاور به استادان و متخصصان دیگر در رشته مدیریت آموزشی در این خصوص نشان داده شد و تحلیل ها برای چندمین بار مورد ارزیابی قرار گرفت (تایید پذیری) قابلیت کاربرد یافته های تحقیق نیزبا توجه به توصیف موقعیت پژوهش انجام شده می تواند مورد توجه باشد (انتقال پذیری). بحث و نتیجهگیری: یافتههای پژوهش در 77 کد اوّلیه، 45مضمون پایه، 15 مضمون سازماندهنده و درنهایت 5 مضمون فراگیر نمایه شد که دربردارنده نتایج قابل تاملی برای پژوهشگران و صاحبنظران رشته مدیریت آموزشی است؛ مدیران مدارس همیشه در تضاد نقش بین انتظارات سازمانی و اجتماعی قرار دارند با این توصیف که در تلاش برای حل چالش مهندسی یا به عبارتی فناوری اخلاقی در سازمان مدرسه به سبک رهبری رهایی بخش متمایل شدهاند به این صورت که سعادت و رفاه انسان در جامعه با اهرم اجتماعی مانند مدرسه قلم و رقم زده خواهد شد در این خصوص مدیران رهایی بخش در سه بُعد به رهبری مدرسه با محوریت فوق و در نهایت توصیف این سبک میپردازند؛ ابتدا بُعد چرایی با مضمون فراگیر مهندسی اخلاقی؛ دوم، بُعد چگونگی با مضامین فراگیر رهبری جمعی و رهبری متعالی زنان و در نهایت بُعد چیستی با مضامین فراگیری مانند قطب نما اخلاقی و ابلاغ انسانی نشان داده شد. ضمن آن که این ابعاد به به بازنمایی تجارب مدیران رهایی بخش در مدرسه پرداخت پیام آور رشد و پویایی رشته مدیریت آموزشی در ایران نیز است. زیرا در گام نخست، وجود و اهمیت چنین تجاربی در حوزه مطالعاتی مدیریت آموزشی بیانگر تکامل سبکهای مدیریت و رهبری آموزشی از گذشته تا اکنون است و در جایگاه خود افزون بر توصیف نقش و اهمیت رهبری رهایی بخش مدرسه به آسیبهای مدیریت جزم گرایی برخی مدارس نیز پرداخت و در زاویه دیگر نیز موجب انباشت دانش نظری در حوزه مطالعات مدیریت آموزشی ایران خواهد شد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| رهبری رهاییبخش؛ عقلانیتاجتماعی؛ مهندسی مدیریتآموزشی؛ فناوری مشارکت | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Representation the experiences of school principals as emansipatory leaders; An essay beyond the ethical technology of the school | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Massuomeh Parsa1؛ Naser Shirbagi2 | ||
| 1Education | ||
| 2Department of Education, Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Objective: The present study aimed to describe emancipatory leadership in school management from the perspective and perception of school principals. The process of this description will express the emancipatory role of school principals in the moral community of the school and, consequently, human society; therefore, the realization of the aforementioned goal was explored and researched from the perspective of school principals in three parts: why, how, and ultimately what is school management in the emancipatory leadership style. Because with why, the pathology of the problems present in school leadership will be explored and researched in the discussion of how to lead in question, which will ultimately be described by linking these two angles from the perspective of school principals to describe the truth of emancipatory leadership in school leadership. Materials and Methods: Therefore, the method and method of data analysis were pursued through semi-structured interviews with regard to the descriptive phenomenological research approach and using the Atreid-Sterling content analysis method. The importance of this issue is to research it using an appropriate and comprehensive research method such as phenomenology to ascertain the true truth of the emancipation of school leadership by its management. The steps of such a thematic analysis were carried out in three main stages: the first stage of analysis (text analysis); the second stage of analysis (text exploration); The third stage (integration and exploration) was carried out and the participants were school principals in different areas of Mashhad, 27 people, and they were selected purposefully so that the research findings would have the necessary credibility to achieve the present goal. To validate the findings, four evaluation criteria of believability, reliability, transferability, and verifiability were used (Lincoln and Guba (1983) quoted by Mohammad Pour (2011). If the researcher referred to the scientific authority (supervisor and advisor) to achieve the research goal and evaluate the accuracy and precision in the work stages and made the necessary suggestions and amendments, the interview text and extracted codes were also presented to the participants and they expressed their opinion on its accuracy and correctness (credibility). Special attention was paid to the time limit from the beginning of data collection (interview) to data analysis, and the aforementioned process was avoided as much as possible. Therefore, attention was paid to the expiration of comments in the present study so that outdated data would not be analyzed (reliability). In addition to evaluating and receiving feedback from Scientific references such as supervisors and consultants were shown to professors and other specialists in the field of educational management in this regard, and the analyses were evaluated for the umpteenth time (verifiability). The applicability of the research findings can also be considered in light of the description of the research situation (transferability). Discussion and Conclusion: The research findings were indexed in 77 primary codes, 45 basic themes, 15 organizing themes, and finally 5 comprehensive themes, which contain thoughtful results for researchers and experts in the field of educational management; School administrators are always in a role conflict between organizational and social expectations, with the description that in an effort to solve the engineering challenge, or in other words, ethical technology in the school organization, they have tended to the emancipatory leadership style, in such a way that human happiness and well-being in society will be determined by social levers such as schools. In this regard, emancipatory administrators lead schools in three dimensions with the above focus and finally describe this style; first, the why dimension with the comprehensive theme of ethical engineering; Second, the how dimension was shown with the overarching themes of collective leadership and women's transcendent leadership, and finally the what dimension with overarching themes such as moral compass and human communication. In addition, these dimensions are also indicative of the growth and dynamism of the field of educational administration in Iran, representing the experiences of emancipatory managers in schools. Because in the first step, the existence and importance of such experiences in the field of educational administration studies indicates the evolution of educational management and leadership styles from the past to the present, and in its place, in addition to describing the role and importance of emancipatory school leadership, it also addressed the harms of dogmatic management in some schools, and in another angle, it will also lead to the accumulation of theoretical knowledge in the field of Iranian educational administration studies. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Emancipatory leadership, social rationality, educational management engineering, participation technology | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 332 |
||