تحلیل تطبیقی مفهوم شهروندی زیستی با تأکید بر قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت | ||
| فصلنامه تحقیقات حقوقی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 05 شهریور 1404 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/jlr.2025.240575.2922 | ||
| نویسندگان | ||
| مهدی مرادی برلیان* 1؛ محمدقاسم تنگستانی2 | ||
| 1استادیار گروه حقوق عمومی و بینالملل دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران | ||
| 2دانشیار گروه حقوق بینالملل دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| تحولات ژرف در فناوریهای زیستی، سیاستگذاریهای جمعیتی و نظارت دولتها بر امر تولیدمثل، پدیدارشدن نوعی از شهروندی را در پی داشته که در آن بدن زیستی فرد، کانون اصلی مداخله حقوقی و حکمرانی قرار میگیرد؛ مفهومی که در ادبیات معاصر از آن با عنوان «شهروندی زیستی» یاد میشود. این مقاله با هدف واکاوی تحلیلی و تطبیقی این مفهوم، تلاش دارد جایگاه آن را در بستر نظام حقوقی ایران، بهویژه در پرتو قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت مصوب ۱۴۰۰ بررسی کند. پرسش محوری پژوهش آن است که چگونه قانون مزبور با سازوکارهای حقوقی و نهادهای اجرایی خود، نوع خاصی از شهروندی را بر مبنای ویژگیهای زیستی فرد نهادینه میسازد و این نوع از شهروندی چه نسبتهایی با کرامت انسانی و حقوق بنیادین دارد. روش تحقیق مقاله، تحلیلی-توصیفی و تطبیقی است و از منابع میانرشتهای حقوق عمومی و نظریههای انتقادی بهره میگیرد. یافتهها حاکی از آن است که قانون یادشده، با تمرکز بر بدن انسان، سیاستهای بارداری و فرزندآوری، نظارت بر درمان ناباروری و کنترل سقط، نوعی زیستسیاست حقوقی را نهادینه میکند که در غیاب اصول کرامتمحور و محدودیتهای حقوقی مؤثر، خطر عبور از مرزهای مشروعیت عمومی را بههمراه دارد. مقاله در پایان، ضرورت بازتعادل میان منافع جمعیتی و حقوق بنیادین فردی را در قالب اصلاحات تقنینی و نهادی پیشنهاد میکند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| شهروندی زیستی؛ کرامت انسانی؛ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت؛ سیاست زیستی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Comparative Analysis of the Concept of Bio-Citizenship with a Focus on the Youthful Population and Protection of the Family Law | ||
| نویسندگان [English] | ||
| mahdi moradi berelian1؛ Mohammad Ghsem Tangestani2 | ||
| 1Assistant Professor, Faculty of Law and Political Science, University of Mazandaran, Babolsar, Iran | ||
| 2Associate Professor, Faculty of Law and Political Science, Kharazmi University, Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Abstract Recent advances in biotechnologies, demographic policies, and state interventions in reproductive affairs have led to the emergence of a new form of citizenship in which the biological body becomes the primary locus of legal and governmental intervention. This concept, widely referred to in contemporary literature as bio-citizenship, captures the growing convergence between biological life and legal subjectivity. This article offers an analytical and comparative inquiry into the notion of bio-citizenship and examines its institutional manifestations within the Iranian legal system particularly under the framework of the Law on Family Protection and Youthful Population (2021). The central research question explores how this law, through its legal mechanisms and executive institutions, constructs a specific modality of citizenship based on biological characteristics and what implications this model has for human dignity and fundamental rights. Employing a descriptive-analytical and comparative methodology, the article draws on interdisciplinary, Islamic jurisprudential, and public law perspectives, along with critical theories. The findings reveal that the law in question by focusing on Human bodies, reproductive policies, infertility treatment, and abortion control normalizes a form of legal biopolitics that, in the absence of dignity-based safeguards and effective legal limitations, risks transgressing the boundaries of public legitimacy. The study ultimately recommends restoring the balance between demographic interests and individual rights through targeted legislative and institutional reforms. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Bio-citizenship, Human Dignity, Law on Family Protection and Youthful Population, Biopolitics | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 374 |
||