سهگانه قدرت نرم (دین، دانش و اتحاد)؛ جمهوری اسلامی ایران در اندیشه آیتالله خامنهای | ||
| رهیافتهای سیاسی و بین المللی | ||
| مقاله 6، دوره 17، شماره 4 - شماره پیاپی 84، دی 1404، صفحه 115-139 اصل مقاله (326.11 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/piaj.2025.239201.1726 | ||
| نویسنده | ||
| سید ابراهیم معصومی* | ||
| استادیار گروه معارف اسلامی، دانشکده ادبیات و زبان های خارجه، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| مقدمه و اهداف: در سپهر پیچیده و سیال روابط بینالملل معاصر که مشخصه اصلی آن رقابت فزاینده قدرتها و تلاش برای تثبیت یا به چالش کشیدن هژمونی جهانی است، حفظ استقلال ملی و توسعه پایدار برای کشورهای مستقل به یک اولویت راهبردی بدل گشته است. جمهوری اسلامی ایران، در این بستر چالشبرانگیز، نه با رویکردی انفعالی، بلکه با تدوین و تعریف راهبردهای بومی و منحصربهفرد خود در قالب یک دکترین جامع قدرت نرم مقاومتی به این مقتضیات پاسخ داده است. این مقاله با اتخاذ رویکردی تحلیلی-تفسیری و با تمرکز عمیق بر اندیشه مقام معظم رهبری، به واکاوی و تحلیل سهگانه دین، دانش و اتحاد میپردازد، یعنی مؤلفههایی که ایشان آنها را بهمثابه سپرهای راهبردی چندبعدی و بنیادین در برابر فشارهای سیستماتیک و همهجانبه نظام سلطه جهانی تبیین کردهاند. این پژوهش، از این منظر، به تبیین دقیق چگونگی عملکرد این سهگانه در چارچوب نظریه جامع و پویا مقاومت راهبردی مقام معظم رهبری میپردازد. این نظریه، هژمونی جهانی را تجلی نظم باطل و ناعادلانهای میداند که هدف نهایی آن سلب اراده و استحاله فرهنگی ملتهای مستقل است. در مقابل این هژمونی فراگیر، سهگانه دین، دانش و اتحاد بهمنزله عناصر بنیادین، کنشگر فعال و بازدارندههای پویا در برابر فشارهای سیاسی، اقتصادی، نظامی و فرهنگی استکبار عمل میکنند. روشها: این مقاله با بهرهگیری از روش تحلیل محتوای کیفی، بر مبنای بیانات مقام معظم رهبری انجام شده است. ریشههای نظری این سهگانه، نهتنها در سطح تحلیلهای سطحی، بلکه در مبانی هستیشناختی (شامل تقابل حق و باطل، تجلی اراده الهی و انسانی)، انسانشناختی-جامعهشناختی (با تأکید بر کرامت ذاتی ملت، تواناییهای اراده جمعی امت اسلامی و نقش حیاتی رهبری) و معرفتشناختی (دانش بهمثابه منبع حقیقی اقتدار و ثروت، ضرورت عقلانیت راهبردی و بصیرت عمیق در شناخت معادلات بینالمللی) اندیشه ایشان بهصورت عمیق و لایهلایه مورد کاوش قرار میگیرد. این رویکرد به ما امکان میدهد تا نقش هر یک از این مؤلفهها را در چارچوب نظری مقاومت فعال جمهوری اسلامی تبیین کنیم. یافتهها: نتایج پژوهش نشان میدهد که دین، با تقویت ایمان و معنویت عمیق و حفظ هویت اصیل اسلامی-ایرانی، بهعنوان سنگر فرهنگی عمل میکند. دانش، با توسعه همهجانبه خودکفایی علمی و فناوری، دستیابی به مرزهای نوین دانش و فناوریهای پیشرفته را ممکن میسازد. اتحاد نیز با ایجاد انسجام ملی بینظیر و همافزایی مؤثر با ملتها و دولتهای مستقل در جبهه مقاومت، تابآوری اجتماعی را تقویت میکند. این همافزایی سیستمی و پیچیده در چارچوب نظریه مقاومت راهبردی، به طرز چشمگیری تابآوری راهبردی جمهوری اسلامی ایران را در برابر نفوذ و سلطه خارجی افزایش میدهد و این کشور را بهسوی ایفای نقشی فعال و پیشگامانه در شکلگیری یک نظم جهانی عادلانهتر و چندقطبی سوق میدهد. نتیجهگیری: نظریه مقاومت راهبردی، برخلاف برداشتهای رایج از قدرت نرم بهعنوان ابزاری صرفاً جذبکننده، آن را بهمثابه یک دکترین پویا، جامع و تمدنساز میبیند. این نظریه بر بازدارندگی فعال بر پایه سهگانه دین، دانش و اتحاد تأکید دارد و مقاومت را حرکتی پیشرونده در راستای تحقق اهداف بلندمدت استقلال، توسعه پایدار و شکلگیری نظم نوین جهانی معرفی میکند. این پژوهش، با بهکارگیری روش تحلیل محتوای کیفی، سهگانه دین، دانش و اتحاد را بهمثابه سپرهای راهبردی غیرقابل نفوذ و پویا در برابر فشارهای نظام سلطه جهانی بهطور دقیق و جامع موردبررسی قرار میدهد. این تحلیل، به فهم دقیقتر از دینامیکهای نوین قدرت و به غنای ادبیات علمی در حوزه نظریههای روابط بینالملل، مطالعات استراتژیک، قدرت نرم و تمدنسازی نوین اسلامی کمک شایانی میکند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| قدرت نرم؛ هژمونی جهانی؛ نظریه مقاومت راهبردی؛ دین؛ دانش؛ اتحاد؛ آیتالله خامنهای | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Triad of Soft Power (Religion, Knowledge, and Unity); The Islamic Republic of Iran in Thought in Thought of Ayatollah Khamenei | ||
| نویسندگان [English] | ||
| seyed ebrahim masoumi | ||
| Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Faculty of Literature and Foreign Languages, University of kashan, Kashan, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Introduction and goals: In the complex and fluid sphere of contemporary international relations, characterized primarily by escalating great power competition and the ongoing struggle to establish or challenge global hegemony, maintaining national independence and achieving sustainable development have become strategic priorities for autonomous nations. In this challenging context, the Islamic Republic of Iran has responded not with a passive approach, but by formulating an indigenous and unique strategy encapsulated in a comprehensive soft power of resistance doctrine. This article adopts an analytical-interpretive approach, focusing deeply on the thought of the Supreme Leader, to explore and analyze the foundational triad of religion, knowledge, and unity. These components are explained as multidimensional and fundamental strategic shields against the systematic, all-encompassing pressures of the global domination system. From this perspective, the research details how this triad functions within the Supreme Leader’s comprehensive and dynamic theory of strategic resistance. This theory views global hegemony as the manifestation of a false and unjust order whose ultimate goal is to deprive independent nations of their will and to enforce cultural transformation. In contrast to this pervasive hegemony, the triad of religion, knowledge, and unity acts as fundamental elements, active agents, and dynamic deterrents against political, economic, military, and cultural pressures from the forces of arrogance. Methods: This article was conducted using qualitative content analysis, grounded in the statements and written works of the Supreme Leader. The theoretical roots of this triad are explored through a layered and in-depth analysis that moves beyond superficial examination. This exploration covers the ontological (including the opposition between right and wrong, and the manifestation of divine and human will), the anthropological-sociological (emphasizing the inherent dignity of the nation, the capabilities of the collective will of the Islamic nation, and the vital role of leadership), and the epistemological (knowledge as the true source of authority and wealth, the necessity of strategic rationality, and deep insight into international equations) foundations of his thought. This multi-level approach enables us to precisely explain the role of each component within the theoretical framework of the Islamic Republic’s active resistance. Results and discussion: The research findings indicate that religion, by strengthening deep faith and spirituality while preserving the authentic Islamic-Iranian identity, functions as a cultural bastion. Knowledge, through the comprehensive development of scientific and technological self-sufficiency, enables the nation to reach new frontiers of advanced technologies and expertise. Unity, in turn, strengthens social resilience by forging unparalleled national cohesion and fostering effective synergy with independent nations and states on the front of resistance. This complex, systemic synergy, framed by the theory of strategic resistance, significantly enhances the strategic resilience of the Islamic Republic of Iran against foreign influence and domination. Furthermore, it propels the country toward playing an active and pioneering role in the formation of a more just and multipolar world order. Conclusions: Contrary to the common perception of soft power as a purely assimilative or attractive tool, the theory of strategic resistance posits it as a dynamic, comprehensive, and civilization-building doctrine. This theory emphasizes active deterrence based on the triad of religion, knowledge, and unity, introducing resistance as a progressive movement toward achieving the long-term goals of independence, sustainable development, and the formation of a new world order. By using qualitative content analysis, this study comprehensively examines the triad of religion, knowledge, and unity as impenetrable and dynamic strategic shields against the pressures of the global hegemony system. This detailed analysis contributes to a more accurate understanding of the new dynamics of power and enriches the scholarly literature in the fields of international relations theories, strategic studies, soft power, and modern Islamic civilization-building. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Soft power, global hegemony, strategic resistance theory, religion, knowledge, unity, Ayatollah Khamenei | ||
| مراجع | ||
|
منابع
References
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 607 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 287 |
||