امکانسنجی تعدیل نظریه کارشناس در مرحله صدور حکم در دعاوی مطالبه خسارت ناشی از نقض تعهدات مالی | ||
| فصلنامه تحقیقات حقوقی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 28 مهر 1404 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/jlr.2025.239342.2869 | ||
| نویسندگان | ||
| حسن بادینی1؛ آزاده شمس* 2 | ||
| 1حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| 2دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| یکی از چالشهای عملی در دعاوی حقوقی مربوط به جبران خسارت، عدم توجّه رویه قضائی به کاهش ارزش پول در رابطه با مبالغ مندرج در نظریة کارشناسی، در فاصلة زمانی میان صدور نظر کارشناسی و صدور حکم دادگاه است. این وضعیت ممکن است به زوال منفعت مورد انتظار طلبکار و همچنین استیفای ناروای عهدشکنان منجر گردد و بهویژه در بستر شرایط تورمی، مانع نیل زیاندیده به جبران خسارت به معنای اصیل و متعارف آن شده و با رویکرد احقاق کامل حقوق زیاندیده که غایت متعالی نظام جبران خسارت است، ناسازگاری ماهوی دارد. بر مبنای اصول تفسیر هرمنوتیکی در احکام قانون مدنی و بهرهگیری از ظرفیتهای نهفته در نظام حقوقی ایران ازجمله معیار مستفاد از تبصره ماده ۱۹ قانون کارشناسان رسمی دادگستری و نیز با الهام از الگوی مشابه در نظام حقوقی فرانسه، پیشنهاد میشود که نظریات کارشناسی که از تعرض مصون مانده یا بههرحال، مورد قبول دادگاه واقع شدهاند، در هنگام صدور حکم نهایی، متناسب با نوع تعهد و اوضاعواحوال تورمی کشور، تعدیل و بازنگری شوند. چنین رهیافتی میتواند به تحقق عدالت تقنینی و قضائی، جبران خسارت به نحو اکمل و پیشگیری از تفویت حقوق زیاندیده منتج گردد. درصورتیکه رویه قضائی به هر دلیلی در برابر این تغییر مقاومت نشان دهد، ضروری است که قانونگذار با بازنگری ژرفاندیشانة قانون آیین دادرسی مدنی، چنین سازوکاری را بهصورت صریح پیشبینی نماید. این تدبیر، نهتنها به تحقق بهتر منفعت انتظار طلبکار کمک میکند، بلکه موجب تقویت اعتماد عمومی به عدالت قضائی نیز خواهد شد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| جبران خسارت؛ تعدیل؛ نظریه کارشناسی؛ تورم؛ ارزش پول | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Feasibility of Adjusting the Expert Opinion at the Judgment Issuance Stage in Claims for Damages Arising from Breach of Financial Obligations | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Hasan Badini1؛ Azade Shams2 | ||
| 1Private Law, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Tehran, Iran | ||
| 2PhD.Student in Private Law, University of Tehran, Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| A significant practical challenge in compensation-related legal proceedings arises from the judiciary’s failure to account for the depreciation of currency values between the issuance of expert opinions and the delivery of final judgments. This oversight, particularly amid inflationary conditions, may result in the erosion of the creditor’s expected interest and the unjust enrichment of defaulting parties, ultimately depriving the aggrieved party of full and genuine redress. Such a shortcoming is intrinsically incompatible with the overarching goal of the compensation regime—namely, the complete restoration of the injured party’s rights. Relying on hermeneutic principles of legal interpretation embedded in the Civil Code, as well as untapped normative capacities within the Iranian legal framework—including interpretive cues derived from the Note to Article 19 of the Law on Official Experts of the Judiciary—and drawing comparative insights from the French legal system, this article advocates for the adjustment of expert-determined valuations at the time of final judgment. This adjustment should reflect the type of obligation involved and the prevailing economic realities, especially inflation. Institutionalizing such a mechanism would promote both legislative and judicial equity, facilitate optimal compensation, and safeguard the injured party’s substantive rights. Should the judiciary remain reluctant to implement this remedial practice, it becomes incumbent upon the legislature to codify such measures through a comprehensive reform of the Civil Procedure Code. This proposed reform would not only better secure the realization of the creditor’s legitimate expectations but also enhance public confidence in the integrity and responsiveness of the judicial system. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Compensation for damages, Adjustment, Expert opinion, Inflation, Monetary value | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 467 |
||