پیمایش نگرشهای عمومی نسبت به امر حکمرانی داده در ایران ؛درک حلقه مفقوده | ||
| رهیافتهای سیاسی و بین المللی | ||
| مقاله 7، دوره 17، شماره 4 - شماره پیاپی 84، دی 1404، صفحه 140-165 اصل مقاله (378.11 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/piaj.2025.241314.1754 | ||
| نویسندگان | ||
| علی اشرف نظری* 1؛ پرهام پوررمضان2 | ||
| 1دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 2پژوهشگر گروه کشمکش و همکاری در خاورمیانه، مرکز پژوهش های علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| مقدمه و اهداف: با توجه به تحول دیجیتال و نقش روزافزون دادهها در تصمیمگیریهای حکمرانی، درک نگرشهای عمومی نسبت به امر حکمرانی داده اهمیت فزایندهای یافته است. حکمرانی داده به عنوان چارچوبی برای مدیریت، حفظ و بهرهبرداری از دادهها، علاوه بر تأثیر بر سیاستگذاری، شفافیت و پاسخگویی دولت، مستلزم پذیرش و تعامل جامعه است. در ایران، با وجود پیشرفتهای تکنولوژیک، همچنان حلقه مفقودهای در شناخت نگرشهای عمومی نسبت به استفاده، حفاظت و اشتراک دادهها مشاهده میشود. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نگرشهای عمومی نسبت به حکمرانی داده، شناسایی موانع اجتماعی و فرهنگی، و ارائه راهکارهایی برای ارتقای تعامل جامعه با سیاستهای داده محور طراحی شده است. به ویژه، تمرکز بر فهم عواملی است که موجب اعتماد یا بیاعتمادی شهروندان نسبت به مدیریت دادهها میشوند. اهداف اصلی این مطالعه شامل تعیین سطح آگاهی عمومی از حکمرانی داده، ارزیابی نگرشها نسبت به شفافیت و امنیت دادهها، و شناسایی حلقههای مفقوده در سیاستگذاری دادهها میباشد. علاوه بر این، پژوهش در پی پاسخ به این سوال کلیدی است: «چه عواملی نگرش عمومی نسبت به حکمرانی داده در ایران را شکل میدهند و سیاست گذار چگونه میتواند این نقش حلقه مفقوده را در سیاستهای داده کشور بر طرف نماید؟» روش: در این پژوهش در رشته علوم سیاسی، از دادههای مصاحبهمحور بهعنوان روشی کارآمد برای سیاستگذاری استفاده شده است. روش پژوهش از نوع نگرش توصیفی–تحلیلی و با رویکرد کمی است. دادهها از طریق مصاحبههای ساختارمند و پرسشنامه طیفی (۱ تا ۵) گردآوری شدهاند. جامعه آماری شامل دانشجویان و فارغالتحصیلان رشتههای علوم سیاسی، حقوق، مهندسی برق و کامپیوتر، جغرافیای سیاسی و جامعهشناسی است و حجم نمونه با مدل کوکران ۱۵۰ نفر تعیین شده است. پژوهش بر پایه روش نمونهگیری غیراحتمالی انجام گرفته است. دادهها پس از جمعآوری، در نرمافزار SPSS کدگذاری و در بخش Data View وارد شدند. سپس با دستور Frequencies میانگین پاسخها محاسبه و در جدولهای کلی تنظیم شد. هدف پژوهش، تحلیل دادههای توصیفی برای بررسی مسائل حکمرانی داده در جامعه کنونی است و نتایج در بخش یافتهها ارائه گردیده است. یافتهها: نتایج حاصل از تحلیل دادههای پیمایشی نشان میدهد که سطح آگاهی عمومی نسبت به مفاهیم حکمرانی داده در ایران محدود است و بسیاری از شهروندان با مفاهیمی چون شفافیت دادهای، امنیت اطلاعات و حقوق دیجیتال آشنایی کافی ندارند. این کمبود آگاهی با بیاعتمادی نسبت به نهادهای متولی دادهها و نگرانی از سوءاستفادههای احتمالی همراه است. همچنین، یافتهها نشان میدهند که فقدان سازوکارهای شفاف اطلاعرسانی و مشارکت اجتماعی، حلقه مفقوده اصلی در فرآیند حکمرانی داده را شکل میدهد. از سوی دیگر، افرادی که تجربه تعامل با خدمات دیجیتال حکومتی دارند، نگرشهای مثبتتری نسبت به مدیریت دادهها نشان میدهند، که نشاندهنده نقش تجربه مستقیم در تقویت اعتماد عمومی است. نتایج پژوهش همچنین حاکی از این است که فرهنگ سازمانی و سیاستگذاریهای کلان میتوانند نقش تعیینکنندهای در پذیرش عمومی داشته باشند و ضعف در این حوزهها موجب افزایش مقاومت و بیاعتمادی شهروندان میشود. در نهایت، شناسایی این حلقه مفقوده و عوامل مؤثر بر نگرش عمومی، امکان طراحی راهکارهای سیاستی مبتنی بر مشارکت اجتماعی، شفافیت و آموزش دیجیتال را فراهم میآورد، که میتواند به بهبود کیفیت تصمیمگیریهای داده محور و تقویت اعتماد شهروندان به نهادهای حکومتی منجر شود. نتیجه گیری: نتایج پژوهش نشان میدهد نگرش عمومی به حکمرانی داده در ایران تحت تأثیر عواملی چون آگاهی دیجیتال، تجربه مستقیم با خدمات الکترونیک و اعتماد به نهادهای حکومتی است. مهمترین چالش، فقدان شفافیت و آموزش در حوزه حقوق دیجیتال است که به "حلقه مفقوده" بین سیاستگذاری و پذیرش اجتماعی منجر شده است. پر کردن این شکاف نیازمند رویکردی چندبعدی شامل آموزش عمومی، شفافیت نهادها و طراحی سیاستهای مشارکتمحور است. تقویت اعتماد از طریق مشارکت فعال شهروندان و تضمین امنیت دادهها، به پذیرش موفق حکمرانی داده کمک میکند در نهایت، موفقیت حکمرانی داده علاوه بر توسعه فناوری، نیازمند هماهنگی با ساختارهای اجتماعی و فرهنگی جامعه است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| هوش مصنوعی؛ حکمرانی داده؛ ایران؛ ادراک؛ جهانی شدن | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Exploring Public Attitudes Towards Data Governance in Iran: Understanding the Missing Link | ||
| نویسندگان [English] | ||
| aliashraf nazari1؛ parham pourramezan2 | ||
| 1Associate Professor, Department of Political Science, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Tehran, Iran. | ||
| 2Researcher, Conflict and Cooperation Group, Middle East Scientific and Strategic Research Center, Tehran, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Introduction and goals: With the advancement of digital transformation and the growing role of data in governance decision-making, understanding public attitudes toward data governance has become increasingly critical. Data governance, as a framework for managing, preserving, and utilizing data, not only influences policymaking, transparency, and governmental accountability but also fundamentally requires public acceptance and engagement. In Iran, despite technological progress, a crucial gap remains in understanding public perceptions of data use, protection, and sharing. This study aims to analyze public attitudes toward data governance, identify the accompanying social and cultural barriers, and propose strategies to enhance public engagement with data-driven policies. Specifically, the research focuses on understanding the factors that shape citizens’ trust or distrust in data management. The main objectives include assessing the level of public awareness of data governance, evaluating attitudes toward data transparency and security, and pinpointing the missing links in current data policy formulation. Moreover, the study seeks to answer a key question: “What factors shape public attitudes toward data governance in Iran, and how can policymakers address this missing link within the country’s data policies?” Method: This study, situated within the field of political science, employed interview-based data as an effective method for informing policy formulation. The research adopts a descriptive–analytical approach with a quantitative orientation. Data were collected through structured interviews and Likert-scale questionnaires (ranging from 1 to 5). The statistical population consists of students and graduates in the fields of Political Science, Law, Electrical and Computer Engineering, Political Geography, and Sociology. The sample size was determined to be 150 participants, calculated using Cochran’s formula. The study utilized a non-probability sampling method. After data collection, the responses were coded and entered into the SPSS software (Data View section). Subsequently, the Frequencies command was used to calculate the mean values of responses, which were then organized into summary tables. The primary objective of this research is to analyze descriptive data to examine the challenges of data governance in contemporary society, with the results presented in the findings section. Results and Discussion: The results of the survey data analysis indicate that the level of public awareness regarding the concepts of data governance in Iran is limited. Many citizens lack sufficient familiarity with key notions such as data transparency, information security, and digital rights. This lack of awareness is accompanied by a general distrust toward data-governing institutions and significant concerns over the potential misuse of personal or public data. Furthermore, the findings reveal that the absence of transparent communication mechanisms and effective social participation constitutes the main missing link in the data governance process. Conversely, individuals with direct experience interacting with digital government services demonstrate more positive attitudes toward data management, highlighting the role of firsthand experience in strengthening public trust. The study also suggests that organizational culture and macro-level policymaking play decisive roles in shaping public acceptance. Weaknesses in these areas tend to intensify citizens’ resistance and distrust. Ultimately, identifying this missing link and the factors influencing public attitudes enables the formulation of policy solutions grounded in social participation, transparency, and digital education. Such approaches can contribute to improving the quality of data-driven decision-making and enhancing citizens’ trust in governmental institutions. Conclusion: The study's findings indicate that public attitudes toward data governance in Iran are primarily influenced by factors such as digital literacy, direct experience with e-government services, and trust in governmental institutions. The most significant challenge identified is a lack of transparency and adequate education in digital rights, which has created a persistent "missing link" between policy-making and social acceptance. Bridging this gap requires a multi-faceted approach encompassing public education, institutional transparency, and participatory policy design. Building trust through active citizen engagement and robust data security guarantees is crucial for the successful adoption of data governance. Ultimately, effective data governance depends not only on technological infrastructure but also on its alignment with the socio-cultural structures of society. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Artificial Intelligence, Data Governance, Iran, Perception, Globalization | ||
| مراجع | ||
|
منابع
References
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 581 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 382 |
||