سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه شهید بهشتی

وفایی فرد, فرهاد. (1404). ناسازگاریِ نهادینِ جامعه بین‌المللی با جمهوری اسلامی ایران. , 17(4), 24-44. doi: 10.48308/piaj.2025.240382.1706
فرهاد وفایی فرد. "ناسازگاریِ نهادینِ جامعه بین‌المللی با جمهوری اسلامی ایران". , 17, 4, 1404, 24-44. doi: 10.48308/piaj.2025.240382.1706
وفایی فرد, فرهاد. (1404). 'ناسازگاریِ نهادینِ جامعه بین‌المللی با جمهوری اسلامی ایران', , 17(4), pp. 24-44. doi: 10.48308/piaj.2025.240382.1706
وفایی فرد, فرهاد. ناسازگاریِ نهادینِ جامعه بین‌المللی با جمهوری اسلامی ایران. , 1404; 17(4): 24-44. doi: 10.48308/piaj.2025.240382.1706

ناسازگاریِ نهادینِ جامعه بین‌المللی با جمهوری اسلامی ایران

رهیافت‌های سیاسی و بین ‌المللی
مقاله 2، دوره 17، شماره 4 - شماره پیاپی 84، دی 1404، صفحه 24-44    اصل مقاله (312.47 K)
نوع مقاله: علمی - پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/piaj.2025.240382.1706
نویسنده
فرهاد وفایی فرد*
دانش‌آموخته دکتری روابط بین‌الملل، دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
چکیده
مقدمه و اهداف: با وقوع انقلاب اسلامی ایران در سال 1979، مواجهه جامعه بین‌المللی با ایران در وضعیت متفاوتی از گذشته قرار گرفت که می‌توان آن را ناسازگاریِ نهادین تلقی کرد. در این‌چهارچوب، جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان یک دولت حاکمیت‌دار، در معرض مداخلات و کنشگری‌های غیرسازنده و ناسازگار جامعه بین‌المللی قرار گرفت. این مسئله که از تحولات پیرامونِ تهاجم نظامی رژیم بعث عراق به ایران و نوع مواجهه بازیگران و نهادهای بین‌المللی با این تهاجمِ آشکار آغاز شده بود، به‌تدریج و با روندهایی مانند اعمال تحریم‌های گسترده اقتصادی و انزوای سیاسی، تلاش جامعه بین‌المللی برای حمایت از بازیگران رقیب ایران در منطقه غرب آسیا به‌ویژه در جنوب خلیج فارس و اِعمال رویکردهای دوگانه در قبال برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی که درنهایت به حمله نظامی اسرائیل به ایران در ژوئن 2025 منتهی شد، گسترش یافت. هدف نوشتار حاضر پاسخ به این پرسش است که خاستگاه نهادینِ ناسازگاریِ جامعه بین‌المللی با جمهوری اسلامی ایران با تکیه بر نظریه جامعه بین‌المللی چیست.
روش‌ها: در پژوهش پیش‌رو، نظریه جامعه بین‌المللی به‌عنوان چهارچوب نظری انتخاب شده تا بتوان از ظرفیت‌های این رویکرد در مفهوم‌پردازی جامعه بین‌المللی و نهادهای آن و تأثیر این نهادها بر جمهوری اسلامی ایران استفاده کرد. براین‌اساس، پس از بررسی پیشینه پژوهش، مباحثی نظری درباره نظریه جامعه بین‌المللی ارائه می‌شود و ذیل آن، برای ایضاح مفهومیِ جامعه بین‌المللی، نهادهای جامعه بین‌المللی و کارکرد این نهاد در این رویکرد، تلاش‌هایی صورت می‌گیرد. پس از این مرحله، با کاربست روش تبیین کارکردی، تلاش می‌گردد تا ناسازگاریِ نهادهای پنج‌گانه جامعه بین‌المللی با جمهوری اسلامی ایران واکاوی و ارزیابی شود. تبیین کارکردی با تأکید بر منطق سودمندی، اجزاء را از منظر کارکردی که برای کل نظام دارند، تبیین می‌کند. سپس در مرحله بعد، مصادیق و نمونه‌هایی از کارکردهای غیرسازنده و غیرنظم‌سازِ نهادهای جامعه بین‌المللی در مواجهه با جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان یک عضو جامعه بین‌المللی مورد بررسی قرار می‌گیرد.
یافته‌ها: به‌نظر می‌رسد کارکرد نهادهای پنجگانه جامعه بین‌المللی، یعنی، موازنه قدرت، جنگ، حقوق بین‌الملل، دیپلماسی و مدیریت قدرت‌های بزرگ، در مواجهه با جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان یکی از اعضای جامعه بین‌المللی، غیرسازنده و برخلاف کارکردهای اصلی و نظم‌ساز این نهادها بوده که در نظریه جامعه بین‌المللی به آنها اشاره شده است. براین‌اساس، ایران در معرض طیف موضوعیِ گسترده‌ای از کارکرد نهادهای جامعه بین‌المللی جهان‌گستر قرار داشته که معطوف به شکل‌گیری ناسازگاری با جامعه بین‌المللی بوده و عملاً هیچ‌گونه نقش‌آفرینیِ نهادهای جامعه بین‌المللی بر غرب آسیا قابل طرح نیست که ایران را در معرض اثرگذاری خود قرار نداده باشد، و به‌بیان بهتر، ایران با آن موضوع درگیر نشده باشد. تجاوز نظامی عراق به ایران، حمله اسرائیل به خاک ایران و مواجهه دوگانه جامعه بین‌المللی با موضوع هسته‌ای ایران، بخشی از مصادیق کارکرد غیرسازنده و برهم‌زننده نظمِ نهادهای جامعه بین‌المللی با جمهوری اسلامی ایران بوده است.
نتیجه‌گیری: تأثیرپذیری ایران از نهادهای جامعه بین‌المللی جهان‌گستر طی سال‌ها و دهه‌های پس از انقلاب اسلامی سال 1979 هم به‌صورت مستقیم و هم به‌صورت غیر مستقیم بوده است. به‌عبارت دیگر، تجربه مواجهه ایران با نقش‌آفرینی نهادهای جامعه بین‌المللی جهان‌گستر در غرب آسیا به‌نحوی عمیق و مانا بوده که ایران به هر دو صورت مستقیم و غیرمستقیم در معرض نقش‌آفرینی این نهادها معطوف به ناسازگاری محیطی با جامعه بین‌المللی قرار داشته است.
کلیدواژه‌ها
'؛ جامعه بین‌المللی'؛ نظریه جامعه بین‌المللی'؛ نهادهای جامعه بین‌المللی'
عنوان مقاله [English]
The International Society's Incompatibility with the Islamic Republic of Iran
نویسندگان [English]
farhad vafaei fard
PhD Graduate in International Relations, Department of International Relations, Faculty of Economics and Political Science, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
چکیده [English]
Introduction: Following the 1979 Islamic Revolution, the relationship between the international community and the Islamic Republic of Iran entered a distinct phase, characterized by institutional incompatibility. In this context, Iran, as a sovereign state, has been subject to uncooperative and often hostile interventions by the international society. This pattern began with developments surrounding Iraq's military invasion of Iran and the response of international actors, and progressively expanded through trends such as the imposition of extensive economic sanctions, political isolation, international efforts to support Iran's regional rivals (especially in the southern Persian Gulf), and the application of dual standards toward Iran's nuclear program, culminating in [mention the specific recent event, e.g., the April 2024 retaliatory strikes, or maintain the placeholder future date for consistency]. Meanwhile, the primary goal of this paper is to answer the question: What is the institutional origin of the international society’s incompatibility with the Islamic Republic of Iran, relying on the International Society Theory (English School)?
 
Methods: This study utilizes the International Society Theory (English School) as its theoretical framework to leverage its capacity for conceptualizing the nature of international society, its primary institutions, and the impact of these institutions on the Islamic Republic of Iran. The research employs a functional explanation method. Initially, after a review of the literature, theoretical discussions defining international society and its core institutions are presented, clarifying their intended, discipline-building functions. Subsequently, the functional explanation method is applied to analyze and evaluate the operational incompatibility between the five core institutions of the international society and the Islamic Republic of Iran. This stage examines concrete instances and examples of the disruptive and contradictory operations of these institutions in dealing with Iran as a member state.
Results and Discussion: The findings suggest that the operation of the five primary institutions of the international society—namely, the balance of power, war, international law, diplomacy, and great power management—in relation to the Islamic Republic of Iran has been disruptive and contrary to their main, discipline-building functions as defined within the International Society Theory. Consequently, Iran has been exposed to a wide range of issues stemming from the functioning of these global institutions, all aimed at creating incompatibility between Iran and the broader international order. Practically every institutional role-playing scenario in West Asia has directly or indirectly involved Iran, often exposing it to adverse consequences. Examples of the non-constructive and destabilizing operations of these institutions include Iraq's military aggression against Iran, foreign military strikes on Iranian soil (such as the event mentioned in the introduction), and the international community's use of dual standards regarding the Iranian nuclear issue.
Conclusions: The conclusions indicate that Iran's interaction with the institutions of the international society since the 1979 Islamic Revolution has been both direct and indirect, resulting in a profound and lasting experience of incompatibility. Iran has been consistently subjected to the functional role-playing of these institutions in the West Asian environment, which has largely contributed to creating and maintaining an environment of systemic incompatibility with the global international order.
کلیدواژه‌ها [English]
', International Society', International Society Theory', international society institutions'
مراجع
منابع

  • اکبری، یونس (1392)، رویکردی به تبیین: انواع تبیین علمی در پژوهش‌های تاریخ‌محور. تاریخ‌نامه خوارزمی، سال اول، (شماره دوم)، 90-73.
  • اطاعت، جواد؛ حمیدرضا نصرتی، حمیدرضا بیات، کوروش میری و اسماعیل ورزش (1392)، ایران و نظام بین‌الملل. تهران: نشر علم.
  • پوراحمدی، حسین (1388)، حضور و اهداف آمریکا در خاورمیانه و منافع ملی جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه رهیافت‌های سیاسی و بین‌المللی، شماره نوزدهم، 88-49.
  • پوراحمدی، حسین و سلطان‌پور، محمد (1400)، روان‌شناسی کارتر و سیاست خارجی آمریکا در قبال ایران، فصلنامه پژوهش‌نامه ایرانی سیاست بین‌الملل، سال نهم، شماره دوم، 63-38.
  • جهانگیری، علیرضا؛ علیرضا رضایی و قاسم ترابی (1399)، «تأثیر ساختار نظام بین‌الملل پساجنگ سرد بر سیاست خارجی جمهوری اسلام ایران»، فصلنامه جامعه‌شناسی سیاسی ایران، دوره سوم، شماره 12، 2187ـ2173.
  • حبیبی، رحمان و پوراحمدی، حسین (1398)، آمریکا، انگلستان و تحولات منطقه غرب آسیا، فصلنامه سیاست و روابط بین‌الملل، سال سوم، شماره اول، 70-50.
  • دکوییار، خاویرپرز (1379)، به سوی صلح. ترجمه حمیدرضا زاهدی، تهران: انتشارات مؤسسه اطلاعات.
  • دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال (1391)، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. تهران: انتشارات سمت، چاپ چهارم.
  • دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال و ذبیحی، رضا (1391)، «انقلاب اسلامی ایران و عدم مطلوبیت نظم بین‌المللی موجود»، فصلنامه مطالعات انقلاب اسلامی، سال نهم، شماره 31، 90ـ71.
  • رایش، برنارد (1389)، اسرائیل و جنگ ایران و عراق. در: درس‌هایی از راهبرد، حقوق، دیپلماسی در جنگ ایران و عراق، جوینر، کریستوفر سی، ترجمه داوود علمایی، تهران: انتشارات مرزوبوم.
  • ستوده، محمد (1380)، «سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران و ساختار نظام بین‌الملل»، نشریه علوم سیاسی، دوره چهارم، شماره 16، 180ـ161.
  • شریفی طرازکوهی، حسین و مدرس سوادکوهی، سامان (1395)، کاربرد تسلیحات شیمیایی در جنگ ایران و عراق ازمنظر حقوق بین‌الملل کیفری. فصلنامه پژوهش حقوق عمومی، سال هجدهم، شماره 52، 152-129.
  • عسکری، یدالله (1385)، بررسی و تحلیل حقوقی عملکرد آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در مسئله فعالیت‌های هسته‌ای ایران. فصلنامه سیاست دفاعی، سال چهاردهم، شماره 55، 54-35.
  • لطفیان، سعیده و فقیه، مهدی (1400)، «رقابت قدرت‌های بزرگ و تداوم دشمنی در روابط ایران و آمریکا»، فصلنامه سیاست، دوره 51، شماره سه، ‌837ـ813.
  • لیتل، ریچارد (1389)، تحول در نظریه‌های موازنه قوا. ترجمه غلامعلی چگنی‌زاده، تهران: انتشارات مؤسسه مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر تهران.
  • موسوی شفائی، سیدمسعود و شاپوری، مهدی (1390)، «ابعاد و پیامدهای ژئوپلتیک پرخطر ایران»، فصلنامه مطالعات راهبردی، سال چهاردهم، شماره چهارم، صص 192ـ163.
  • هدایتی خمینی، عباس (1370)، عملکرد شورای امنیت در جنگ ایران و عراق. تهران: انتشارات وزارت امور خارجه.
  • هوشی‌سادات، سیدمحمد (1394)، تاریخ سیاسی-اجتماعی خاورمیانه از عصر قدیم تا پساعصر جدید. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

References

  • Akbari Y (2013), “An Approach to Explanation: Types of Scientific Explanation in History-Based Research”, Tarikhnameh Kharazmi, Vol. 1, No. 2, pp. 73-90. [In Persian].
  • Ali, J (2001), “Chemical Weapons and the Iran-Iraq War: A Case Study in Non-Compliance”. The Non-proliferation Review, Vol. 8, No. 1, pp. 43-58.
  • Askari, Y (2006), “Legal Review and Analysis of the Performance of the International Atomic Energy Agency on the Issue of Iran’s Nuclear Activities”, Defense Policy Quarterly, Vol. 14, No. 55, pp. 54-35. [In Persian].
  • Barzegar, K (2010), “Balance of Power in the Persian Gulf: An Iranian View. Middle East Policy”, Vol. 17, No. 3, pp. 74-87.
  • Bull, H (1977), The Anarchical Society: A Study of Order in World Politics. London: Palgrave Macmillan.
  • Buzan, B (2004), From International to World Society? English School Theory and the Social Structure of Globalization. New York: Cambridge University press.
  • Buzan, B (2014), An Introduction to the English School of International Relations: the Societal Approach. Cambridge: Polity Press.
  • Buzan, B and Gonzalez-Pelaez, A (2009), International Society and the Middle East: English school theory at the regional level. London: Palgrave Macmillan.
  • Byman, D, Chubin, S,  Ehteshami A and Green, J (2001), Iran's Security Policy in the Post-Revolutionary Era. Santa Monica: Rand.
  • Dehghani, J (2012), Foreign Policy of the Islamic Republic of Iran, Tehran: Samt Publications, Fourth Edition. [In Persian].
  • Dehghani, J and Zabihi, R (2012), “The Islamic Revolution of Iran and the Undesirability of the Existing International Order”, Quarterly Journal of Islamic Revolution Studies, Vol. 9, No. 31, pp. 71-90. [In Persian].
  • Ehteshami, A (2002), “The Foreign Policy of Iran”. In: Raymond Hinnebusch and Anoushiravan Ehteshami (ed), The Foreign Policies of Middle East States. Colorado and London: Lynne Rienner.
  • Etaat, J, Nosrati, H, Bayat, H, Miri, K and Varzesh, E (2013), Iran and International System, Tehran: Elm Publishing. [In Persian].
  • Habibi, R and Pourahmadi, H (2019), “America, England and developments in the West Asian region”, Bi-Quarterly Journal of Politics and International Relations, Vol. 3, No .5, pp. 7-28. [In Persian].
  • Hedayati Khomeini, A (1999), The Functioning of the Security Council in the Iran-Iraq War, Tehran: Ministry of Foreign Affairs Publications. [In Persian].
  • Hemmer, C (2007), “Responding to a Nuclear Iran”. Parameters, Vol. 37, No. 3, pp. 41-53.
  • Hoshi Sadat, M (2015), Political-Social History of the Middle East from Ancient Times to the Postmodern Era, Tehran: Tehran University Press. [In Persian].
  • Hurrell, A (2007), On Global Order: Power, Values, and the Constitution of International Society. Oxford: Oxford University Press.
  • Jahangiri, A, Rezaii, A and Torabi, G (2020), “The Impact of the Post-Cold War International System Structure on the Foreign Policy of the Islamic Republic of Iran”, Iranian Quarterly Journal of Political Sociology, Vol. 3, No .12, pp. 2173-2178. [In Persian].
  • Little, R (2010), Evolution in Balance of Power Theories, Translated by Gholamali Chagnizadeh, Tehran: Tehran Institute of Contemporary International Studies and Research Publications, [In Persian].
  • Lotfian, S and Faghih, M (2021), “Great Power Competition and the Continuation of Hostility in Iran-US Relations”, Politics Quarterly, Vol. 51, I. 3, pp. 813-837. [In Persian].
  • Mearsheimer, J and Walt, S (2009), An Unnecessary War. Foreign Policy, Available at: https://foreignpolicy.com/2009/11/03/an-unnecessary-war-2/.
  • Mousavi Shafaei, M and Shapouri, M (2011), “Dimensions and Consequences of Iran’s High-Risk Geopolitics”, Strategic Studies Quarterly, Vol. 14, I. 4, pp. 163-192. [In Persian].
  • Pérez de Cuéllar, J (2000), Pilgrinage for peace: a secretary general's memoir, Translated by H Zahedi, Tehran: Information Institute Publications. [In Persian].
  • Pourahmadi, H (2009), “America's presence and goals in the Middle East and the national interests of the Islamic Republic of Iran”, scientific quartery of political and international approaches, Vol. 19, pp. 49-88. [In Persian].
  • Pourahmadi, H and Soltanpor M (2021), “Carter's Psychology and US Foreign Policy Towards Iran”, iranian research of international politics, Vol. 9, No. 2, pp. 38-63. [In Persian].
  • Reich, B (2010), “Israel and the Iran-Iraq War”, In: Lessons from Strategy, Law, and Diplomacy in the Iran-Iraq War, Joyner, C, translated by Davoud Olmaei, Tehran: Marzboom Publications. [In Persian].
  • Sharifi Tarazkouhi, H and Modarres Savadkouhi, S (2016), “The Use of Chemical Weapons in the Iran-Iraq War from the Perspective of International Criminal Law”, Quarterly Journal of Public Law Research, Vol. 18, No. 52, pp. 129-152. [In Persian].
  • Sotoudeh, M (2001), “Foreign Policy of the Islamic Republic of Iran and the Structure of the International System”, Political Science Journal, Vol. 4, No. 16, pp. 161-180. [In Persian].
  • Taleihur, R (2020), “Iran-US Confrontation in the International System”. Iranian Review of Foreign Affairs, Vol. 10, No. 3, pp. 45-72.
  • UN (2006), “S/RES/1696”, Available at: https://www.un.org/securitycouncil/s/res/1696-%282006%29.
  • UNSCOM (1999), Enclosure I/Report: Disarmament. United Nations Security Council 2/1999/94, Available at: https://www.un.org/depts/unscom/s99-94.htm.
  • Vaez-Zadeh, H and Javadi, R (2019), “Reassessing Britain’s Withdrawal from the Persian Gulf in 1971 and its Military Return in 2014”. Journal of World Sociopolitical Studies, Vol. 3, No. 1, pp. 1-44.
  • Wehrey F et al. (2010), The Iraq Effect: The Middle East After the Iraq War. California: Rand Corporation.
  • Wight, M (1991), International Theory: The Three Traditions. London: Leicester University Press.
  • Wilson, P (2009), “The English School's approach to international law”. In: Navari, Cornelia,) ), Theorizing International Society: English School Methods. New York: Palgrave Macmillan, pp. 167-188.
  • Zarif, M (2018), Towards a New Security Model in The Middle East. The New Arab, Available at: https://www.newarab.com/opinion/towards-new-security-model-middle-east.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 411
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 298