دلالت های سیاسی نظریه سعادت در قرآن | ||
| رهیافتهای سیاسی و بین المللی | ||
| مقاله 4، دوره 17، شماره 4 - شماره پیاپی 84، دی 1404، صفحه 72-90 اصل مقاله (327.88 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/piaj.2025.241308.1753 | ||
| نویسنده | ||
| محمد شجاعیان* | ||
| دانشیار گروه علوم سیاسی، پژوهشکده علوم اجتماعی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران. | ||
| چکیده | ||
| مقدمه و اهداف: نظریه پردازان سیاسی، معمولا صحت آراء خود درباره سیاست را به برداشتی از ماهیت انسان مستند میکنند. به این ترتیب، نظریهپردازی سیاسی ارتباط وثیقی با برداشت متفکران سیاسی از چیستی کمال نهایی و خیر اعلای انسان داشته است. نوشتار حاضر با این مبنای نظری به تبیین نظریه سعادت انسان از منظر قرآن کریم و سپس بررسی دلالتهای آن برای نظریه سیاسی خواهد پرداخت. قرآن کریم به عنوان مهمترین مبنای معرفتی برای همه دانشهای دینی، اساس سیاستگذاری و تنظیم روابط فردی و اجتماعی در یک جامعه اسلامی را تشکیل میدهد. در این میان سعادت فردی و اجتماعی مهمترین هدف برای نظریههایی محسوب میشود که رویکردی الهی و دینی را در نظریه پردازی سیاسی اتخاذ کردهاند. بر این اساس، نوشتار حاضر با هدف تبیین امتداد سیاسی و اجتماعی نظریه سعادت به عنوان یکی از مهمترین مباحث انسان شناسی انجام شده است. روش: در پژوهش حاضر با تکیه بر روش تفسیر موضوعی قرآن کریم تلاش میشود برداشتی منسجم از نظریه سعادت و کمال غایی و نهایی انسان از منظر قرآن کریم ارائه شود. سپس دلالت و نتایج این موضوع برای نظریه سیاسی تبیین خواهد شد. یافتهها: نظریه سعادت انسان از منظر قرآن کریم، در آیات مختلفی مورد تاکید قرار گرفته است. دریافت رحمت الهی، آزمایش انسان، و عبودیت و قرب الهی مهمترین اهدافی هستند که در قرآن مورد تاکید قرار گرفته است. آنچه در آیه 56 سوره ذاریات مورد تاکید قرار گرفته است بیان کننده نظریهای جامع درباره سعادت انسان است که همان عبودیت خداوند است. این هدف غایی، نتایج و دلالتهای مشخصی برای نظریه سیاسی دارد. هر نظریه سیاسی، متضمن برداشتی از سعادت انسان است و یک شکل خاص از حیات انسان و سعادت او را مورد حمایت و حفاظت قرار میدهد. به این معنا، نظریه عبودیت محور سعادت انسان در قرآن کریم، دلالتهای خاصی برای نظریه سیاسی مورد تایید قرآن دارد. اولین استلزام آن است که تعیین کننده غایت دولت است. غایت یا غایات دولت مهمترین مولفه هر برداشتی از دولت است. مشروعیت دولت، کیستی حاکمان و نحو اجرای اقتدار سیاسی به عنوان مولفههای اصلی هر نظریه دولت، همه بر اساس ارتباطی که با غایت دولت پیدا میکنند تعیین میشوند. دولت باید بر اساس ویژگیها و خصوصیاتی که سعادت انسان مشخص میکند، قواعد حیات اجتماعی را تعیین و اجرا کند. دلالت دیگر نظریه سعادت مورد نظر قرآن برای نظریه سیاسی، نفی سکولاریسم است به این معنا که تمایز میان عرصه دین و عرصه سیاست، در تضاد با ماهیت انسان و غیرموجه است. ضرورت رهبری سیاسی امام معصوم (ع) در جامعه سیاسی دینی از دیگر نتایج برداشت عبودیتمحور از سعادت است. رهبری سیاسی معصومان، به این معناست که اقتدار سیاسی باید با رهبری امام معصوم (ع) که در بالاترین مرتبه عبودیت و قرب الهی قرار دارد محقق شود. نتیجهگیری: نظریه سعادت عبودیتمحور هم توجیهکننده دولت و مشروعیت آن است و هم غایت اصلی دولت به عنوان مهمترین مولفه آن را تعیین میکند. تمایز میان عرصه دین و عرصه سیاست که مبنای نظری سکولاریسم محسوب میشود، با توجه به نظریه سعادتی که از عبودیت خداوند و تبعیت از احکام الهی به دست میآید، تمایزی غیرموجه و در تضاد با ماهیت انسان است. همچنین رهبری مسیر حرکت به سوی تقرب الهی و عبودیت خداوند، باید به وسیله امام معصوم(ع) صورت گیرد. رهبری سیاسی معصومان، به این معناست که اقتدار سیاسی باید در اختیار کسانی باشد که در بالاترین مرتبه عبودیت و قرب الهی قرار دارند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| سعادت؛ انسان؛ دولت؛ سکولاریسم؛ قرآن | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Political Implications of the Theory of Happiness in the Quran | ||
| نویسندگان [English] | ||
| mohammad shojaiyan | ||
| Associate Professor, Department of Political Science, Social Sciences Research Institute, Hawza and University Research Institute, Qom, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Introduction: Political theorists typically ground the validity of their political viewpoints in a specific understanding of human nature. Consequently, political theorizing has historically been closely linked to thinkers' conceptions of human ultimate perfection and the highest good. Building upon this theoretical basis, this article first explains the theory of human happiness from the perspective of the Holy Qur'an and then examines its implications for political theory. For theories adopting a divine and religious approach to political philosophy, the pursuit of individual and social happiness is considered the paramount objective. Accordingly, this paper aims to elucidate the political and social dimensions of the theory of happiness, recognized as one of the most critical anthropological topics. Methods: This study utilizes the thematic interpretation method (tafsīr mawḍū'ī) of the Holy Qur'an to present a coherent understanding of the theory of human happiness and ultimate perfection from a Qur'anic perspective. Subsequently, the implications and consequences of this theory for political philosophy are explored. Results and Discussion: The Qur'anic perspective on human happiness is emphasized across various verses. The most important goals highlighted include receiving divine mercy, undergoing divine testing, and attaining servitude and proximity to God ('ubūdiyyah and qurb ilāhī). Specifically, verse 56 of Surah Adh-Dhariyat expresses a comprehensive theory of human happiness centered on the principle of servitude to God. This ultimate goal holds specific consequences and implications for political theory. Every political theory inherently incorporates an understanding of human happiness and, in turn, supports and protects a particular form of human life and well-being. In this sense, the Qur'an's servitude-centric theory of human happiness provides specific mandates for the political theory sanctioned by the Qur'an. Its first implication is the determination of the state's ultimate goal. The objective(s) of the state are the most crucial component of any theory of governance. The legitimacy of the state, the identity of the rulers, and the manner of exercising political authority—as the main components of any state theory—are all determined by their relationship to the state's defined goal. Therefore, the state must establish and implement the rules of social life based on the qualities and characteristics that define human happiness (i.e., servitude and proximity to God). Another implication of the Qur'anic theory of happiness for political theory is the negation of secularism. This implies that the distinction between the realm of religion and the realm of politics is inherently unjustified and conflicts with human nature. Finally, the necessity of the political leadership of the Infallible Imam (AS) in a religious political society is another result of this servitude-based understanding of happiness. The political leadership of the Infallibles means that political authority must be realized through the leadership of the Infallible Imam (AS), who is recognized as being at the highest level of servitude and divine proximity. Conclusions: The theory of happiness centered on servitude both justifies the existence and legitimacy of the state and determines its main purpose as its most important component. The distinction between the realm of religion and the realm of politics, which serves as the theoretical basis for secularism, is considered an unjustified and contradictory distinction in light of the theory of happiness derived from servitude to God and obedience to divine commands. Moreover, the leadership along the path toward divine proximity and servitude to God must be executed by the Infallible Imam (AS). The political leadership of the Infallibles signifies that political authority must rest with those who embody the highest level of servitude and divine proximity. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| happiness, human, state, secularism, Quran | ||
| مراجع | ||
|
منابع
References
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 438 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 289 |
||