تبیین و ارزیابی مؤلفههای طراحی بایوفیلی ساختمانهای بلندمرتبه با روش دلفی؛ بعد از انقلاب اسلامی | ||
| فصلنامه علمی توسعه پایدار محیط جغرافیایی | ||
| مقاله 10، دوره 7، شماره 14، مهر 1404، صفحه 108-123 اصل مقاله (2.39 M) | ||
| نوع مقاله: علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/sdge.2025.240211.1263 | ||
| نویسندگان | ||
| پارمیس ناصری1؛ محمد جدیری عباسی* 1؛ اسدالله شفیع زاده1؛ هادی محمودنژاد2؛ سولماز بابازاده اسکویی3 | ||
| 1گروه معماری، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران. | ||
| 2استادیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. | ||
| 3گروه معماری، واحد اسکو، دانشگاه آزاد اسلامی، اسکو، ایران | ||
| چکیده | ||
| مقدمه: در دهههای اخیر، رشد سریع بلندمرتبهسازی در کلانشهرهای ایران، بهویژه تهران، باعث کاهش ارتباط انسان با طبیعت و افت کیفیت زیستی و روانی فضاهای مسکونی شده است. طراحی بایوفیلیک بهعنوان رویکردی انسانمحور، در پی بازآفرینی پیوندهای حسی، بصری و عاطفی میان انسان و طبیعت است. این پژوهش با استفاده از روش دلفی و نظر خبرگان، به شناسایی و اولویتبندی مؤلفههای مؤثر بایوفیلیک در ساختمانهای بلندمرتبه پرداخته است. یافتهها نشان میدهد عواملی مانند نور طبیعی، حضور گیاهان، مصالح طبیعی، جریان هوا و دید به مناظر، بیشترین تأثیر را بر ارتقای کیفیت محیط سکونت دارند. هدف اصلی تحقیق، ارائه چارچوبی بومی برای بهکارگیری مؤلفههای بایوفیلیک در معماری ایران و ارتقای کیفیت زیستی و روانی فضاهای شهری است. مواد و روشها: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از لحاظ روش، ترکیبی از رویکردهای کیفی و کمی است. در مرحله نخست، دادههای کیفی از طریق روش دلفی و با انجام مصاحبههای نیمه ساختاریافته با متخصصان حوزه معماری و شهرسازی گردآوری شد. روش دلفی به ساماندهی دیدگاهها، باورها و نگرشهای متخصصان در قالب فرایندی ساختاریافته کمک میکند. در گام اول، جامعه پژوهش و نمونه اولیه شناسایی و مصاحبههای مقدماتی برای استخراج گویههای کلیدی انجام شد. این گویهها مبنای طراحی پرسشنامه مرحله دوم قرار گرفتند. در مرحله دوم، با استفاده از دادههای حاصل از بخش کیفی، پرسشنامهای طراحی و دادههای کمی گردآوری شدند. برای تدوین مبانی نظری و بررسی پیشینه، از روش توصیفی–تحلیلی و دادههای اسنادی بهره گرفته شد. جامعه آماری شامل ۳۶ نفر از متخصصان معماری و شهرسازی است که بهصورت هدفمند و با تکنیک دلفی انتخاب شدند. دادههای کیفی با تحلیل محتوای دلفی و دادههای کمی با نرمافزار SPSS تحلیل شدند. نتایج و بحث: تحلیل دادههای پرسشنامهای که توسط ۳۶ نفر از متخصصان معماری و شهرسازی تکمیل شد، نشان داد که مؤلفههای خاصی از طراحی بایوفیلیک در ساختمانهای بلندمرتبه از اهمیت بیشتری برخوردارند. در این میان، حضور نور و آب با میانگین ۳.۵۷ بیشترین اولویت را به خود اختصاص داد؛ این شاخص شامل استفاده از نور طبیعی، تعبیه آبنماها، پنجرههای وسیع و بهطور کلی حضور محسوس آب در فضاهای داخلی و بیرونی ساختمان است. پس از آن، ارتباط بصری و غیربصری با طبیعت با میانگین ۳.۱۵ در جایگاه دوم قرار گرفت که بیانگر اهمیت دید به مناظر طبیعی، صدای محیط، بوی گیاهان و دیگر محرکهای حسی مرتبط با طبیعت است. سومین مؤلفه با اهمیت بالا، تحریک غیرموزون حسی بود که میانگین ۲.۸۲ را کسب کرد و شامل تجربههایی نظیر تغییرات نور در طول روز، حرکت هوا، سایههای متحرک و صداهای تصادفی و لطیف در محیط میشود. از دیگر شاخصهایی که در ارزیابیها دارای امتیاز بالایی بودند، میتوان به مصالح طبیعی با میانگین ۲.۷۴، تنوع حرارتی و جریان هوا با میانگین ۲.۶۸ و احساس پناهگاه با میانگین ۲.۶۱ اشاره کرد. نتیجهگیری: طراحی بایوفیلیک در ساختمانهای بلندمرتبه با ایجاد پیوند میان انسان و طبیعت، بهطور معناداری کیفیت محیط و سلامت روانی ساکنان را ارتقاء میدهد. حضور عناصر طبیعی مانند نور طبیعی، گیاهان، مناظر سبز و تهویه مناسب، موجب کاهش استرس، افزایش آرامش و تقویت احساس تعلق میشود. این نوع طراحی با ایجاد تجربههای حسی متنوع و بازگرداندن طبیعت به زندگی شهری، به بهبود تعاملات اجتماعی و رضایت کلی از فضا کمک میکند. در ساختمانهای پرتراکم که معمولاً فاقد ارتباط مستقیم با طبیعت هستند، ادغام اصول بایوفیلیک میتواند توازنی میان نیازهای جسمی، روانی و اجتماعی انسان برقرار کند و زمینهساز ارتقاء کیفیت زندگی در محیطهای شهری شود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بومشناسی طبیعی؛ بایوفیلی؛ بلندمرتبه؛ سلامت روانی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Explanation and Evaluation of Biophilic Design Components of High-Rise Buildings Using the Delphi Method; After the Islamic Revolution | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Parmis Naseri1؛ Mohammad jodeiri Abbasi1؛ Asadollah Sattarzadeh1؛ Hadi Mahmoodnejad2؛ Solmaz Babazadeh Oskouei3 | ||
| 1Department of Architecture, Ahar Branch, Islamic Azad University, Ahar, Iran. | ||
| 2Assistant Professor, Department of Architecture, Faculty of Architecture and Urban Planning, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran. | ||
| 3Department of Architecture, Oskuo Branch, Islamic Azad University, Oskuo, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Introduction: In recent decades, the rapid rise of high-rise construction in major Iranian cities, especially Tehran, has reduced human interaction with nature and diminished the environmental and psychological quality of residential spaces. Biophilic design, as a human-centered approach, seeks to restore sensory, visual, and emotional connections between people and nature. Using the Delphi method and expert participation, this study identifies and prioritizes key biophilic components in high-rise building design. Findings indicate that natural light, vegetation, natural materials, air flow, and visual access to landscapes have the greatest impact on residential quality. The main goal is to propose a localized framework for applying biophilic principles in Iranian architecture to enhance the ecological and psychological quality of urban living environments. Materials and Methods: This research is applied for a purpose and employs a mixed qualitative–quantitative methodology. In the first phase, qualitative data were collected through the Delphi method via semi-structured interviews with experts in architecture and urban planning. The Delphi technique helps organize experts’ opinions, beliefs, and attitudes within a structured process. Initially, the research context and target community were identified, and preliminary interviews were conducted to extract key statements that later served as the basis for the questionnaire design. In the second phase, a questionnaire was developed from the qualitative findings, and quantitative data were collected accordingly. To review the literature and theoretical foundations, a descriptive–analytical method and documentary data collection were used. The study population consisted of 36 architecture and urban planning experts, selected purposefully through the Delphi technique. Qualitative data were analyzed using Delphi content analysis, and quantitative data were analyzed using SPSS. Results and Discussion: Analysis of data from 36 completed questionnaires revealed that specific components of biophilic design are more important in the context of high-rise buildings. The presence of light and water received the highest importance score, with a mean of 3.57. This includes the use of natural light, windows, and water features in both interior and exterior spaces. The second most significant component was visual and non-visual connection with nature, with a mean score of 3.15, highlighting the value of natural scenery, ambient sounds, plant scents, and other sensory elements. Ranked third was non-rhythmic sensory stimulation (mean = 2.82), which includes experiences such as changing light patterns, air movement, shadows, and random environmental sounds. Other noteworthy components included the use of natural materials (mean = 2.74), thermal variability and air flow (mean = 2.68), and the feeling of refuge (mean = 2.61). The Friedman test confirmed statistically significant differences in the prioritization of these indicators (p-value = 0.001), demonstrating the reliability of the experts' rankings. Conclusion: Biophilic design in high-rise buildings significantly enhances environmental quality and residents’ psychological well-being by reconnecting people with nature. Incorporating natural elements such as daylight, This design approach reintroduces nature into urban living, enhancing sensory experiences, fostering social interaction, and increasing overall spatial satisfaction. In dense urban environments where access to nature is limited, integrating biophilic principles creates a balance between human physical, psychological, and social needs, ultimately improving the quality of life and promoting healthier, more harmonious living conditions within contemporary high-rise developments. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Sustainable Income, Sustainable Urban Development, Zanjan Municipality, Urban Management | ||
| مراجع | ||
|
Ahmadi, M. J. 2023. The Role of Biophilic Architecture in Enhancing Environmental and Psychological Quality of Urban Spaces. Manifestation of Art in Architecture and Urban Engineering, 1(1), 30-42. https://www.jmaaue.org/index.php/jmaaue/article/view/3. (In Persian)
Al Khatib, I., Samara, F., and Ndiaye, M. 2024. A systematic review of the impact of therapeutical biophilic design on health and wellbeing of patients and care providers in healthcare services settings. Frontiers in Built Environment, 10, Article 1467692. https://doi.org/10.3389/fbuil.2024.1467692.
Al Sayyed, H., and Al-Azhari, W. 2025. Investigating the role of biophilic design to enhance comfort in residential spaces: Human physiological response in immersive virtual environment. Frontiers in Virtual Reality, 6, Article 1411425. https://doi.org/10.3389/frvir.2025.1411425.
Aristizabal, S., Byun, K., Porter, P., Clements, N., Campanella, C., Li, L., Mullan, A., Ly, S., Senerat, A., Nenadic, I. Z., Browning, W. D., Loftness, V., and Bauer, B. 2021. Biophilic office design: Exploring the impact of a multisensory approach on human well-being. Journal of Environmental Psychology, 77, 101682. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2021.101682
Asojo, A., and Hazazi, F. 2025. Biophilic Design Strategies and Indoor Environmental Quality: A Case Study. Sustainability, 17(5), 1816. https://doi.org/10.3390/su17051816.
Asojo, A., and Hazazi, F. 2025. Biophilic Design Strategies and Indoor Environmental Quality: A Case Study. Sustainability, 17(5), 1816. https://doi.org/10.3390/su17051816.
Behboodzade, F., Ekhlassi, A., and Norouzian-Maleki, S. 2024. The explanation of biophilic design patterns: A systematic review of concepts and approaches. Journal of Sustainable Architecture and Urban Design, 12(1), 41–66. https://doi.org/10.22061/jsaud.2024.10750.2215. (In Persian)
Di Giuseppe, E., Marcelli, L., Latini, A., and D’Orazio, M. 2024. Evaluating biophilic design strategies in immersive virtual indoor environments: A systematic review on the implications for buildings occupants. Journal of Building Engineering, 98, 111127. https://doi.org/10.1016/j.jobe.2024.111127.
El-Darwish, I. I., and Jaheen, N. U. 2022. Biophilic design elements in modern buildings influenced by Islamic architecture features. Journal of Engineering Sciences (JES), 50(1), Part E: Architectural Engineering, 41. https://doi.org/10.21608/JESAUN.2021.102832.1085.
Farshi Haghi, Z, Mahmoudnejad, H, Naseri, G. and Dadashi, M. 2021. Understanding the applicability of biomimicry knowledge in architectural design training with a deductive approach of nature. Journal of Sustainable Architecture and Urban Design, 9(2), 112-97. https://doi.org/10.22061/jsaud.2021.7748.1859. (In Persian)
Fathi, M., Sajjadzadeh, H., & Moini, S. (2023). Effect of physical and spatial factors of high-rise official buildings in Karaj City, Iran, on employee productivity. GeoRes, 38(1), 55–64. https://doi.org/10.58209/geores.38.1.55. (In Persian)
Gardner, G. T., and Stern, P. C. 1996. Environmental problems and human behavior. Needham Heights, MA: Allyn and Bacon. Environmental Problems and Human Behavior - Gerald T. Gardner, Paul C. Stern - Google Books
Ghorbani Param, M. R., Bavar, S., and Mahmoudinejad, H. 2020. Evaluating the impact of biophilic architectural principles on housing design quality in northern Iran’s climate (Case study: Gorgan city). New Perspectives in Human Geography, 2(12), 405–424. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.22286462.1399.10.4.31.8. (In Persian)
Golabchi, M. 2001. Criteria for the design and construction of high-rise buildings. Honar-ha-ye Ziba: Fine Arts, 9(0), 6. https://journals.ut.ac.ir/article_13960.html. (In Persian)
Hobbs, R., 1997. Future landscapes and the future of landscape ecology. Landscape and Urban Planning 37, 1-9. https://doi.org/10.1016/S0169-2046(96)00364-7.
Hong, X.-C., He, B.-J., Liu, J., Qi, J.-D., Wang, G., & Cheng, S. 2025. Biophilic Cities and Communities: Towards Natural Resources, Environmental and Social Sustainability. Sustainability, 17(5), 1881. https://doi.org/10.3390/su17051881.
Ibrahim, H., Elsayed, M. S., Moustafa, W. S., and Abdou, H. M. 2023. Functional analysis as a method on sustainable building design: A case study in educational buildings implementing the triple bottom line. Alexandria Engineering Journal, 62, 63–73. https://doi.org/10.1016/j.aej.2022.07.019.
Ioannou, K., Karasmanaki, E., & Tsantopoulos, G. 2025. Environmental Policy as a Tool for Sustainable Development. Sustainability, 17(8), 3674. https://doi.org/10.3390/su17083674.
Makanadar, A. 2024. Neuro-adaptive architecture: Buildings and city design that respond to human emotions, cognitive states. Research in Globalization, 8, 100222. https://doi.org/10.1016/j.resglo.2024.100222
McElveen, K. C. 2004. Review of Children and nature: Psychological, sociocultural, and evolutionary investigations, edited by P. H. Kahn Jr. & S. R. Kellert. Journal of Political Ecology, 11(1), 6. https://doi.org/10.2458/v11i1.21661.
Naseri, P., Jodeiri Abbasi, M, Shafizadeh, A, Mahmoodi Nezhad, H. and Babazadeh Oskoui, S. 2024. Explaining the neurobiological theoretical model of biophilic design in architecture to conserve energy in the environment with the method of content analysis. Journal of sustainable Energy Systems, 2(4), 405-420. https://doi.org/10.22059/ses.2024.373986.1059. (In Persian)
Patuano, A. 2020. Biophobia and Urban Restorativeness. Sustainability, 12(10), 4312. https://doi.org/10.3390/su12104312.
Pourahmad, A., and Kachouei, N. 2020. The role of nature in urban sustainability based on the planning and design approach of biophilic cities: A case study of Torghabeh. Shabak, 53, 15–32. (In Persian)
Richardson, M. 2025. Modelling Nature Connectedness Within Environmental Systems: Human-Nature Relationships from 1800 to 2020 and Beyond. Earth, 6(3), 82. https://doi.org/10.3390/earth6030082
Sameti, P., and Farzad Behtash, M. R. 2021. Biophilic urban design to improve the quality of the environment with the approach of environmental perception: A comparative study of Oslo and Ramsar. Urban Design Discourse: A Review of Contemporary Literatures and Theories, 2(2), 21–34. https://udd.modares.ac.ir/article_23188.html?utm_source=chatgpt.com. (In Persian)
Stamps A. E., 3rd (2008). Some findings on prospect and refuge: I. Perceptual and motor skills, 106(1), 147–162. https://doi.org/10.2466/pms.106.1.147-162.
Tabassum, R. R., and Park, J. 2024. Development of a Building Evaluation Framework for Biophilic Design in Architecture. Buildings, 14(10), 3254. https://doi.org/10.3390/buildings14103254.
Valentine, C., Steffert, T., Mitcheltree, H., and Steemers, K. 2024. Architectural neuroimmunology: A pilot study examining the impact of biophilic architectural design on neuroinflammation. Buildings, 14(5), 1292. https://doi.org/10.3390/buildings14051292.
Wilson, E.O. 1984. Biophilia: The Human Bond with Other Species. Harvard University Press, Cambridge, MA. https://www.scirp.org/reference/ReferencesPapers?ReferenceID=2012373
Yaseen, F. R., & Mustafa, F. A. 2023. Visibility of nature-connectedness in school buildings: An analytical study using biophilic parameters, space syntax, and space/nature syntax. Ain Shams Engineering Journal, 14(5), 101973. https://doi.org/10.1016/j.asej.2022.101973
Yeang, Ken 2012, Designing the Green Skyscraper, Printed in Great Britain, Malaysia Pergamum Press Plc.
Zhong, W., Schröder, T., and Bekkering, J. 2022. Biophilic design in architecture and its contributions to health, well-being, and sustainability: A critical review. Frontiers of Architectural Research, 11(1), 114–141. https://doi.org/10.1016/j.foar.2021.07.006. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 106 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 55 |
||