تاملی بر پرونده شخصیت در حقوق کیفری ایران و انگلستان | ||
| فصلنامه تحقیقات حقوقی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 05 بهمن 1404 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/jlr.2026.242176.2987 | ||
| نویسنده | ||
| یاسر حاجی پور* | ||
| عضو هیئت علمی دانشگاه علوم و تحقیقات تهران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| عدالت کیفری نوین بر پایه فردیسازی مجازاتها و تناسب میان عمل، شخصیت مرتکب و واکنش قضایی استوار است. در این میان پرونده شخصیت به عنوان ابزاری کلیدی با گردآوری اطلاعات چندلایه برای تحلیل ویژگیهای شخصیتی، روانی، اجتماعی و پیشینه مجرم عمل میکند. این تاسیس با فراهم کردن دادههای جامع، به تحلیل ریشههای رفتار مجرمانه و تصمیمگیری قضایی آگاهانهتر کمک کرده و اهداف عدالت ترمیمی، کاهش تکرار جرم و بازپروری را محقق میسازد. جایگاه پرونده شخصیت در نظام حقوقی کنونی، نه تنها در مرحله صدور حکم، بلکه در تمام مراحل دادرسی و حتی در اصلاح و بازپرروی مجرم، پر اهمیت جلوه می نماید. پژوهش حاضر به بررسی تطبیقی پرونده شخصیت در نظامهای حقوقی ایران و انگلستان میپردازد. در حقوق ایران، پرونده شخصیت نخستینبار در قانون آیین دادرسی کیفری ۱۳۹۲ مورد توجه قانونگذار قرار گرفت و تشکیل آن برای جرایم مهم و اطفال الزامی گردید اما در عمل با چالشها و ابهامات قانونی مواجه است که اجرای مؤثر آن نیازمند اصلاحات ساختاری است. در مقابل، نظام حقوقی انگلستان دارای سابقهای طولانی در بهرهگیری از پرونده شخصیت بوده که شامل ارزیابیهای روانشناختی، اجتماعی و خانوادگی است، که در تمام مراحل دادرسی کاربرد دارد. همکاری میان دادگاهها، نهادهای سلامت روان و خدمات اجتماعی، دقت و کارآمدی این نهاد را افزایش و به کاهش تکرار جرم کمک کرده است. یافته های این پژوهش نشان میدهد که بهرهگیری از تجربیات موفق انگلستان، ضمن توجه به اقتضائات داخلی، میتواند به تقویت جایگاه پرونده شخصیت و در نتیجه، ارتقای عدالت ترمیمی و کارآمدی نظام کیفری ایران منجر شود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| پرونده شخصیت؛ فردی سازی مجازات؛ عدالت کیفری؛ عدالت ترمیمی؛ تکرار جرم | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A Critical Study of the Offender Personality File in Iranian and English Criminal Law | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Yaser Hajipour | ||
| PhD, Faculty Member, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Contemporary criminal justice is founded on the individualization of sentencing and proportionality between the offence, the offender’s personal characteristics, and the judicial response. Within this framework, the offender personality file functions as a key instrument by collecting multilayered information for the assessment of the offender’s psychological, social, and behavioural background. By providing comprehensive data, it enables a deeper understanding of the roots of criminal behaviour and supports more informed judicial decision-making, thereby contributing to restorative justice, offender rehabilitation, and the reduction of reoffending. The status of this mechanism in the current legal system is significant not only at the sentencing stage but throughout all phases of criminal proceedings and even during the rehabilitation process. This study offers a comparative analysis of the offender personality file in the Iranian and English legal systems. In Iran, the concept was introduced by the 2013 Criminal Procedure Code, making its preparation mandatory for serious offences and juvenile cases. However, the institution faces practical challenges and legal ambiguities, indicating that its effective implementation requires substantial structural reforms. In contrast, the English system has long employed this tool—encompassing psychological, social, and familial assessments—across all stages of proceedings. Cooperation among courts, mental-health services, and social agencies enhances the accuracy and effectiveness of such reports and contributes to reducing recidivism. The findings show that adopting successful English practices, while adapting them to domestic legal and institutional conditions, | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Personality file, Individualization of punishment, Criminal justice, Restorative justice, Recidivism | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 92 |
||