شناسایی و اولویتبندی عوامل موثر بر پیادهسازی فناوریهای صنعت 4.0 در خدمات آموزشی دانشگاهها با رویکردترکیبی دلفی فازی و بهترین بدترین فازی | ||
| مدیریت و برنامه ریزی در نظام های آموزشی | ||
| دوره 19، شماره 1 - شماره پیاپی 36، فروردین 1405 | ||
| نوع مقاله: علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/mpes.2026.240113.1605 | ||
| نویسندگان | ||
| کریم ابراهیمی* 1؛ مهرداد کیانی2؛ حسین علوی کیا1 | ||
| 1گروه مدیریت، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه قم، قم، ایران | ||
| 2دانش آموخته دکتری مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه یزد، یزد، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف: فناوری های نوین انقلاب صنعتی نسل چهارم که هوش مصنوعی از برجستهترین این فناوریهاست، تغییرات و تحولات چشمگیری را در عموم حوزه های کاربردی اعم از اقتصاد، بهداشت و سلامت ، آموزش و پژوهش موجب شده است. آموزش عالی نیز از این تحولات مستثنی نبوده و در سطوح مختلف کلان و عملیاتی نمی تواند از فناوری های نسل چهارم چشم پوشی نماید. سیاستگذاران، مدیران و راهبردپردازان عموم حوزه ها از جمله حوزه آموزش عالی لازم است در تصمیم گیری ها به این فناوری ها توجه نموده تا سیاست ها انتزاعی نبوده بلکه در سطح عملیات، قابل پیاده سازی باشند. بر این اساس هدف اصلی در پژوهش حاضر شناسایی و اولویت بندی عوامل اصلی موثر در پیاده سازی فناوری های نوین در خدمات آموزشی دانشگاهها و موسسات آموزش عالی است. روش: در این پژوهش پس از تتبع در ادبیات و پیشینه حوزه فناوریهای نسل چهارم، هوش مصنوعی و حضور بلندمدت در بخش آموزش عالی، 29 عامل شناسایی شد؛ این عوامل با تکنیک دلفی فازی توسط 19 خبره اعم از کارشناسانی که خدمات آموزشی ارائه میدهند، اساتید و اعضای هیئت علمی متخصص حوزه آموزش و فناوریهای نوین، و دانشجویانی که دریافت کننده خدمات آموزشی هستند غربال شد. از 29 عامل، 18 عامل پذیرش و 11 عامل رد شدند. عوامل غربال شده در سه بعد، دستهبندی شده و سپس با تکنیک تصمیم گیری چندمعیاره بهترین بدترین فازی و با نظرخواهی از 8 خبره اولویت بندی شدند. یافتهها: یافتههای این پژوهش نشان میدهد که ابعاد فرایندها و خدمات آموزشی، فناوری و نوآوری و فرهنگ، ارتباطات و سیاستها بهترتیب مهمترین ابعاد هستند. همچنین، در بُعد فناوری و نوآوری عوامل «زیرساختهای فناوری اطلاعات»، «توسعه فناوریهای نسل چهارم» و «دیجیتالسازی»؛ در بُعد فرایندها و خدمات آموزشی، عوامل «سطح یکپارچگی در سیستم خدمات آموزشی»، «سیستم پاسخگویی کارشناسان آموزش» و «میزان چابکی ساختار سازمانی و فرایندها» و در بُعد فرهنگ، ارتباطات و سیاستها، عوامل «همسویی فرهنگ سازمانی با نوآوری»، «پشتیبانی مدیران ارشد» و «سیاستهای کلان دانشگاه» بهترتیب مهمترین عوامل هستند. در تحلیل کلانتر و در مقایسه همه عوامل با یکدیگر، عوامل «سطح یکپارچگی در سیستم خدمات آموزشی»، «سیستم پاسخگویی کارشناسان آموزش»، «میزان چابکی ساختار سازمانی و فرایندها»، «زیرساختهای فناوری اطلاعات» و «طراحی سیستم بدون اختلال» مهمترین عوامل موثر بر اجرای صنعت 4.0 در آموزش عالی هستند که اکثراً در بُعد فرایندها و خدمات آموزشی قرار دارند. یکپارچگی خدمات آموزشی، موازیکاریها و اختلالات کارکردی را کاهش داده و کارآمدی این خدمات را افزایش میدهد. همچنین توانمندی و مهارت کارشناسان آموزش در بهره گیری از فناوریها و ابزارهای صنعت 4.0 در افزایش رضایتمندی ذینفعان خدمت گیرنده تأثیر بسزایی دارد. چابکسازی فرایندها و حذف بروکراسیهای زائد اداری عامل دیگری است که میتواند تجربه ذینفعان را از دریافت خدمات آموزشی موفقیت آمیز نماید. زیرساختهای پشتیبانی کننده از بکارگیری فناوریهای صنعت 4.0 اعم از سرورها، محیطهای ذخیرهسازی و پردازش داده، رایانش ابری و تجهیزات بهروز آموزشی و طراحی سیستمهایی که حداقل اختلال داشته باشند اعم از نرمافزارها و سامانههای آموزشی دو عامل دیگری هستند که نتایج این پژوهش بر آنها تأکید میکند. نتیجه گیری: نتایج به دست آمده از این پژوهش نشان می دهد که برای پیاده سازی فناوریهای صنعت 4.0 در حوزه آموزش عالی، نیاز به یکپارچه سازی سیستم خدمات آموزشی در سطوح و واحدهای مختلف است؛ شناسایی و اولویت بندی عوامل ذیل این ابعاد به مدیران و تصمیم گیران حوزه آموزش عالی در جهت دهی منابع و نیز تدوین راهبردهای مناسب و پشتیبان فناوریهای صنعت نسل چهارم کمک شایانی می کند.توانمندی و مهارت کارشناسان آموزش در بهره گیری از فناوریها و ابزارهای صنعت 4.0 در افزایش رضایتمندی ذینفعان خدمت گیرنده تأثیر بسزایی دارد. چابکسازی فرایندها و حذف بروکراسیهای زائد اداری عامل دیگری است که میتواند تجربه ذینفعان را از دریافت خدمات آموزشی موفقیت آمیز نماید. زیرساختهای پشتیبانی کننده از بکارگیری فناوریهای صنعت 4.0 اعم از سرورها، محیطهای ذخیرهسازی و پردازش داده، رایانش ابری و تجهیزات بهروز آموزشی و طراحی سیستمهایی که حداقل اختلال داشته باشند اعم از نرمافزارها و سامانههای آموزشی دو عامل دیگری هستند که نتایج این پژوهش بر آنها تأکید میکند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| خدمات آموزش عالی؛ انقلاب صنعتی چهارم؛ صنعت 4.0؛ دلفی فازی؛ بهترین-بدترین فازی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Identifying and prioritizing factors affecting the implementation of Industry 4.0 technologies in university educational services | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Karim Ebrahimi1؛ Mehrdad Kiani2؛ Hossein Alavikia1 | ||
| 1Department of Management, Faculty of Economic and Administrative Sciences, Qom University, Qom, Iran | ||
| 2PhD in Industrial Management, Faculty of Management, Yazd University, Yazd, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Introduction and Objectives: The new technologies of the fourth generation industrial revolution, of which artificial intelligence is one of the most prominent, have caused significant changes and developments in all fields of application, including economics, health, education, and research. Higher education is no exception to these developments and cannot ignore fourth generation technologies at various macro and operational levels. Policymakers, managers, and strategists in all fields, including higher education, need to pay attention to these technologies in decision-making so that policies are not abstract but can be implemented at the operational level. Accordingly, the main goal of the present study is to identify and prioritize the main factors effective in implementing new technologies in educational services of universities and higher education centers. Method: In this study, after investigating the literature and background of the field of fourth generation technologies, artificial intelligence, and long-term presence in the higher education sector, 29 factors were identified; These factors were screened using the fuzzy Delphi technique by 19 experts, including experts who provide educational services, professors and faculty members specializing in education and new technologies, and students who receive educational services. Out of 29 factors, 18 factors were accepted and 11 factors were rejected. The screened factors were categorized into three dimensions and then weighted and prioritized using the best-worst multi-criteria decision-making technique. Purposive sampling and an expert-based questionnaire were prepared and distributed separately to the experts in the fuzzy Delphi and best-worst fuzzy stages. Findings: The findings of this study show that the dimensions of educational processes and services, technology and innovation, and culture, communications, and policies are the most important dimensions, respectively. Also, in the technology and innovation dimension, the factors of "information technology infrastructure", "development of fourth-generation technologies" and "digitalization"; In the dimension of educational processes and services, the factors “level of integration in the educational service system”, “education experts’ accountability system” and “level of agility of organizational structure and processes” are the most important factors, and in the dimension of culture, communication and policies, the factors “alignment of organizational culture with innovation”, “support of senior managers” and “macro policies of the university” are the most important factors, respectively. In a broader analysis and comparing all factors with each other, the factors “level of integration in the educational service system”, “education experts’ accountability system”, “level of agility of organizational structure and processes”, “information technology infrastructure” and “system design without disruption” are the most important factors affecting the implementation of Industry 4.0 in higher education, which are mostly in the dimension of educational processes and services. Integration of educational services reduces parallel work and functional disruptions and increases the efficiency of these services. Also, the ability and skill of education experts in utilizing Industry 4.0 technologies and tools has a significant impact on increasing the satisfaction of service recipients. Streamlining processes and eliminating unnecessary bureaucracy is another factor that can make the beneficiaries' experience of receiving educational services successful. Infrastructures supporting the use of Industry 4.0 technologies, including servers, data storage and processing environments, cloud computing, and up-to-date educational equipment, and designing systems that have minimal disruption, including software and educational systems, are two other factors that the results of this study emphasize. Conclusion: The results obtained from this study show that the implementation of Industry 4.0 technologies in the field of higher education requires the integration of the educational service system at different levels and units; identifying and prioritizing the factors under these dimensions will greatly help managers and decision-makers in the field of higher education in allocating resources and developing appropriate strategies that support the fourth generation of industry technologies. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Higher education services, fourth industrial revolution, industry 4.0, fuzzy Delphi, best-worst fuzzy | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 151 |
||