تأثیر پروتکل ارزشیابی الکترونیکی بر پیشرفت تحصیلی با تبیین نقش واسطهای اضطراب ریاضی در دانشآموزان دختر: یک مطالعه نیمهآزمایشی با رویکرد تحلیل مسیر | ||
| مدیریت و برنامه ریزی در نظام های آموزشی | ||
| دوره 19، شماره 1 - شماره پیاپی 36، فروردین 1405 | ||
| نوع مقاله: علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/mpes.2026.240847.1618 | ||
| نویسندگان | ||
| خدیجه پاسبان خمری1؛ محمد رضا ربیعی* 2؛ احمد شاهورانی سمنانی1؛ محسن رستمی مال خلیفه1 | ||
| 1گروه ریاضی و علوم کامپیوتر، دانشکده علوم و فناوریهای همگرا، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران | ||
| 2گروه آمار، دانشکده علوم ریاضی، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف: اضطراب ریاضی، بهعنوان یک چالش جدی و رو به رشد در میان دانشآموزان، میتواند تأثیرات منفی گستردهای بر عملکرد تحصیلی و پیشرفت کلی آنان در دروس مرتبط با ریاضیات داشته باشد. شیوع کووید-۱۹ و انتقال ناگهانی به آموزش برخط، نگرانیها درخصوص تشدید این اضطراب را افزایش داده است. در این شرایط، روشهای سنتی ارزشیابی اغلب ناکارآمد بوده و خود میتوانستند به منبعی برای افزایش اضطراب تبدیل شوند. تغییرات در الگوهای ارزشیابی، بهویژه در شرایط آموزش مجازی، بهعنوان عامل کلیدی در کاهش اضطراب و ارتقای عملکرد دانشآموزان شناخته میشود. بهکارگیری استراتژیهای تعاملی و کاربردی میتواند به کاهش اضطراب ریاضی کمک کند. پژوهش حاضر با هدف اصلی بررسی تأثیر پروتکل ارزشیابی الکترونیکی بر اضطراب ریاضی و پیشرفت تحصیلی دانشآموزان دختر مقطع متوسطه اول، با تاکید بر نقش واسطهای اضطراب ریاضی، انجام شد. این مطالعه بهدنبال ارائه راهکارهای عملی و مبتنی بر شواهد برای بهبود کیفیت آموزش و مدیریت مؤثر اضطراب در دوران تحولات آموزشی بود. مواد و روشها: این پژوهش از نوع نیمهآزمایشی و با طرح پیشآزمون-پسآزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری این تحقیق شامل تمامی دانشآموزان دختر دوره متوسطه اول استان گلستان در سال تحصیلی ۱۴۰۰-۱۳۹۹ بودند. نمونهای متشکل از ۲۴۶ دانشآموز دختر، از طریق روش نمونهگیری خوشهای چندمرحلهای انتخاب و بهصورت تصادفی به دو گروه آزمایش و کنترل تخصیص داده شدند. گروه آزمایش تحت مداخله پروتکل ارزشیابی الکترونیکی قرار گرفت. در مقابل، گروه کنترل هیچگونه مداخلهای را دریافت نکرد. ابزارهای گردآوری داده شامل پرسشنامه اضطراب ریاضی (MARS-R) و نمرات پیشرفت تحصیلی دانشآموزان بودند. تحلیل دادهها با بهرهگیری از نرمافزارهای آماری پیشرفته SPSS نسخه ۲۷ و R صورت پذیرفت. برای تحلیل دقیقتر نقش واسطهای اضطراب ریاضی در رابطه بین پروتکل ارزشیابی الکترونیکی و پیشرفت تحصیلی، از روش مدلسازی معادلات ساختاری (SEM) با استفاده از بسته lavaan در نرمافزار R و همچنین روش بوتاسترپینگ استفاده شد. بحث و نتیجهگیری: نتایج حاصل از این پژوهش، بهوضوح اثربخشی معنیدار و مثبت پروتکل ارزشیابی الکترونیکی را در بهبود چشمگیر پیشرفت تحصیلی و کاهش ملموس اضطراب یادگیری ریاضی در دانشآموزان گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل نشان داد. این یافتهها حاکی از آن است که رویکردهای نوین ارزشیابی، پتانسیل بالایی در تقویت یادگیری و کاهش موانع روانشناختی دارند و میتوانند به عنوان ابزاری مؤثر به کار گرفته شوند. اگرچه کاهش اضطراب سنجش و نمره کلی اضطراب ریاضی به سطح معنیداری آماری 05/0 نرسید، اما روند کاهشی مشخص و امیدوارکنندهای در این مؤلفهها نیز مشاهده شد که نشاندهنده تأثیرات مثبت کلی پروتکل و نیاز به تحقیقات بیشتر در این زمینهها است. مهمتر و قابل توجهتر آنکه، تحلیل واسطهگری با دقت بالا نشان داد که اضطراب ریاضی، بهعنوان یک متغیر کلیدی، نقش واسطهای معنیداری را در رابطه بین اجرای پروتکل ارزشیابی الکترونیکی و پیشرفت تحصیلی ایفا میکند. این بدان معناست که پروتکل مذکور با کاهش مؤثر اضطراب ریاضی (بهویژه مؤلفه اضطراب یادگیری)، به طور غیرمستقیم و از طریق این مکانیسم روانشناختی، بر بهبود پیشرفت تحصیلی دانشآموزان اثرگذار است. این یافتههای ارزشمند، نه تنها اثربخشی پروتکل الکترونیکی را در بهبود پیشرفت تحصیلی و کاهش اضطراب یادگیری تأیید میکنند، بلکه مکانیسم عمل پیچیده و چندوجهی آن را از طریق نقش واسطهای اضطراب ریاضی به روشنی تبیین مینمایند. این پژوهش قاطعانه بر اهمیت طراحی و بهکارگیری استراتژیهای ارزشیابی تعاملی، انعطافپذیر و کاربردی در محیطهای آموزشی نوین، بهویژه در فضای مجازی، تأکید دارد؛ راهبردهایی که هدف آنها نه تنها ارزیابی صرف دانش، بلکه کاهش عوامل بازدارنده روانی مانند اضطراب و ارتقاء جامع فرایند یادگیری است. در پایان، پیشنهاد میشود سیاستگذاران آموزشی به جنبههای عاطفی مانند اضطراب ریاضی در کنار جنبههای شناختی توجه ویژه داشته و استفاده از فناوریهای نوین ارزشیابی را جهت بهبود همزمان پیامدهای روانشناختی و تحصیلی دانشآموزان جدی بگیرند. کلیدواژهها: اضطراب ریاضی، آموزش الکترونیکی، ارزشیابی، پروتکل، پیشرفت تحصیلی | ||
| کلیدواژهها | ||
| اضطراب ریاضی؛ آموزش الکترونیکی؛ ارزشیابی؛ پروتکل؛ پیشرفت تحصیلی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Effect of Electronic Assessment Protocol on Academic Achievement Mediated by Mathematics Anxiety in Female Students: A Quasi-Experimental Study with a Path Analysis Approach | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Khadijeh Paseban Khamari1؛ Mohammadreza Rabie2؛ Ahmad Shahvarani Semnani1؛ Mohsen Rostami Malkhalifeh1 | ||
| 1Department of Mathematics and Computer Science, Faculty of Converging Sciences and Technologies, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran | ||
| 2Department of Statistics, Faculty of Mathematical Sciences, Shahrood University of Technology, Shahrood, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Objective: Math anxiety, a serious and growing challenge among students, can have extensive negative impacts on their academic performance and overall progress in mathematics-related subjects. The prevalence of COVID-19 and the sudden shift to online education have heightened concerns about the exacerbation of this anxiety. In these circumstances, traditional assessment methods were often ineffective and could themselves become a source of increased anxiety. Changes in assessment patterns, especially in virtual learning environments, are recognized as a key factor in reducing anxiety and improving student performance. The application of interactive and practical strategies can help alleviate math anxiety. The present study aimed to investigate the effect of an electronic assessment protocol on math anxiety and academic achievement in junior high school female students, with an emphasis on the mediating role of math anxiety. This study sought to provide practical and evidence-based solutions for improving the quality of education and effectively managing anxiety during educational transformations. Materials and Methods: This research adopted a quasi-experimental design with a pre-test-post-test control group. The statistical population of this study included all female junior high school students in Golestan province during the academic year 2020-2021. A sample consisting of 246 female students was selected through a multi-stage cluster sampling method and randomly assigned to experimental and control groups. The experimental group received the electronic assessment protocol intervention. In contrast, the control group received no intervention. Data collection instruments included the Mathematics Anxiety Rating Scale-Revised (MARS-R) and students' academic achievement scores. Data analysis was performed using advanced statistical software, SPSS version 27 and R. To precisely analyze the mediating role of math anxiety in the relationship between the electronic assessment protocol and academic achievement, Structural Equation Modeling (SEM) using the lavaan package in R software, as well as the bootstrapping method, were employed. Discussion and Conclusion: The results of this study clearly demonstrated the significant and positive effectiveness of the electronic assessment protocol in remarkably improving academic achievement and noticeably reducing math learning anxiety in the experimental group compared to the control group. These findings suggest that novel assessment approaches have high potential in enhancing learning and reducing psychological barriers and can be utilized as effective tools. Although the reduction in test anxiety and the overall math anxiety score did not reach a statistically significant level (p > 0.05), a clear and promising downward trend was observed in these components, indicating the overall positive effects of the protocol and the need for further research in these areas. More importantly and remarkably, the precise mediation analysis showed that math anxiety, as a key variable, played a significant mediating role in the relationship between the implementation of the electronic assessment protocol and academic achievement. This implies that the protocol indirectly influences the improvement of students' academic achievement by effectively reducing math anxiety (especially the learning anxiety component) through this psychological mechanism. These valuable findings not only confirm the effectiveness of the electronic protocol in improving academic achievement and reducing learning anxiety but also clearly elucidate its complex and multifaceted mechanism of action through the mediating role of math anxiety. This research strongly emphasizes the importance of designing and implementing interactive, flexible, and practical assessment strategies in modern educational environments, especially in virtual spaces; strategies whose goal is not only to assess knowledge but also to reduce inhibiting psychological factors such as anxiety and comprehensively enhance the learning process. Finally, it is suggested that educational policymakers pay special attention to affective aspects such as math anxiety alongside cognitive aspects and seriously consider the use of novel assessment technologies to simultaneously improve students' psychological and academic outcomes. Keywords: Math anxiety, E-learning, Assessment, Protocol, Academic achievement | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Math anxiety, E-learning, Assessment, Protocol, Academic achievement | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 166 |
||