شاخصهای معماری بومی گیلان با رویکرد تکتونیک در جهت طراحی مجموعههای اقامتی و گردشگری پایدار | ||
| فصلنامه علمی توسعه پایدار محیط جغرافیایی | ||
| مقاله 9، دوره 8، شماره 18، پاییز 1405، صفحه 108-125 اصل مقاله (2.36 M) | ||
| نوع مقاله: علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48308/sdge.2026.243211.1292 | ||
| نویسندگان | ||
| امیررضا سعیدیپش؛ ابوالفضل دهقان منگابادی* ؛ محمدرضا مجاهدی | ||
| دانشکده مهندسی معماری وشهرسازی، دانشگاهصنعتیشاهرود، شاهرود، سمنان، ایران. | ||
| چکیده | ||
| مقدمه: امروزه شاهد تحولات چشمگیری در عرصه معماری هستیم که تأثیر پذیرفته از پیشرفتهای تکنولوژی و نیازهای مدرن و جدید جوامع غربی هستند و بهتدریج به ایران نیز پا به عرصه حضور گذاشتهاند. در این حین سؤالی ذهنمان را درگیر میکند که آیا این تحولات و دگرگونی فقــط به جنبه سازه و فنی توجه دارد یا به زیباییشناختی و معماری نیز توجه میکنند؟ رویکرد تکتونیک، مفهومی در معماری میباشد که میتواند پاسخی مناسب برای این پرسش به همراه داشته باشد. این رویکرد یکی از مفاهیمی است که در تاریخ معماری مطرح میباشد که هم به بعد فنی و هم به بعد هنـــــری میپردازد. معماری معاصر ایران در تلاش برای مدرن شدن، هویت خود را از دست داده و در مسیر دستیابی به معیارهای جهانی، از اصول معماری بومی و سنتی غافل شده است. چراکه معماری بومی و سنتی ایران، با قدمتی قوی و پربار از دیدگاههای مختلفی همچون پایدار بودن، متمرکز بر فرهنگ و هنر ایرانی بودن میتواند بخش اعظم و بخصوصی از این هنر و فرهنگ را به اشتراک بگذارد. ویژگــیهایی که در معماری بومی وجود دارد یکی از تأثیرگذارترین عامل در جذب گردشگر است و این دیدگاه میتواند در توسعـــه گردشگری پایدار و شناساندن این رویکرد به جامعـــه تأثیر به سزایی داشته باشد. صنعت گردشگری با درک برقراری تعادل میان رونق اقتصادی و حفاظت از محیطزیست، به دنبال همجهت کردن هرچه بیشتر توسعه خود با اصول پایداری میباشد. هدف اصلی این پژوهش، بهکارگیری رویکرد تکتونیک و الهامگیری از ویژگیهای معماری بومی گیلان در جهت طراحی اقامتگاههای گردشگری پایدار است، این اقامتگاهها میبایست علاوه بر پایداری زیستمحیطی، حس تعلقخاطر عمیقی را در گردشگران ایجاد کرده و به آنها در تجربه هویت اصیل مکان کمک کنند. مواد و روشها: روش تحقیق این پژوهش کیفی با ماهیت توصیفی-تحلیلی و از لحاظ هدف، کاربردی است. گردآوری اطلاعات بهصورت کتابخانهای و میدانی در دو فاز اصلی، برای شناخت عمیق شاخصهای معماری بومی گیلان با رویکرد تکتونیک دنبال شده است. نتیجه این دو فاز، استخراج و تدوین شاخصهای نهایی معماری بومی گیلان بر پایه رویکرد تکتونیک بهمنظور بهکارگیری در طراحی اقامتگاههای گردشگری پایدار با تمرکز بر سبک معماری بومی منطقه در جهت توسعه گردشگری پایدار بوده است. نتایج و بحث: معماری بومی گیلان، با استفاده هوشمندانه از مصالح بومی مانند چوب و طراحی بامهای شیبدار تند، پاسخی ذاتی و مهندسیشده به چالشهای اقلیمی منطقه داده است و نمونهای برجسته از پایداری محیطی و آسایش حرارتی است. دستاورد مهم پژوهش، تدوین یک چارچوب نظری فراگیر مبتنی بر رویکرد تکتونیک برای باز شناسایی عناصر بومی معماری منطقه است. این چارچوب امکان میدهد تا این عناصر با استفاده از فناوریها و مصالح نوین، بدون قربانی کردن اصالت فرهنگی و کارایی اقلیمی، در طراحیهای معاصر بازتولید شوند. کاربست عملی این اصول در طراحی اقامتگاههای گردشگری در منطقه که امکانپذیری این تلفیق ایدئولوژیک و اجرایی را در جهت توسعه گردشگری پایدار فراهم میآورد بسیار حائز اهمیت است. نتیجهگیری: پژوهش حاضر، با تحلیل موشکافانهی ابعاد تکتونیکی معماری بومی گیلان، به نتایجی قطعی و راهگشا دست یافت که نهتنها بر ضرورت بازگشت آگاهانه به ریشههای سازهای و فرهنگی منطقهی خزر تأکید دارد، این معماری، تجلیگاه یک فلسفهی ساخت بومی و عملی است که در آن رابطهی میان سازه، ماده و معنا، نه رابطهای سطحی، بلکه پیوندی عمیقاً درهم تنیده است که جوهرهی مفهوم تکتونیک را تشکیل میدهد؛ یعنی صداقت در بیان ساختار و نمایش عریانِ اجزای اتصال و نیروهای وارده. پایداری محیطی و آسایش حرارتی از ویژگیهای بارز این معماری است و پیامآور این حقیقت است که راهحلهای طراحی پایدار نیازی به فناوریهای وارداتی پیچیده یا الزامات غیرضروری ندارند؛ بلکه در تعامل و هماهنگی هنرمندانهی انسان با محیطزیست محلی و مصالح در دسترس نهفتهاند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| معماری بومی؛ گردشگری پایدار؛ رویکرد تکتونیک؛ منطقه گیلان | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 768 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 41 |
||