حقوق تنظیمی بانکی و آسیبهای آن در نظام بانکی ایران | ||
| فصلنامه تحقیقات حقوقی | ||
| مقاله 8، دوره 26، شماره 103، 1402، صفحه 207-232 اصل مقاله (396.21 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/jlr.2019.166032.1308 | ||
| نویسندگان | ||
| محمدحسین زارعی1؛ محمدعلی متانی* 2 | ||
| 1دانشیار دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی. | ||
| 2دانشجوی دکترای حقوق عمومی،،دانشگاه شهیدبهشتی. | ||
| چکیده | ||
| موضوع مقاله حاضر تبیین موجهات مداخله دولت در نظام بانکی با هدف تنظیم بازار بانکی است؛ بانکها به دلایل مشکلاتی چون وجود عدم تقارن اطلاعات، رقابتهای مخرب و افراطی و مخاطرات رفتاری، در معرض شکست بازار قرار دارد و از این رو، مداخله دولت جهت تنظیم نظام بانکی ضروری بهنظر میرسد. سؤال اصلی این مقاله آن است که در پرتو نظریههای منفعت عمومی و خصوصی، مداخلات تنظیمی دولت در حوزه بانکی چگونه تبیین و توضیح داده میشود و چالشهای این مداخله در نظام حقوقی ایران چیست؟ از این منظر پس از بررسی مبانی نظری حاکم بر حقوق تنظیمی بانکی، انواع ابزارهای دولت در تنظیم ساختار بازار و رفتار بازیگران در حوزه بانکی مورد بررسی قرار میگیرد و ذیل هر یک موضع نظام حقوقی ایران نیز به بحث گذاشته میشود. با توجه به اینکه وجود نهاد تنظیمگر مستقل و متخصص در حوزه بانکی یکی از مهمترین ارکان نظام تنظیمی بانکی کارآمد است، برخی الزامات نهادی و ساختاری آن نیز مورد بررسی قرار میگیرد. در نهایت، به برخی از مهمترین چالشهای نظام تنظیمی بانکی در ایران اشاره میشود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حقوق تنظیمی؛ تنظیم بانکداری؛ بانک مرکزی؛ ابزارهای تنظیم؛ نهاد تنظیم گر | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Banking Regulatory Rights and Its Difficulties in the Banking System of Iran | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mohammad Hosein Zarei1؛ Mohammad Ali Matani2 | ||
| 1Associate Professor of Law, Shahid Beheshti University | ||
| 2Ph.D. Candidate of Public Law, Shahid Beheshti University | ||
| چکیده [English] | ||
| The subject of this article is to explain the modalities of the government's intervention in the banking system to regulate the banking market. Banks are subject to market failure due to problems such as information asymmetry, destructive and extreme competition, and behavioral risks. Therefore, government's intervention seems necessary to set up a banking system. The main question of this paper is that, in the light of public and private interest theories, how are the government regulatory interventions in the banking sector explained and explained and what are the challenges of this intervention in the legal system of Iran? From this point of view, after reviewing the theoretical foundations governing banking regulation rights, a variety of government tools for regulating the market structure and behavior of actors in the banking sector will be examined, and each of the positions of the Iranian legal system will be discussed. Given the fact that the existence of an independent and expert regulator in the banking sector is one of the most important components of the banking regulatory system, some of its institutional and structural requirements are also examined. Finally, some of the most important challenges of the banking regulatory system are mentioned in Iran. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Regulatory Rights, Banking Regulation, Central Bank, Settlement Instruments, Regulator | ||
| مراجع | ||
|
فهرست منابع
الف) منابع فارسی
کتابها:
خسروی، حسن، آسیب شناسی نحوه ارائه اعتبارات بانکی، انتشارات مؤسسه تحقیقاتی تدبیر اقتصاد، 1386، چاپ اول.
داودی، پرویز، حسین صمصامی، فروغ کاظمی، اقتصاد پول و بانکداری، انتشارات دانشگاه شهید بهشتی، 1388.
شیرکوند، سعید، سازمانهای پولی و مالی بینالمللی، انتشارات کویر، چاپ اول، 1391.
مشبکی، اصغر، سازمانهای پولی و مالی بینالمللی :با نگرشی بر ادغام های اقتصادی منطقه ای و فرا منطقهای، انتشارات جهاد دانشگاهی دانشگاه علامه طباطبایی، 1387.
میشکین، فردریک اس، اقتصاد پول، بانکداری و بازارهای مالی، ترجمه احمد شعبانی، انتشارات دانشگاه امام صادق (ع)، چاپ اول، 1390.
هادی فر، داود، نهادهای حقوقی تنظیم مقررات، ساختار و ساز و کار اجرایی، انتشارات عترت نو، 1389.
مقالات:
جهان بین، سید عبادا...، و محمد حسین زارعی، نگرشی بر ضرورتهای مقررات گذاری مطلوب در صنعت بیمه کشور (با نگاهی به استانداردهای IAIS)، پژوهشنامه بیمه، 1393، شماره 4 (شماره مسلسل 116).
حیدری، هادی، آسیب شناسی طرح پیشنهادی مجلس برای تحول در نظام بانکی کشور، فصلنامه تازههای اقتصاد، 1390، شماره 132.
راسخ، محمد، و سید مجتبی حسینی کرابی، مفهوم رگولاسیون در قلمرو حقوق، دو فصلنامه دانشنامه حقوق اقتصادی (دانش و توسعه سابق)، 1394، شماره 8.
زارعی، محمدحسین، و عرفان شمس، درآمدی بر مفاهیم و نظریههای مقرراتگذاری اقتصادی، مجله تحقیقات حقوقی، 1392، شماره 62.
زارعی، محمد حسین، و محمد حسنوند، مرضیه سلمانی سیبنی، مفهوم حکمرانی تنظیمی، فصلنامه جستارهای حقوق عمومی، 1396، شماره اول.
علیزاده، لیلا، تحولات اخیر در بانکداری مرکزی، فصلنامه تازههای اقتصاد، 1389، شماره 129.
کرمی قهی، ولیا...، تحولات سیستم بانکی و عملکرد سیاستهای پولی در اقتصاد ایران طی دو دهه اخیر، فصلنامه تازههای اقتصاد، 1371، شماره 28.
کمیجانی، اکبر، دیدگاه های نظری و پیش نیازهای لازم برای نیل به استقلال بانک مرکزی با هدف مهار تورم و ثبات قیمتها، مجموعه مقالات پانزدهمین همایش بانکداری اسلامی، تجربه دو دهه بانکداری اسلامی و چالشهای پیش رو (ابعاد نظری، ساختاری و اجرایی)، انتشارات مؤسسه عالی بانکداری ایران، 1383.
متوسلی، محمود، و رضا آقا بابایی، آسیب شناسی نظام بانکی ایران از منظر نهادگرایی، مجله تحقیقات اقتصادی، 1385، شماره 72.
یاوری، اسدا...، درآمدی بر مفهوم تنظیمگری حقوقی، نشریه مطالعات حقوق تطبیقی، 1393، شماره 2.
پایاننامهها:
سجادی، سید امیر، نهادهای تنظیمی و نقش آنها در ایران از منظر حقوق اقتصادی، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده حقوق، ١٣٩٢.
شفیعی، افسانه، تحلیل ساختار، کارایی و هزینه اجتماعی انحصار، مطالعه تجربی صنعت بانکداری ایران، پایاننامه دکتری دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکده اقتصاد، ١٣٨٨.
شمس، عرفان، ساختار، صلاحیت و پاسخگویی نهادهای مقرراتگذار (ایران ـ انگلستان)، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده حقوق، ١٣٨٨.
شمس، عرفان، مبانی و مدلهای خودتنظیم با تأکید بر نظامهای حقوقی ایران، پایاننامه دکتری، دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده حقوق، ١٣٩٣.
طالبلو، رضا، اثر مقررات تنظیمی و رقابت و رقابت بانکی برریسکپذیری بانکها، مورد بانکهای ایران، پایاننامه دکتری، دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکده اقتصاد، 1390.
عظیمزاده آرانی، محمد، طراحی نهاد مطلوب تنظیمگری، مطالعه موردی: بازار گاز ایران، پایاننامه دکتری، دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکده اقتصاد، 1395.
فتائیان، معصومه، مصونیت بانک مرکزی در حقوق بینالملل، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده حقوق، ١٣٩٢.
مهدیون راد، مکرمه، نقش تنظیمی بانک مرکزی از منظر حقوق اقتصادی، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده حقوق، ١٣٨٩.
وثوقیزاده، بابک، قواعد حاکم بر مناسبات بانکداری بینالمللی، پایاننامه دکتری، دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده حقوق، ١٣٩٤.
وثوقیزاده، بابک، چارچوبهای حقوق تنظیم و نظارت بر بانکداری بینالمللی، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده حقوق، ١٣٨٨.
ب) منابع انگلیسی
Books:
Barth, James. R and Gerard Caprio and Ross Levin,Rethinking Bank Regulation,Cambridge University Press, 2006. Broszner, Randall and Philip Strahan, obstacles to Optimal Policy: the Interplay of Politics and Economic spin Shaping Bank Supervision, and Regulation Reforms, in Frederics Mishkin, ed, Prudentied Supervision: What works and what Doesn’t (Chicago, university of Chicago Press), 2001. Brown, Ashley C. and Jon Sterm, Bernard Tenenbaum, Defne Gencer,Handbook for Evaluating Infrastructure Regulatory Systems, The World Bank, Washington, D. C. 2006. Claudio, Borio and William C. Hunter, George G. Kaufman, Kostas Tsatsaronis, Market Discipline Across Countries And Industries, The MIT Press, 2004. Cole, David and Betty Slade, Reform of Financial Systems, 1991. Edwards, Frankilin R, Banks and Securities Activities: Legal and Economic Perspective on the Glass –Steagall Act, in L. Goldberg and L.J. White, eds, the Deregulation of Banking Securities Activities, 1979. Freixas Xavier, and Jean Charles Rochet, Microeconomics of Banking, 2ndEd. The MIT Press, 2008. Hellmann, Thomas, use - vin Murdoch and J. Seph Stiglitz, Liberalization, Moral Hazard in Banking and Prudential, Regulation: Are Capital Requirements Enough? American Economic Review, 90 (1), 2000. Jordana, J., and David Levi - Faur. The Politics of Regulation: institutions and regulatory reforms for the age of governance, Cheltenham, UK. Northampton, MA, USA: Edwar Elgar, 2004. Kaufman, George G. Helping, To Prevent Banking Crises: Taking the State out of State Banks, Review of pacic basin Financial Markets, and Policies, 1999. Kornai, Janos, Resource constained us. Demand – constrained system, Econoetrica, 1979. Menard Claude, and Mary Shirley, Handbook of New Institutional Economics, Springer, 2005. Mishan, E. J., Welfare Economics: an Assessment. North – Holand Publishing Company, 1969. OECD Glossary of Statistical Terms, 2008. Singh, D., Banking Regulation of UK and US Financial Markets, Ashgate, 2007.
Articles: Berger, Allen, Richard J. Herring and Gigio p. szeyo, The Role of Capital in Financial Institutions, Journal of Banking and Finance, 1995. Bhattacharya, Sudipto and Anjan V. Thakor, “Contemporary Banking Theory”, Journal of Financial Intermediation 3, 1993. Bhattacharya, Sudipo, Arnoud W.A. Boot and Anjan, v. Thakor, The Economic of Bank Regulation, Jurnal of Money Credit and Banking, 30 (4), 1998. Diver, C. S,"The Optimal Precision of Administrative Rules", The Yale Law Journal ,Vol. 93, No. 1, 1983. Hellmann, Thomas F., and Kevin C. Murdock, Joseph E. Stiglitz, "Liberalization, Moral Hazard in Banking, and Prudential Regulation: Are Capital Requirements Enough?", The American Economic Review, Vol. 90 ,No. 1, 2000. Kaufman, G. "Helping to Prevent Banking Crises: Taking the State Out of State Banks", Review of Pacific Basin Financial Markets and Policies, Vol. 2, No. 1. Kohn, M.,"Early Deposit Banking", Working Paper 99-03, 1999, Department of Economics Darthmouth College. Koehn, M., and A.M., Santomero, Regulation of Bank Capital and Portfolio Risk, Journal of Finance, 1980. Leaven, Luc, The Political Economy of Deposit Insurance, Journal of Financial Services Research, 26, 2004. North D. C., and John J. Wallis, "Integrating Institutional Change and Technical Change in Economic History", Journal of Institutional and Theoretical Economics, Vol. 150, No. 4. Peltzman, S., "Toward a More General Theory of Regulation ", The Journal of Law and Economics, Vol. 19, No. 2, 1976. Posner, R. A., "Theories of Economic Regulation", The Bell Journal of Economics and Management Science Vol. 5, No. 2, 1974. Sheny, Andrew, Bank supervision principles and practice. Economic Development Institute (EDI) of the World Bank, Washington D.C, 1990. Shleifer, Andrei , and R.Vishny, Corruption, Quarterly Journal of Economic, 108, 1993. Stigler. G. J., "The Theory of Economic Regulation", The Bell Journal of Economics and Management Science Vol. 2, No. 1, 1971.
URL: Koha, Meir, Early Deposit Banking, draft Chapter of Finance, Business and Government Before the Industrial Revolution, Darmouth college, @ http: //www.dartmouth, edu/mkohn/. /http://www.aftabir.com. /http://www.irdiplomacy.ir/.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,108 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2,325 |
||
