مطابق با اصل 163 قانون اساسی صفات و شرایط قاضی طبق موازین فقهی به وسیله قانون معین میشود. در میراث مکتوب فقهی برای تصدی امر قضا، احراز شرایطی از جمله «طهارت مولد» لازم دانسته شده و این امر در آییننامه جذب و استخدام قضات(مصوّب 1392) بازتاب و انعکاس یافته است. مدلول این سخن جز این نیست که اشخاصِ متولد از رابطه خارج از نکاح مشروع(اولاد طبیعی) از این حق اجتماعی محروم بوده و نمیتوانند در این جایگاه قرار گیرند. ناگفته پیداست که چنین نگرشی، از تعمیم رفتار خطای والدین طبیعی به فرد نشأت گرفته است؛ امری که ظاهراً با اصول عدلیه همخوانی و ملائمت ندارد. با عنایت به اهمیت بحث، جستار حاضر به سراغ مستندات فقهی رفته و چنین دیدگاهی را در ترازوی نقد و تحلیل افکنده است. پرواضح است که ثمره تحقیق، افزون بر تصحیح نگره فقهی، پاسخگویی به پارهای پرسشهای کلامی و شبهات اعتقادی است. یافتههای پژوهش نشان میدهد ادله و مستندات ارائه شده توسط مشهور فقیهان کافی برای اثبات مدعای ایشان نبوده و در نتیجه اعتبار چنین قیدی فاقد وجاهت لازم شرعی است.
A Critique of the attitude of the deprivation of the illegitimate child from the judiciary
نویسندگان [English]
Ali Mohamadian
PHD
چکیده [English]
According to Article 163 of the Constitution, the qualities and conditions of a judge are determined by law according to jurisprudential standards. In the written jurisprudential heritage, in order to obtain the ruling of the judiciary, the fulfillment of conditions such as "born purity" has been considered necessary, and this is reflected in the regulations for the recruitment and employment of judges (approved in 1392). The implication of this statement is only that persons born out of wedlock (natural children) are deprived of this social right and cannot be placed in this position. Needless to say, such an attitude stems from the generalization of natural parental error behavior to the individual; This is apparently not in line with the principles of justice. Considering the importance of the discussion, the Considering the importance of the discussion, the present article has criticized such a view based on jurisprudential documents. It is clear that the result of the research, in addition to correcting the jurisprudential view, is to answer some theological questions and doctrinal doubts. The findings of the research show that the documents provided by the jurists are not sufficient to prove their claim and as a result, the validity of such a condition lacks the necessary legal validity.
کلیدواژهها [English]
judgment, walad'al'zina, Natural child, Purified born
مراجع
فهرست منابع
قرآن کریم
ابن ادریس، محمد بن منصور بن احمد، السرائر الحاوی لتحریر الفتاوى، 3 جلد، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم، دوم، 1410ق
ابن زهره، حمزة بن على حسینى، غنیة النزوع إلى علمی الأصول و الفروع، در یک جلد، مؤسسه امام صادق علیه السلام، قم، اول، 1417ق
اردبیلى، احمد بن محمد، مجمع الفائدة و البرهان فی شرح إرشاد الأذهان، 14 جلد، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم، اول، 1403ق
اردبیلى، سید عبد الکریم موسوى، فقه القضاء، دو جلد، قم، دوم، 1423ق
اشتهاردى، على پناه، مدارک العروة (للإشتهاردی)، 30 جلد، دار الأسوة للطباعة و النشر، تهران، اول، 1417ق
امامى، سید حسن، حقوق مدنى، 6 جلد، انتشارات اسلامیة، تهران، 1391ش
انصاری، مرتضى بن محمد امین انصارى، القضاء و الشهادات، در یک جلد، کنگره جهانى بزرگداشت شیخ اعظم انصارى، قم، اول، 1415ق
ایروانى، باقر، دروس تمهیدیة فی الفقه الاستدلالی على المذهب الجعفری، 3 جلد، قم، دوم، 1427ق
بحرانى، حسین بن محمد، الأنوار اللوامع فی شرح مفاتیح الشرائع، 6 جلد، مجمع البحوث العلمیة، قم، اول، بیتا
برقى، ابوجعفر، احمد بن محمد بن خالد، المحاسن، 2 جلد، دار الکتب الإسلامیة، قم، دوم، 1371ق
بغدادى، مفید، محمّد بن محمد بن نعمان عکبرى، المقنعة (للشیخ المفید)، در یک جلد، کنگره جهانى هزاره شیخ مفید- رحمة الله علیه، قم، اول، 1413ق
تبریزى، جواد بن على، أسس القضاء و الشهادة، در یک جلد، دفتر مؤلف، قم، اول، بیتا
تبریزى، جواد بن على، تنقیح مبانی العروة - کتاب الطهارة، 4 جلد، دار الصدیقة الشهیدة، قم، اول، 1426ق
حائرى، سید على بن محمد طباطبایى، ریاض المسائل، 16 جلد، مؤسسه آل البیت علیهم السلام، قم، اول، 1418ق
حائرى، سید کاظم حسینى، القضاء فی الفقه الإسلامی، در یک جلد، مجمع اندیشه اسلامى، قم، اول، 1415ق
حکیم، سید محسن طباطبایى، مستمسک العروة الوثقى، 14 جلد، مؤسسة دار التفسیر، قم، اول، 1416ق
حلبى، ابوالصلاح، تقى الدین بن نجم الدین، الکافی فی الفقه، در یک جلد، کتابخانه عمومى امام امیر المؤمنین علیه السلام، اصفهان، اول، 1403ق
خمینى، سید روح اللّٰه موسوى، کتاب الطهارة (ط - الحدیثة)، 4 جلد، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى قدس سره، تهران، اول، 1421ق
خوانسارى، سید احمد بن یوسف، جامع المدارک فی شرح مختصر النافع، 7 جلد، اسماعیلیان، قم، دوم، 1405ق
خویى، سید ابوالقاسم، مبانی تکملة المنهاج، 2 جلد، مؤسسة إحیاء آثار الإمام الخوئی، قم، اول، 1422ق
خویى، سید ابوالقاسم، مصباح الأصول، موسسة إحیاء آثار السید الخوئی، قم، اول، 1422ق
دیلمى، سلاّر، حمزة بن عبدالعزیز، المراسم العلویة و الأحکام النبویة، منشورات الحرمین، قم، اول، 1404ق
راوندى، قطب الدین، سعید بن عبداللّٰه، فقه القرآن، 2 جلد، انتشارات کتابخانه آیة الله مرعشى نجفى - رحمه الله، قم، دوم، 1405ق
روحانی، سید صادق حسینى، فقه الصادق علیه السلام، 26 جلد، دار الکتاب- مدرسه امام صادق علیه السلام، قم، اول، 1412ق
سبحانی، جعفر، نظام القضاء و الشهادة فی الشریعة الإسلامیة الغراء، مؤسسه امام صادق، قم، اول، 1418ق
سبزوارى، سید عبدالأعلى، مهذّب الأحکام، 30 جلد، مؤسسه المنار- دفتر حضرت آیة الله، قم، چهارم، 1413ق
شریف مرتضى، على بن حسین موسوى، الانتصار فی انفرادات الإمامیة، در یک جلد، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم، اول، 1415ق
شریف مرتضى، على بن حسین موسوى، المسائل الناصریات، در یک جلد، رابطة الثقافة و العلاقات الإسلامیة، تهران، اول، 1417ق
شریف مرتضى، على بن حسین موسوى، رسائل الشریف المرتضى، 4 جلد، دار القرآن الکریم، قم، اول، 1405ق
شهید اول، محمد بن مکى، الدروس الشرعیة فی فقه الإمامیة، 3 جلد، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم، دوم، 1417ق
شهید اول، محمد بن مکى، غایة المراد فی شرح نکت الإرشاد، 4 جلد، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم، قم، اول، 1414ق
شهید ثانى، زین الدین بن على، الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة (المحشّٰى - کلانتر)، 10 جلد، کتابفروشى داورى، قم، اول، 1410ق
شهید ثانى، زین الدین بن على، مسالک الأفهام إلى تنقیح شرائع الإسلام، 15 جلد، مؤسسة المعارف الإسلامیة، قم، اول، 1413ق
صدر، سید رضا، الاجتهاد و التقلید، در یک جلد، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى، قم، اول، 1420ق
صدوق، محمّد بن على بن بابویه، المقنع، در یک جلد، مؤسسه امام هادى علیه السلام، قم، اول، 1415ق
صدوق، محمّد بن على بن بابویه، الهدایة فی الأصول و الفروع، در یک جلد، مؤسسه امام هادى علیه السلام، قم، اول، 1418ق
صدوق، محمّد بن على بن بابویه، علل الشرائع، 2 جلد، کتابفروشى داورى، قم، اول، 1386ق
طبرسى، امین الإسلام، فضل بن حسن، المؤتلف من المختلف بین أئمة السلف، 2 جلد، مجمع البحوث الإسلامیة، مشهد، اول، 1410ق
طرابلسى، ابن براج، قاضى، عبد العزیز، المهذب، 2 جلد، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم، اول، 1406ق
طوسى، ابوجعفر، محمد بن حسن، الخلاف، 6 جلد، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم، اول، 1407ق
طوسى، ابوجعفر، محمد بن حسن، المبسوط فی فقه الإمامیة، 8 جلد، المکتبة المرتضویة لإحیاء الآثار الجعفریة، تهران، سوم، 1387ق
طوسى، ابوجعفر، محمد بن حسن، النهایة فی مجرد الفقه و الفتاوى، در یک جلد، دار الکتاب العربی، بیروت، دوم، 1400ق
عراقى، آقا ضیاء الدین، على کزازى، کتاب القضاء(تقریرات، للنجمآبادی)، در یک جلد، انتشارات مؤسسه معارف اسلامى امام رضا علیه السلام، قم، اول، 1421ق
علامه حلی، حسن بن یوسف بن مطهر اسدى، إرشاد الأذهان إلى أحکام الإیمان، 2 جلد، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم، اول، 1410ق
علامه حلی، حسن بن یوسف بن مطهر اسدى، تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیة (ط - الحدیثة)، 6 جلد، مؤسسه امام صادق علیه السلام، قم، اول، 1420ق
علامه حلی، حسن بن یوسف بن مطهر اسدى، تلخیص المرام فی معرفة الأحکام، در یک جلد، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم، قم، اول، 1421ق
علامه حلی، حسن بن یوسف بن مطهر اسدى، قواعد الأحکام فی معرفة الحلال و الحرام، 3 جلد، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم، اول، 1413ق
علامه حلی، حسن بن یوسف بن مطهر اسدى، مختلف الشیعة فی أحکام الشریعة، 9 جلد، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم، دوم، 1413ق
عمانى، حسن بن على بن ابى عقیل حذّاء، مجموعة فتاوى ابن أبی عقیل، در یک جلد، قم، اول، بیتا اسکافى، ابن جنید، محمد بن احمد کاتب بغدادى، مجموعة فتاوى ابن جنید، در یک جلد، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم، اول، 1416ق
فاضل هندى، محمد بن حسن، کشف اللثام و الإبهام عن قواعد الأحکام، 11 جلد، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم، اول، 1416ق
فیض کاشانی، محمد محسن ابن شاه مرتضى، مفاتیح الشرائع، 3 جلد، انتشارات کتابخانه آیة الله مرعشى نجفى - ره، قم، اول، بیتا
قمشهاى، محمد على اسماعیلپور، البراهین الواضحات - دراسات فی القضاء، 2 جلد، قم، اول، بیتا
قمّى، محمد مؤمن، مبانی تحریر الوسیلة - القضاء و الشهادات، در یک جلد، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى قدس سره، تهران، اول، 1422ق
کلینى، ابوجعفر، محمد بن یعقوب، الکافی (ط - الإسلامیة)، 8 جلد، دار الکتب الإسلامیة، تهران، چهارم، 1407ق
کیدرى، قطب الدین، محمد بن حسین، إصباح الشیعة بمصباح الشریعة، در یک جلد، مؤسسه امام صادق علیه السلام، قم، اول، 1416ق
گلپایگانى، سیدمحمدرضا موسوى، کتاب القضاء، 2 جلد، دار القرآن الکریم، قم، اول، 1413ق
لنکرانى، محمد فاضل موحدى، تفصیل الشریعة فی شرح تحریر الوسیلة - القضاء و الشهادات، در یک جلد، مرکز فقهى ائمه اطهار علیهم السلام، قم، اول، 1420ق
مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، بحار الأنوار، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، دوم، 1403ق
محقق حلی، نجم الدین، جعفر بن حسن، المختصر النافع فی فقه الإمامیة، 2 جلد، مؤسسة المطبوعات الدینیة، قم، ششم، 1418ق
محقق حلی، نجم الدین، جعفر بن حسن، شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام، 4 جلد، مؤسسه اسماعیلیان، قم، دوم، 1408ق
معرفت، محمد هادى، تعلیق و تحقیق عن أمهات مسائل القضاء، در یک جلد، چاپخانه مهر، قم، اول، بیتا
مغنیه، محمد جواد، فقه الإمام الصادق علیه السلام، 6 جلد، مؤسسه انصاریان، قم، دوم، 1421ق
مفید، محمّد بن محمد بن نعمان عکبرى، الإعلام بما اتفقت علیه الإمامیة من الأحکام، در یک جلد، کنگره جهانى هزاره شیخ مفید- رحمة الله علیه، قم، اول، 1413ق
منتظری، حسینعلى، دراسات فی ولایة الفقیه و فقه الدولة الإسلامیة، 4 جلد، نشر تفکر، قم، دوم، 1409ق
منتظری، حسینعلى، نظام الحکم فی الإسلام، در یک جلد، نشر سرایى، قم، دوم، 1417ق
میرزاى قمّى، ابو القاسم بن محمد حسن، رسائل المیرزا القمی، دو جلد، دفتر تبلیغات اسلامى- شعبه خراسان، قم، اول، 1427ق
نجفى، صاحب الجواهر، محمد حسن، جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، 43 جلد، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، هفتم، 1404ق
نجفى، کاشف الغطاء، على بن محمد رضا بن هادى، النور الساطع فی الفقه النافع، 2 جلد، مطبعة الآداب، نجف اشرف، اول، 1381ق
یزدى، سید محمد کاظم طباطبایى، تکملة العروة الوثقى، 2 جلد، کتابفروشى داورى، قم، اول، 1414ق
