معناشناسی حسن و قبح از دیدگاه عالمان مسلمان | ||
| آینه معرفت | ||
| مقاله 5، دوره 5، شماره 2، تیر 1384 اصل مقاله (247.81 K) | ||
| نویسندگان | ||
| محسن جوادی* 1؛ قباد محمدی شیخی2 | ||
| 1داﻧﺸﮕﺎه ﻗﻢ | ||
| 2داﻧﺸﮕﺎه ﻓﺮدوﺳﻲ ﻣﺸﻬﺪ | ||
| چکیده | ||
| حسن و قبح یکی از مسائل بسیار مهم است که توجه متکلمان را به خود جلب کرده است. عدلیه، بر ذاتی ـ عقلی بودن حسن و قبح افعال شخص عاقل اصرار دارند، در حالی که اشاعره، بر الهی ـ شرعی بودن چنین افعالی تأکید میورزند. پرسش اصلی این است که هر کدام از این واژگان (حسن و قبح، ذاتی و الهی و عقلی و شرعی) چه معنایی دارد و مراد اندیشمندان مسلمان از کاربرد آنها کدام معنا و چه چیزی بوده است؟ در پژوهش حاضر چهار معنا برای حسن و قبح در نظر گرفته شده و نشان داده شده که اختلاف نظر عالمان مسلمان اغلب به معنای چهارم (استحقاق مدح و ذم) مربوط است. بنابراین، با توجه به مقام ثبوت و اثبات چهار صورت برای مسئلة حسن و قبح به معنای چهارم می توان در نظر گرفت. الف . حسن و قبحها از حیث مقام ثبوت، الهی و از حیث مقام اثبات، شرعی باشند؛ ب . حسن و قبحها از حیث مقام ثبوت، ذاتی و از حیث مقام اثبات، شرعی باشند؛ پ . حسن و قبحها از حیث مقام ثبوت، الهی و از حیث مقام اثبات، عقلی باشند؛ ت . حسن و قبحها از حیث مقام ثبوت، ذاتی و از حیث مقام اثبات، عقلی باشند. منظور اشاعره از حسن و قبح به گزینة «الف» مربوط است، اگر چه ظاهر سخن آنان، نفی مقام ثبوت ـ خواه ذاتی یا الهی ـ است، ولی منظور عدلیه، به گزینههای «ب، پ و ت» مربوط است که توضیح آنها در خلال تحقیق خواهد آمد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حسن و قبح؛ اشاعره؛ معتزله؛ شیعه | ||
| مراجع | ||
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 3,239 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2,626 |
||