مقایسة دیدگاه ابنعربی و ملاصدرا در مسئلة حدود و قلمرو عقل در شناخت حق تعالی | ||
| آینه معرفت | ||
| مقاله 6، دوره 11، شماره 2، تیر 1390 اصل مقاله (172.17 K) | ||
| نویسنده | ||
| بهزاد مرتضایی* | ||
| دانشگاه تربیت مدرس | ||
| چکیده | ||
| عقل به مثابه یکی از ابزارهای شناخت و معرفت انسانی جایگاه رفیعی بین فلاسفه و اندیشمندان دارد، اما در عرفان بسیاری از عارفان، عقل را حجاب شناخت و معرفت میدانند، موضوع اصلی درعرفان نظری ابن عربی و نگرش عرفانی ملاصدرا، شناخت اسما، صفات و افعال حق تعالی است. ابنعربی در عین احترام به جایگاه عقل، عقل نظری را در معرفت به حق عاجز و ناتوان می-شمارد و معتقد است عقل در شناخت حق تعالی دو مقام و مرتبه دارد: یکی مقام ادراک و دیگری مقام قبول و پذیرش، عقل را در مقام ادراک و شناخت ذات حق و بعضی از مراتب تعینات و تجلیات حق، ناتوان معرفی می-کند. اما عقل را در مقام پذیرش و قبول، قادر به شناخت حق میداند و برای آن محدودیتی قائل نیست. ملاصدرا نیز برای عقل در شناخت حق و اسما و صفاتش حد و مرزی قائل است و معرفت حقیقی را از راه شهود قلبی و فراتر از استدلال عقلی میداند. وجه مشترک ملاصدرا و ابنعربی در این است که هردو معتقدند، راههای حسی و عقلی برای رسیدن به همة جنبههای عالم واقع، ناقص و ناتمام هستند، اما همین ابزارهای شناخت یعنی حس و عقل و خیال را مظهری از مظاهر حق میدانند که انسان باید حد و حدود هر یک را بداند و هیچ کدام را ملاک قضاوت نهایی در مورد ناشناخت ها قرار ندهد.دراین مقاله ابتدا نظر ابن عربی و سپس دیدگاه ملاصدرا طرح و به دنبال آن وجوه اشتراک و افتراق آنها در مورد عقل بررسی میشود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ابنعربی؛ ملاصدرا؛ عرفان؛ شناخت؛ عقل نظری؛ عقل قابل؛ اسما و صفات حق | ||
| مراجع | ||
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,970 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2,619 |
||