سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه شهید بهشتی

عبدالله زاده, زهرا, راشکی, علیرضا. (1394). جداسازی محیط های بیابانی بر پایه آستانه های اکوژئومورفیک. , 6(2), 65-83.
زهرا عبدالله زاده; علیرضا راشکی. "جداسازی محیط های بیابانی بر پایه آستانه های اکوژئومورفیک". , 6, 2, 1394, 65-83.
عبدالله زاده, زهرا, راشکی, علیرضا. (1394). 'جداسازی محیط های بیابانی بر پایه آستانه های اکوژئومورفیک', , 6(2), pp. 65-83.
عبدالله زاده, زهرا, راشکی, علیرضا. جداسازی محیط های بیابانی بر پایه آستانه های اکوژئومورفیک. , 1394; 6(2): 65-83.

جداسازی محیط های بیابانی بر پایه آستانه های اکوژئومورفیک

پژوهشهای دانش زمین
مقاله 5، دوره 6، شماره 2 - شماره پیاپی 22، 1394، صفحه 65-83    اصل مقاله (963.67 K)
نوع مقاله: علمی -پژوهشی
نویسندگان
زهرا عبدالله زاده* 1؛ علیرضا راشکی2
1دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت مناطق بیابانی، دانشگاه فردوسی مشهد
2استادیار دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه فردوسی مشهد
چکیده
تفکیک محیط­های بیابانی از غیربیابانی اغلب به­دلیل تنوع بالای الگوهای پوشش گیاهی، خاک و سنگ در مجاورت یکدیگر دشوار است. مطالعه روند تغییرات اکولوژیک و ژئومورفولوژیک یک منطقه می­تواند در تعیین آستانه­های اکوژئومورفیک به­منظور تفکیک محیط­های بیابانی از غیربیابانی بر پایه پتانسیل­های برگشت­پذیری و پتانسیل­های فرسایش­پذیری ملاک عمل قرار گیرد. به­­طوری که بر اساس نسبت پتانسیل­های فوق میزان تاب­آوری و ارتجاعیت اکولوژیک اکوسیستم دچار تغییر می­شود. هدف از این پژوهش جداسازی محیط­های بیابانی در بخشی از استان خراسان رضوی بر پایه مرزهای اکوژئومورفیک می­باشد. لذا در این پژوهش، با استفاده از چهار نقشه لیتولوژی، پوشش گیاهی، رده­بندی خاک و نقشه هم­بارش، تغییرات نسبت پتانسیل­های فرسایش­پذیری و برگشت­پذیری مورد مطالعه قرار گرفته است. در ابتدا با انتخاب منطقه­ای محدود در سطح استان که از لحاظ گرادیان اقلیمی و ارتفاعی بیانگر شیب تغییرات باشد، چهار نقشه فوق تفکیک گردید. از داده­های رقومی TM/ETM و نقشه­های زمین­شناسی و خاک در مقیاس 1:250000 در تولید نقشه­های مذکور استفاده شده است. به منظور ارزیابی صحیح­تر این جداسازی، پیاده­سازی یک طبقه­بندی نظارت نشده بر روی تصویر سنجنده MODIS از منطقه مطالعاتی، به­خوبی روند تغییرات عوامل اکوژئومورفیکی را همگام با تغییرات چهار نقشه فوق نشان می­دهد. بررسی تغییرات اکولوژیک و ژئومورفولوژیک همگی در یک راستا روند تغییر نسبت پتانسیل­های فرسایشی و برگشت­پذیری را در منطقه مطالعاتی تأیید کردند. نتایج پژوهش مشخص­کننده دو آستانه یا گذر اکوژئومورفیک در منطقه مورد بررسی می­باشد، گذر اکوژئومورفیک از منطقه غیربیابانی به نیمه­بیابانی و گذر اکوژئومورفیک نیمه­بیابانی به محیط بیابانی تفکیک شدند.  AbstractAccording to the high diversity of vegetation, soil and bare rock patterns in the desert ecosystem and non-desert districts, distinguishing these areas is difficult. The approach used in this research introduced an ecogeomorphic view based on inverse recovery and erodibility potential to identify desert zones. The recovery/erodibility ratio can change the ecological resilience of ecosystem which shows resistance degree of system to environmental disturbances. The aim of this study was distinguishing desert environment based on eco-geomorphic boundries in Khorasan Razavi province as critical region to desertification process in Iran. In view of this four maps including lithology, vegetation cover, soil and isohyet were provided for analyzing the changes of recovery and erodibility ratio. The TM/ETM+ imagery data, geological map and soil map in scale 1:250'000 were used to prepare layers. An unsupervised classification was applied based on MODIS imagery data which shows eco-geomorphic dynamics along climatic/lithologic gradient.A zone as case study was selected where located in Lut and Sabzevar geological blocks. The climatic and topographic gradients were main reasons for choosing this case study in the KR province. Ecological and geomorphologic changes confirmed the erodibility - recovery oscillations in the study area. Results indicated two ecogeomorphic thresholds delineated based on characteristics of lithological, soil, and vegetation cover, rainfall fluctuations. The transition shows an ecogeomorphic transition between non-desert to semi-desert environments and a transition between semi-desert to desert region. Keywords: Desert Environment, Erodibility, Recovery, Ecogeomorphic Thresholds  
کلیدواژه‌ها
محیط‌های بیابانی؛ فرسایش پذیری؛ برگشت پذیری؛ آستانه های اکوژئومورفیک
عنوان مقاله [English]
Distinguishing Desert Environments by Ecogeomorphic Thresholds
چکیده [English]
According to the high diversity of vegetation, soil and bare rock patterns in the desert ecosystem and non-desert districts, distinguishing these areas is difficult. The approach used in this research introduced an ecogeomorphic view based on inverse recovery and erodibility potential to identify desert zones. The recovery/erodibility ratio can change the ecological resilience of ecosystem which shows resistance degree of system to environmental disturbances. The aim of this study was distinguishing desert environment based on eco-geomorphic boundries in Khorasan Razavi province as critical region to desertification process in Iran. In view of this four maps including lithology, vegetation cover, soil and isohyet were provided for analyzing the changes of recovery and erodibility ratio. The TM/ETM+ imagery data, geological map and soil map in scale 1:250'000 were used to prepare layers. An unsupervised classification was applied based on MODIS imagery data which shows eco-geomorphic dynamics along climatic/lithologicgradient.A zone as case study was selected where located in Lut and Sabzevar geological blocks. The climatic and topographic gradients were main reasons for choosing this case study in the KR province. Ecological and geomorphologic changes confirmed the erodibility - recovery oscillations in the study area. Results indicated two ecogeomorphic thresholds delineated based on characteristics of lithological, soil, and vegetation cover, rainfall fluctuations. The transition shows an ecogeomorphic transition between non-desert to semi-desert environments and a transition between semi-desert to desert region.
کلیدواژه‌ها [English]
Desert Environment, Erodibility, Recovery, Ecogeomorphic Thresholds
مراجع
  1. -سپهر، ع.، 1393(a). ژئوسیستم‌های نامتعادل: تحلیل قوانین لیاپانوف در شکل‌گیری الگوها (نوآوری در حوزه دانش ژئومورفولوژی)، مجله جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، سال 25، شماره1، ص 51-64.
  2. -سپهر، ع.، 1393(b). پایداری دو جانبه و فروپاشی کاتاستروفیک: تحلیل ترمودینامیکی پدیده بیابان‌زایی، مجله جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، سال 25، شماره2، ص 119-132.
  3. -محسنی، ن. و سپهر، ع.، 1394. الگوهای پوششی خود تنظیم: علائم پیش‌آگاهی در پیش-بینی گذرهای اکوسیستمی، مجله محیط‌شناسی، در دست چاپ.
  6. -Abrahams, A.D., Parsons, A.J. and Wainwright, J., 1995. Effects of vegetation change on interrill runoff and erosion, Walnut Gulch, southern Arizona, Geomorphology, v. 13, p. 37-48.
  7. -Bestelmeyer, B.T., Duniway, M.C., James, D.K., Burkett, L.M. and Havstad, K.M., 2013. A test of critical thresholds and their indicators in a desertification-prone ecosystem, more resilience than we thought, Ecol Lett, v. 16, p. 339-45.
  8. -Briske, D.D., Fuhlendorf, S.D. and Smeins, F., 2006. A unified framework for assessment and application of ecological thresholds, Rangeland Ecology & Management, v. 59, p. 225-236.
  9. -Conversi, A., Dakos, V., Gardmark, A., Ling, S., Folke, C., Mumby, P.J., Greene, C., Edwards, M., Blenckner, T., Casini, M., Pershing, A. and Mollmann, C., 2014. A holistic view of marine regime shifts, Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences, v. 370, 20130279.
  10. -Dakos, V., Carpenter, S.R., Van Nes, E.H. and Scheffer, M., 2014. Resilience indicators: prospects and limitations for early warnings of regime shifts, Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences, v. 370, 20130263.
  11. -Dakos, V., Kefi, S., Rietkerk, M., Van Nes, E.H. and Scheffer, M., 2011. Slowing down in spatially patterned ecosystems at the brink of collapse, Am Nat, v. 177, 153-66.
  12. -Fagre, D., Charles, C., Allen, C., Birkeland, C., Chapin, F., Groffman, P., Guntenspergen, G., Knapp, A., Mcguire, A. and Mulholland, P., 2009. Thresholds of climate change in ecosystems, A report by the U.S. Climate Change Science Program and the Subcommittee on Global Change Research.
  13. -Holling, C.S., 1973. Resilience and stability of ecological systems, Annual review of ecology and systematics, p. 1-23.
  14. -Kefi, S., Rietkerk, M., Alados, C.L., Pueyo, Y., Papanastasis, V.P., Elaich, A. and De Ruiter, P.C., 2007. Spatial vegetation patterns and imminent desertification in Mediterranean arid ecosystems, Nature, v. 449, p. 213-217.
  15. -Kirkby, M., 1995. Modelling the links between vegetation and landforms, Geomorphology, v. 13, p. 319-335.
  16. -Ludwig, J.A., Wilcox, B.P., Breshears, D.D., Tongway, D.J. and Imeson, A.C., 2005. Vegetation patches and runoff-erosion as interacting ecohydrological processes in semiarid landscapes, Ecology, v. 86, p. 288-297.
  17. -Okin, G.S., Parsons, A.J., Wainwright, J., Herrick, J.E., Bestelmeyer, B.T., Peters, D.C. and Fredrickson, E.L., 2009. Do changes in connectivity explain desertification? BioScience, v. 59, p. 237-244.
  18. -Peters, D.P., Pielke, R.A., Bestelmeyer, B.T., Allen, C.D., Munson-Mcgee, S. and Havstad, K.M., 2004. Cross-scale interactions, nonlinearities and forecasting catastrophic events, Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, v. 101, p. 15130-15135.
  19. -Phillips, J.D., 2003. Sources of nonlinearity and complexity in geomorphic systems, Progress in Physical Geography, v. 27, p. 1-23.
  20. -Phillips, J.D., 2013. Global tipping points, Some lessons from studies of thresholds in geomorphology, Global and Planetary Change.
  21. -Pueyo, Y., Alados, C.L. and Barrantes, O., 2006. Determinants of land degradation and fragmentation in semiarid vegetation at landscape scale, Biodiversity & Conservation, v. 15, p. 939-956.
  22. -Puigdefabregas, J., 2005. The role of vegetation patterns in structuring runoff and sediment fluxes in drylands, Earth Surface Processes and Landforms, v. 30, p. 133-147.
  23. -Puigdefabregas, J. and Sanchez, G., 1996. Geomorphological implications of vegetation patchiness on semi-arid slopes, Advances in hillslope processes, v. 2, p. 1027-1060.
  24. -Richards, K. and Clifford, N.J., 2011. The nature of explanation in geomorphology, The SAGE Handbook of Geomorphology, London: SAGE, p. 36-58.
  25. -Scheffer, M., Carpenter, S., Foley, J.A., Folke, C. and Walker, B., 2001. Catastrophic shifts in ecosystems, Nature, v. 413, p. 591-596.
  26. -Sepehr, A., Zucca, C. and Nowjavan, M.R., 2014. Desertification Inherent Status Using Factors Representing Ecological Resilience, British Journal of Environment and Climate Change, v. 4, p. 279-291.
  27. -Shoshany, M., 2012. Identifying Desert Thresholds by Mapping Inverse Erodibility and Recovery Potentials in Patch Patterns Using Spectral and Morphological Algorithms, Land Degradation & Development, v. 23, p. 331-338.
  28. -Suding, K.N., Gross, K.L. and Houseman, G.R., 2004. Alternative states and positive feedbacks in restoration ecology, Trends in Ecology & Evolution, v. 19, p. 46-53.
  29. -Suding, K. N. and Hobbs, R.J., 2009. Threshold models in restoration and conservation: a developing framework, Trends Ecol Evol, v. 24, p. 271-9.
  30. -Thornes, J., 1985. The ecology of erosion. Geography, v. 70, p. 222-235.
  31. -Van Nes, E.H. and Scheffer, M., 2007. Slow recovery from perturbations as a generic indicator of a nearby catastrophic shift, The American Naturalist, v. 169, p. 738-747.
  32. -Von Hardenberg, J., Meron, E., Shachak, M. and Zarmi, Y., 2001. Diversity of vegetation patterns and desertification, Physical Review Letters, v. 87, 198101.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 9,001
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 4,195