سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه شهید بهشتی

فلاحى, اسد الله. (1392). استنتاج از دو ممکن نزد ابن‌سینا و رابطة آن با دو تعریف از قضایای حقیقیه و خارجیه. , 13(2), -.
اسد الله فلاحى. "استنتاج از دو ممکن نزد ابن‌سینا و رابطة آن با دو تعریف از قضایای حقیقیه و خارجیه". , 13, 2, 1392, -.
فلاحى, اسد الله. (1392). 'استنتاج از دو ممکن نزد ابن‌سینا و رابطة آن با دو تعریف از قضایای حقیقیه و خارجیه', , 13(2), pp. -.
فلاحى, اسد الله. استنتاج از دو ممکن نزد ابن‌سینا و رابطة آن با دو تعریف از قضایای حقیقیه و خارجیه. , 1392; 13(2): -.

استنتاج از دو ممکن نزد ابن‌سینا و رابطة آن با دو تعریف از قضایای حقیقیه و خارجیه

آینه معرفت
مقاله 3، دوره 13، شماره 2، تیر 1392    اصل مقاله (3.14 M)
نوع مقاله: علمی - پژوهشی
نویسنده
اسد الله فلاحى*
عضو هیئت علمی دانشگاه زنجان
چکیده
استنتاج قضیة ممکنه از دو قضیة ممکنه یکی از نزاع‌های پردامنه در منطق قدیم است که ارسطو، ابن‌سینا، فخر رازی، خواجه نصیر و قطب رازی بر آن مهر تأیید زده‌اند، در حالی که خونَجی، ابهری، ارموی و کاتبی آن را مردود شمرده‌اند. شگفت این است که منطق جدید در این نزاع جانب گروه دوم را می‌گیرد. از سوی دیگر، اخیراً معلوم شده است که منطق‌دانان قدیم هر یک از قضیة حقیقیه و خارجیه را به اشتراک لفظ در دو معنا به کار برده‌اند بدون اینکه از این اشتراک لفظ آگاه باشند: ملاک تقسیم، در یک معنا، رابطة عقدالوضع و عقدالحمل است و در دیگری، ظرف وجود موضوع. بنا به ملاک نخست، قضایای حقیقیه به صورت موجهاتی و با ادات‌های ضرورت و امکان تفسیر می‌شوند؛ در حالی که بنا به ملاک دوم، این قضایا فاقد هر گونه جهتی هستند و در برابر، قضایای خارجیه با محمول وجود تحلیل می‌شوند. در این مقاله، پس از گزارش نزاع یاد شده دربارة استنتاج از دو ممکن، نظرات، ایرادات و دفاعیه‌ها را به زبان منطق جدید صورت‌بندی کرده و نشان داده‌ایم که طرفین نزاع تصور یکسانی از قضایای حقیقیه و خارجیه نداشته‌اند: موافقان استنتاج از دو ممکن، تفسیر نخست و مخالفان، تفسیر دوم را در ذهن داشته‌اند.
کلیدواژه‌ها
: قضیه ممکنه؛ استنتاج؛ حقیقیه و خارجیه
مراجع
  1. ابن‌سینا، حسین‌بن عبدالله، الاشارات و التنبیهات، قم، نشر البلاغه، 1375 .
  2. ______، الشفاء، المنطق، القیاس، القاهره، دار الکاتب العربی للطباعه و النشر، 1964.
  3. ابهری، اثیرالدین، تنزیل الافکار، در منطق و مباحث الفاظ، گردآوری مهدی محقق،
  4. تهران، دانشگاه تهران، 1370.
  5. الرویهب، خالد، مقدمه مصحح بر کشف الاسرار عن غوامض الافکار اثر افضل الدین خونَجی، ترجمة مقدمه از سید محمود یوسف‌ثانی، تهران، مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفة ایران و مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه آزاد برلین – آلمان، 1389.
  6. ارسطو، ارگانون، میرشمس الدین ادیب سلطانی، تهران، مؤسسة انتشارات نگاه، 1378.
  7. ارموی، سراج الدین، مطالع الانوار، قم، انتشارات کتبی نجفی، 728.
  8. ______، مطالع الانوار، در محسن جاهد، تصحیح و تحقیق شرح مطالع الانوار، رسالة دکتری به راهنمایی نجفقلی حبیبی و احد فرامرز قراملکی، تهران، دانشکدة الهیات دانشگاه تهران، 1384.
  9. خونَجی، افضل‌الدین، کشف الاسرار عن غوامض الافکار، مقدمه و تحقیق خالد الرویهب، تهران، مؤسسة پژوهشی حکمت و فلسفة ایران و مؤسسة مطالعات اسلامی دانشگاه آزاد برلین – آلمان، 1389.
  10. ______، کشف الاسرار عن غوامض الافکار، تحقیق حسن ابراهیمی نائینی، پایان نامه
  11. کارشناسی ارشد به راهنمایی نجفقلی حبیبی، دانشکده الهیات دانشگاه تهران، 1372.
  12. رازی، قطب الدین، لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار، قم، انتشارات کتبی نجفی،
  14. ______، لوامع الاسرار فی شرح مطالع الانوار، در محسن جاهد، تصحیح و تحقیق شرح مطالع الانوار، رسالة دکتری به راهنمایی نجفقلی حبیبی و احد فرامرز قراملکی، تهران، دانشکده الهیات دانشگاه تهران، 1384.
  15. فرامرز قراملکی، احد و احمد عبادی، «تطوّر تاریخی قضایای ثلاث»، فلسفه و کلام
  16. اسلامی سال 43 شمارة 1، بهار و تابستان، ص 89- 69، 1389.
  17. فلاحی، اسدالهی، «صورت‌بندی جدیدی از قضایای حقیقیه و خارجیه»، آینه معرفت 11،
  18. تابستان، ص61- 30، 1386
  19. ______، «صورت‌بندی قضایای خارجیه با محمول وجود»، معرفت فلسفی 23، بهار،
  20. ص76- 51، 1388.
  21. ______، «ابهام‌زدایی از قضایای حقیقیه، خارجیه، معدولیه و سالبه المحمول»، معارف
  22. عقلی 13، بهار، ص121- 91، 1388.
  23. ______، «قضیة ذهنیه»، اندیشة دینی 35، گروه فلسفة دانشگاه شیراز، ص52- 21،
  25. کاتبی قزوینی، نجم الدین، الرساله الشمسیه فی القواعد المنطقیه، قم، زاهدی، 1363.
  26. نبوی، لطف‌الله، «تمایز Dere و De dicto در منطق سینوی و تصویر آن در معناشناسی
  27. کریپکی»، مدرس 4 – 1، ص 145-158 (چاپ مجدد در نبوی 1381، ص
  28. -141).
  29. ______، منطق سینوی به روایت رشر، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی،
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 2,595
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,780