سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه شهید بهشتی

حسنی, حمید, اکبریان, رضا. (1395). تمایز ابن سینا و سهروردی در تمایز وجود و ماهیت. , 16(1), 1-20.
حمید حسنی; رضا اکبریان. "تمایز ابن سینا و سهروردی در تمایز وجود و ماهیت". , 16, 1, 1395, 1-20.
حسنی, حمید, اکبریان, رضا. (1395). 'تمایز ابن سینا و سهروردی در تمایز وجود و ماهیت', , 16(1), pp. 1-20.
حسنی, حمید, اکبریان, رضا. تمایز ابن سینا و سهروردی در تمایز وجود و ماهیت. , 1395; 16(1): 1-20.

تمایز ابن سینا و سهروردی در تمایز وجود و ماهیت

آینه معرفت
مقاله 1، دوره 16، شماره 1، فروردین 1395، صفحه 1-20    اصل مقاله (415.91 K)
نوع مقاله: علمی - پژوهشی
نویسندگان
حمید حسنی* 1؛ رضا اکبریان2
1دانشگاه تربیت مدرس
2دانشگاه تربیت مدرس دانشگاه آل طه
چکیده
ابن سینا، نظام فلسفی خویش را بر اصل تمایز وجود و ماهیت مبتنی ساخته است، اما، برخی دیگر از فلاسفه و متفکرین در جهان اسلام شدیدا این سخن ابن سینا را مورد انتقاد قرار داده اند. از گذشته عقیده بسیاری از صاحب نظران بر این بوده، و هنوز هم عقیده بسیاری بر این است، که، گروهی از این منتقدان، از جمله سهروردی و ابن رشد، در فهم منظور ابن سینا از این تمایز دچار اشتباه شده اند. اما آیا واقعا این گونه است؟ پاسخ مقاله در قبال مسأله­ی بدفهمی این است که ابن رشد به این اشتباه دچار گشته ولی سهروردی خیر. زیرا ابن رشد، گمان می کند ابن سینا، در شرح فلسفه­ی ارسطو دچار خطا شده است. در حالی که موضع شیخ اشراق چنین نیست. تحلیل «اعتبارات عقلیه»­ی سهروردی نشان می دهد که وی، با فهم تمایز میان ارسطو و ابن سینا در مبنا و ریشه، و بر اساس مبنایی جدید از علیت و ایجاد، یعنی نظریه­ی انوار الهیه و اضافه اشراقیه به عنوان بیانی فلسفی از قاعده­ی «ایجاد الشیء لا من شیء»، به انتقاد از ابن سینا می پردازد. ابن سینا، خود در مواضعی اشاره می کند که تمایز مورد نظر او تمایزی خارجی نیست. آنچه مورد نظر ابن سیناست، تمایز متافیزیکی است نه خارجی؛ خود سهروردی نیز بر این دیدگاه شیخ کاملا واقف بوده است. در واقع، شیخ اشراق اشکالات خویش را بر تمایز متافیزیکی وجود و ماهیت وارد ساخته، نه تمایز خارجی؛ هر چند، چارچوب اشکال وی بسیار شبیه به اشکالی است که ابن سینا خود بر تمایز خارجی وجود و ماهیت وارد می سازد؛ و به همین دلیل است که گمان بدفهمی در باره سهروردی رفته است. 
کلیدواژه‌ها
سهروردی؛ ابن سینا؛ وجود و ماهیت؛ تمایز متافیزیکی؛ اعتبارات عقلیه؛ علیت ایجادی؛ انوار الهیه
عنوان مقاله [English]
The Distinction Between Ibn Sina and Suhravardi in The Distinction Between Existence and Quiddity
چکیده [English]
Ib Sina bases his philosophical system on the principle of distinction between existence and quiddity. This principle, but, have been criticized by some other philosophers and thinkers in Islamic world. It has been accepted for a long time by many scholars, and, today, it's still accepted, that some of this critics such as Suhrawardi and Ibn Rushd, have misunderstood Avicennian view of this distinction. But, is there really such a misunderstanding? Our response to the question of misunderstanding is that, as to Ibn Rushd, yes he did it, but, as to Suhrawardi, the answer is no he did not. Because Ibn Rushd sees Ibn Sina as a commentator who had misinterpretated Aristotle. While Suhrawardi do not think so. Analyzing Suhrawardi's 'iitibarat aqliyyah'[rational considerations] will show that, understanding basic differences between Aristotle and Ibn Sina and basing himself on the new elements of 'anvar-I ilahiyyah' [metaphysical lights] and 'izafah ishraqiyyah' [illuminative relation] which are the philosophical explanations of the theorem 'iijado-shey min la shey' [existentiating the thing not from something], makes him a different critic of Ibn Sina's philosophy. Ibn Sina himself in some cases had mentioned that he has never aimed external distinction betweet existence and quiddity, which he sees between wall and whiteness. He pruposes metaphysical distinction not external. Suhrawardi was aware of this kind of distinction precisely. Indeed, Suhrawardi's criticism is about metaphysical distinction, not external distinction, though the structure of his specific objections is similar to those which Ibn Sina and Ibn Rush pose against external distinction. This may be why there has been thought of Suhrawardi that he has misunderstood Ibn Sina's distinction between existence and quiddity.
کلیدواژه‌ها [English]
Ibn Sina, Suhrawardi, Existence and quiddity, metaphysical distinction, rational considerations, existential causality, metaphysical lights
مراجع
  1. • سهروردی، شیخ شهاب الدین،‏ حکمة الاشراق،‏ تهران، موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگى‏، ‏1373
  2. • طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، انتشارات جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1417ق
  3. • همان، نهایه الحکمه، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم: 1416 ه ق
  4. • ایزوتسو، توشیهکیو، بنیاد حکمت سبزواری، یا، تحلیلی تازه از فلسفه حاج ملاهادی سبزواری، مجتبوی، جلال‌الدین، تهران، دانشگاه تهران، مؤسسه انتشارات و چاپ، ۱۳۶۸
  5. • ابن سینا، الاشارات و التنبیهات،‏ قم، نشر البلاغة، ‏1375
  6. • همان، الشفاء( الالهیات)، قم، مکتبة آیة الله المرعشى‏، ‏1404 ه ق
  7. • کربن، هانری، تاریخ فلسفه اسلامی، تهران، امیرکبیر، ۱۳۶۱
  8. • ابراهیمی‌دینانی، غلامحسین، درخشش ابن رشد در حکمت مشاء، تهران، طرح نو، ۱۳۸۴
  9. • ابن رشد، ابوالولید محمد، تهافت التهافت،‏ بیروت، دارالفکر، 1993
  10. • مطهری، مرتضی؛ شرح مبسوط منظومه، تهران، انتشارات حکمت، چاپ ششم:1369
  11. • اکبریان، رضا؛ حکمت متعالیه و تفکر فلسفی معاصر، تهران، انتشارات بنیاد حکمت اسلامی صدرا، تهران: تابستان 1387
  12. • مجید؛ معلمی، حسن؛ تأملی بر دیدگاه ابن سینا و شیخ اشراق در بحث اصالت وجود یا ماهیت، معرفت فلسفی، سال سوم، شماره سوم: بهار 1389
  13. • شهیدی، فاطمه؛ حکمت، نصرالله؛ مقایسه بحث تمایز وجود و ماهیت از منظر ابن سینا و سهروردی، حکمت سینوی، سال دوازدهم، بهار و تابستان 87
  14. منابع لاتین:
  15. • Aristotle, Aristotle's Metaphysics: Books (mu) and (nu), Clarendon Annas, Julia, 1976
  16. • Irwin, T.H; Aristotle, Routledge Encyclopedia of Philosophy CD-ROM, Version 1, Edited by Edward Craig, 1998
  17. • Ebbesen, Sten; Averroism, Routledge Encyclopedia of Philosophy CD-ROM, Version 1, Edited by Edward Craig, 1998
  18. • Fazlur Rahman, A History of Muslim Philosophy, Edited by M.M.Sharif, Otto Harrassowitz.Wiesbaden, Germany: 1966
  19. • Mayer, Toby; Ibn Sina's 'Burhan al-Siddiqin', Jurnal of Islamic Studies, 12:1(2001)
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 5,442
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2,760