بازاندیشی در مفاهیم مرتبط با فرآیندهای رشد و اشکال سکونتی در مناطق کلانشهری | ||
| پژوهشهای دانش زمین | ||
| مقاله 5، دوره 8، شماره 3 - شماره پیاپی 31، 1396، صفحه 62-83 اصل مقاله (975.19 K) | ||
| نوع مقاله: علمی -پژوهشی | ||
| نویسندگان | ||
| محمدکاظم شمس پویا* 1؛ جمیله توکلی نیا2؛ مظفر صرافی2؛ زهره فنی2 | ||
| 1دانشگاه شهید بهشتی | ||
| 2شهید بهشتی | ||
| چکیده | ||
| کلانشهرها تحتتأثیر عوامل بیرونی و درونی به سوی نواحی پیرامونی خود گسترش مییابند و در این روند منجر به شکلگیری اشکال سکونت و فعالیت با ویژگیهای مختص به خود میشوند که شناخت آن از جمله وظایف برنامهریزان شهری محسوب میشود. در این نوشتار به دستهبندی مفاهیم مرتبط با فرآیندهای فضایی رشد و اشکال سکونتی در مناطق کلانشهری مبادرت شد. تحقیق حاضر از سنخ تحقیقات توصیفی- تحلیلی و از آنجا که در پی کشف و شناسایی متغیرهای مهم و طبقهبندی آنها و در برخی موارد ارتباط الگوها با یکدیگر است با تحقیقات اکتشافی سنخیت پیدا میکند. نتایج تحقیق نشان میدهد که در میان مفاهیم مورد بررسی، هالههای کلانشهری بیش از دیگر اشکال ویژگی تنوع (کاربری زمین، ساختارهای قومی، اجتماعی و اقتصادی) به خود میگیرند. همچنین الگوی سکونتگاهی فراشهر و شهرهای لبهای محصول شهرنشینی در کشورهای پیشرفته محسوب میشوند، ضمن آنکه توجه به سطوح کلان، میانی و خُرد جامعیت بیشتری را به منظور بررسی فرآیند پادشهرنشینی به دست میدهد. در ناحیه پیراشهری نیز غالباً رقابتی حذفی بین شهر و روستا صورت میگیرد که تداوم چنین روندی به زیان روستا و تخریب اراضی کشاورزی منجر میشود. در انطباق با وضعیت و شرایط ایران به نظر میرسد بتوان چنین محیطهایی را "عرصههای نه شهر و نه روستا" نامید. در مجموع توجه به معیارهای کالبدی در بررسی و دستهبندی فرآیندهای رشد و اشکال سکونتی ناکافی بهنظر میرسد، زمانی چنین مطالعهای کاملتر میشود که معیارهای کالبدی با معیارهای کارکردی، بهویژه جریانهای روستایی ـ شهری و تبلور آن در پیوندهای روستاییـ شهری تکمیل شود.کلانشهرها تحتتأثیر عوامل بیرونی و درونی به سوی نواحی پیرامونی خود گسترش مییابند و در این روند منجر به شکلگیری اشکال سکونت و فعالیت با ویژگیهای مختص به خود میشوند که شناخت آن از جمله وظایف برنامهریزان شهری محسوب میشود. در این نوشتار به دستهبندی مفاهیم مرتبط با فرآیندهای فضایی رشد و اشکال سکونتی در مناطق کلانشهری مبادرت شد. تحقیق حاضر از سنخ تحقیقات توصیفی- تحلیلی و از آنجا که در پی کشف و شناسایی متغیرهای مهم و طبقهبندی آنها و در برخی موارد ارتباط الگوها با یکدیگر است با تحقیقات اکتشافی سنخیت پیدا میکند. نتایج تحقیق نشان میدهد که در میان مفاهیم مورد بررسی، هالههای کلانشهری بیش از دیگر اشکال ویژگی تنوع (کاربری زمین، ساختارهای قومی، اجتماعی و اقتصادی) به خود میگیرند. همچنین الگوی سکونتگاهی فراشهر و شهرهای لبهای محصول شهرنشینی در کشورهای پیشرفته محسوب میشوند، ضمن آنکه توجه به سطوح کلان، میانی و خُرد جامعیت بیشتری را به منظور بررسی فرآیند پادشهرنشینی به دست میدهد. در ناحیه پیراشهری نیز غالباً رقابتی حذفی بین شهر و روستا صورت میگیرد که تداوم چنین روندی به زیان روستا و تخریب اراضی کشاورزی منجر میشود. در انطباق با وضعیت و شرایط ایران به نظر میرسد بتوان چنین محیطهایی را "عرصههای نه شهر و نه روستا" نامید. در مجموع توجه به معیارهای کالبدی در بررسی و دستهبندی فرآیندهای رشد و اشکال سکونتی ناکافی بهنظر میرسد، زمانی چنین مطالعهای کاملتر میشود که معیارهای کالبدی با معیارهای کارکردی، بهویژه جریانهای روستایی ـ شهری و تبلور آن در پیوندهای روستاییـ شهری تکمیل شود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ناحیه پیراشهری؛ فراشهرنشینی؛ پادشهرنشینی؛ هاله روستایی- شهری؛ شهر- لبه | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 8,579 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 5,197 |
||