استفاده از دادههای ژئوشیمی و هیدروژئوشیمی برای ارزیابی توسعه کارست سازند لار در محدوده سد گلورد (جنوب بهشهر) | ||
| پژوهشهای دانش زمین | ||
| مقاله 10، دوره 10، شماره 2 - شماره پیاپی 38، 1398، صفحه 148-164 اصل مقاله (1.7 M) | ||
| نوع مقاله: علمی -پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.52547/esrj.10.2.148 | ||
| نویسندگان | ||
| شهرام شریعتی1؛ محبوبه اصغری* 2؛ حمید رضا ناصری3؛ نادر کهنسال قدیم وند4 | ||
| 1دانشیار، گروه زمینشناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد اسلامی ساری | ||
| 2دکتری رسوبشناسی، شرکت مهندسین مشاور خزرآب، ساری | ||
| 3استاد، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی | ||
| 4دانشیار، گروه زمینشناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال | ||
| چکیده | ||
| سازند کربناته لار با گسترش وسیع در ارتفاعات جنوبی بهشهر، دارای پتانسیل بالایی برای کارستی شدن است. انواع مختلف پدیدههای کارستی نظیر غار و فروچاله در این سازند شناسایی شده است. برای مطالعه دقیق تر کارست در محدوده سد گلورد، تعداد 101 تیغه نازک از نمونههای سنگی مربوط به گمانه GV1 واقع در تکیه گاه چپ این سد تهیه و بررسی شد. سپس با توجه به تغییرات سنگ شناسی و مشاهده حفرات کارستی در مغزهها، تعداد 20 نمونه سنگی انتخاب و مورد آنالیز ژئوشیمی به روش XRF قرار گرفت. بررسی تغییرات عناصر فرعی و نسبتهای Sr/Mn و Na/Mn نشان داده که نفوذ آبهای سطحی و افزایش دیاژنز متئوریک در محدودههای کارستی، موجب افزایش مقدار آهن و منگنز (به ترتیب حدود 1500 و 90 پی پی ام) و کاهش سدیم و استرانسیم (به ترتیب حدود 390 و 360 پی پی ام) و همچنین نسبت آنها به منگنز شده است. بنابراین همراه با کارستی شدن، تغییر عناصر فرعی نیز در حاشیه کارست رخ میدهد که با فاصله گرفتن از آن میزان عناصر به حالت طبیعی بر میگردد. آنالیز هیدروشیمی نمونه آب چشمههای مخزن سد گلورد و رسم نمودارهای Piper و Durov نشان میدهد که تیپ آب موجود در اکثر چشمهها به صورت بیکربنات کلسیم-منیزیم است که با تیپ آب آبخوانهای کارستی مطابقت دارد. محاسبه نمایههای اشباع با استفاده از نرمافزار PHREEQC 2.6، نشان میدهد که چشمههای محدوده غالباً فوق اشباع از کلسیت و آراگونیت و در دوره کم آبی فوق اشباع از دولومیت میباشند. با وجود این، بررسی تغییرات دبی و هدایت الکتریکی تعدادی از چشمههای محدوده در کنار نمایه اشباع، نشانگر غالب بودن جریان آب زیرزمینی مجرایی-افشان در چشمههای کارستی محدوده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| ژئوشیمی؛ سازند لار؛ سد گلورد؛ کارست؛ هیدروژئوشیمی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Use of geochemical and hydrogeochemical data to evaluate the development of karst in the Lar Formation in the area of Gelevard Dam (south of Behshahr) | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Shahram Shariati1؛ Mahboube Asghari2؛ Hamidreza Naseri3؛ Nader Kohansal Ghadimvand4 | ||
| 1Associate Professor, Department of Geology, Faculty of Basic Sciences, Islamic Azad University, Sari Branch | ||
| 2Ph.D in Sedimentology., Khazar Ab Consulting Engineers Co., Sari | ||
| 3Professor, Faculty of Earth Sciences, Shahid Beheshti University | ||
| 4Associate Professor, Department of Geology, Faculty of Basic Sciences, Islamic Azad University, North Tehran Branch | ||
| چکیده [English] | ||
| The Lar carbonate formation has a high potential for karstification, with extensive expansion in the southern parts of Behshahr. Different types of karstic phenomena such as caves and sinkholes have been identified in this formation. For more accurate study of karst in the around of Gelevard dam, 101 thin sections of rock samples related to GV1 borehole located at the left side of the dam were prepared and studied. Then, according to lithological changes and observation of karstic cavities in the cores, 20 rock samples were selected and geochemically analyzed by XRF method. Investigating the changes of trace elements, and Sr / Mn and Na / Mn ratios, showed that the penetration of surface water and the increase of meteoric diagenesis in the karstic zone increased the amount of iron and manganese (1500-90 ppm respectively) and reduced the sodium and strontium (around 390-360 ppm respectively) and their ratio to manganese. Therefore, along with karstification, the alteration of the trace elements occurs at the margin of karst, which goes back to normal by distancing from it. Hydrchemistry analysis of water samples from Gelevard reservoir and drawing of Piper and Duro diagrams shows that the water type in most springs is calcium-magnesium bicarbonate, which corresponds to the type of karst aquifers. Calculating of saturation indexes using the PHREEQC 2.6 software indicates that spring waters are often supersaturated from calcite and aragonite and also dolomite in the dry period. The study of water discharge (Q) and electrical conductivity (Ec) of some springs alongside the saturation index, shows that flow system in karst springs is often conduit- diffuse type. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Geochemistry, Lar Formation, Gelevar Dam, Karst, Hydrogeochemistry | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 8,969 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 5,478 |
||