سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه شهید بهشتی

بطحایی, سید حسن, خیدانی, لیلی. (1398). دیدگاه لایب‌نیتس دربارة اختیار انسان و نقد آن از نظر علامه طباطبایی. , 19(3), 39-64.
سید حسن بطحایی; لیلی خیدانی. "دیدگاه لایب‌نیتس دربارة اختیار انسان و نقد آن از نظر علامه طباطبایی". , 19, 3, 1398, 39-64.
بطحایی, سید حسن, خیدانی, لیلی. (1398). 'دیدگاه لایب‌نیتس دربارة اختیار انسان و نقد آن از نظر علامه طباطبایی', , 19(3), pp. 39-64.
بطحایی, سید حسن, خیدانی, لیلی. دیدگاه لایب‌نیتس دربارة اختیار انسان و نقد آن از نظر علامه طباطبایی. , 1398; 19(3): 39-64.

دیدگاه لایب‌نیتس دربارة اختیار انسان و نقد آن از نظر علامه طباطبایی

آینه معرفت
مقاله 3، دوره 19، شماره 3، مهر 1398، صفحه 39-64    اصل مقاله (696.71 K)
نوع مقاله: علمی - پژوهشی
نویسندگان
سید حسن بطحایی1؛ لیلی خیدانی* 2
1عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور تهران
2دانشجوی دکتری مدرسی معارف دانشگاه پیام نور قم
چکیده
مسئلة اختیار از مسائل مهم و دیرین کلامی- فلسفی است که غالب ادیان به آن پرداخته‌اند و فیلسوفان دین نیز با نگاهی نو‌این موضوع را مورد مداقه و بررسی قرار می‌‌دهند.‌این نوشتار به بیان، بررسی و نقد دیدگاه لایب‌نیتس می‌‌پردازد و در صدد پاسخ گویی به‌این پرسش است که‌ایا در نظام فلسفی لایب‌نیتس می‌‌توان انسان را مختار دانست یا نوعی ضرورت انگاری اسپینوزایی بر آن حاکم است ؟ لایب‌نیتس برای‌اینکه اختیار در انسان را نفی نکند ضرورت را دو قسم می‌داند: ضرورت مابعدالطبیعی(هندسی) و ضرورت مشروط (اخلاقی). او می‌‌گوید خداوند واجد صفت خیر است و در آفرینش موجودات اصل کمال را مراعات می‌‌کند و لازمة‌این مراعات‌این است که قدرت انتخاب در کار باشد؛ پس مخلوقات فقط از ضرورت مشروط برخوردارند و ضرورت ذاتی در کار آنها نیست و همین ضرورت مشروط مثبت اختیار آنهاست. علامه طباطبایی هم اختیار را امری فطری دانسته و بیان داشته است که قاعدة ضرورت سابق الشی ما لم یجب لم یوجد هیچ منافاتی با اختیار انسان ندارد.
کلیدواژه‌ها
اختیار؛ ضرورت؛ موناد؛ لایب‌نیتس؛ علامه طباطبایی
عنوان مقاله [English]
Leibniz’s View of Human Free-Will and Its Critique by Allameh Tabatabaii
نویسندگان [English]
seedhasan bathayi1؛ leila kheidani2
1Faculty member of Payame Noor University of Tehran
2qum university
چکیده [English]
The concept of free-will is an important and old philosophical issue that most religions have paid attention to, and philosophers of religion have contemplated on the issue adopting a new perspective. The present article is an attempt to present, review and criticize Leibniz’s view, and tries to answer the question whether, in Leibnitz philosophical system, man has free will or whether it is a sort of Spinosian practical necessity that govern it? Leibniz, in order not to renounce man’s free-will, divides necessity into two types: the supernatural necessity (geometrical) and the moral necessity. God is qualified with the attribute of goodness and so, in the creation of creatures, He will observe the ideal of perfection, and the necessity of this consideration is the power of choice. Creatures are only conditioned by necessity, and the necessity is not inherent to them, and this positive necessity stablishes their authority. Allameh Tabatabaii also considers free-will as an instinctive phenomenon and states that the rule of the necessity of an object not available does not contradict free-will.
کلیدواژه‌ها [English]
free-will, necessity, monad, Leibniz, Allameh Tabatabaii
مراجع
  1. اسکروتن، راجر، تاریخ مختصر فلسفة جدید، ترجمة اسماعیل سعادتی خمسه، تهران، حکمت، 1382.
  2. جعفری، محمد تقی، جبر و اختیار، تهران، مؤسسة تدوین و نشر آثار علامه جعفری، 1379.
  3. سبحانی تبریزی، جعفر، جبر و اختیار، تنظیم و نگارش از علی ربانی گلپایگانی، قم، مؤسسة امام
  4. صادق، 1381.
  5. صانعی دره بیدی، منوچهر، فلسفة لایب‌نیتس،تهران، ققنوس، 1375.
  6. صدرالمتالهین شیرازی، محمد بن ابراهیم، اسفار اربعه، قم، مکتبه مصطفوی،1404ق.
  7. طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر قران، قم، جامعة مدرسین، 1414ق.
  8. ______، اصول فلسفه در روش رئالیسم، تهران، صدرا، 1391.
  9. ______، نهایـة الحکمه، قم، جامعه مدرسین، 1362.
  10. فروغی، محمدعلی، سیر حکمت در اروپا، تهران، زوار، 1396.
  11. کاپلستون، فردریک، تاریخ فلسفه، ج4 ، ترجمة غلامرضا اعوانی، تهران، انتشارات علمی ‌‌و فرهنگی،
  13. لتا، رابرت، فلسفة لایب‌نیتس، ترجمة فاطمه مینایی، تهران، هرمس، 1384.
  14. Jolley, Nicolas , The Combridge Companion Toleibniz , Cambridge University Press,
  16. Latta , Robert, Leibniz the Monadology and Other Philosophical Writings Oxford
  17. University Press, London, 1898.
  18. Leibniz, GW, Discourse on Metaphysics and Related Writings, Edit & Trans. R. N. D
  19. Martin & S. Brown Manchester University Press usA, 1988.
  20. Leibniz G. W, New Essay on Human Understand, Abridged Edition Translated
  21. Edited by Peter Remants Jonatan Benntaphisics Cambrige University, 1982.
  23. Leibniz, Philosophical Papers and Letters Translated and Edited by Loemker, L. E,
  24. Routledge, 1956.
  25. Woolhouse. R. S., G. W. Leibniz Critical Assessments, Routledge. London, 1994.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 4,571
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2,866