برخی به صرف شباهتهای ظاهری مسائل و مطالب فلسفة ملاصدرا با آرای پیشینیان، نوآوریها، دگردیسیها و تولید مسائل نوین ملاصدرا را به تکرار مباحث فیلسوفان پیشین و دانشهایی همانند کلام و عرفان تقلیل دادهاند. به نظر میرسد فقدان طرح جامع در خصوص ماهیت و مختصات، یکی از عوامل معرفتی جدی در این فروکاست بوده است. پرسش پایة این جستار به این قرار است:اضلاع معرفتی و مختصات محوری فلسفة ملاصدرا چیست؟ هدف جستار حاضر ترسیم اضلاع و مختصات شبکة معرفتی ملاصدراست. دستاوردهای این جستار عبارت است از: فلسفة ملاصدرا به مثابة شبکة معرفتی مستقل، مشتمل بر اضلاع معرفتیای چون، نگرش، مبادی، مبانی، روش، زبان، هدف و مسائل، درصدد ترسیم تصویری متفاوت از جهان است. همچنین، مسائل فلسفة ملاصدرا همگی متأثر از نگرش بنیادین وجودی است و در پی رهیافت وجودی و روش شهودی- برهانی تفکر صدرایی، مؤلفههایی چون مؤلفة ثبوتی، سلوکی، اسلامی، شیعی، تحلیلی، گفتگوی تأویلی و ضابطهمندی میآیند.
In terms of reliance on superficial resemblances, some asserts
“Mullasadra’s philosophy repeats previous topics such as theology
and mysticism”. It seems that the reduction is due to lack of a
comprehensive plan of nature and characteristics of cognitive
factors. The basis of this article is as follows: what are the main
characteristics of his philosophy, in relation to the knowledge?
The purpose of the present paper is outlining the dimensions and
characteristics of knowledge network of Mullasadra’s thought.
Results of this research shows that his philosophy as a network
of autonomous knowledge, and includes knowledge of the
dimensions, attitudes, principles, methods, language, purpose and
problems that could help to him for drawing a different picture
of the world. Also, His philosophy is influenced by existential
approach. Following the approach, these components are
discussed: component fixing, Seleucid, analytical, interpretive
dialogue and inclusion criteria.
کلیدواژهها [English]
Mullasadra, Existential approach, dimensions of the knowledge, Methods, Transcendent Wisdom
مراجع
ابراهیمی دینانی، ماجرای فکر فلسفی در جهان اسلام، ج3 تهران: انتشارات طرح نو1379.
ایزوتسو، توشی هیکو، بنیاد حکمت سبزواری، ترجمة دکتر سید جلال الدین مجتبوی، تهران: مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران، 1389.
آملى، سید حیدر، المقدمات من کتاب نص النصوص، تهران: انتشارات توس، چاپ دوم، 1367.
بهشتی، احمد، «ذات غیر متغیر و صفات متغیر در حکمت سینوی» در: زلال حکمت (مجموعه مقالات فلسفی)، گردآوری سعید بهشتی، قم: دانشگاه قم، 1391.
جوادی آملی، عبدالله، رحیق مختوم شرح حکمت متعالیه، بخش پنجم از جلد اول و بخش یکم از جلد دوم، قم: انتشارات اسراء، 1376 .
___، شرح حکمت متعالیه، بخش یک از جلد ششم، تهران: انتشارات الزهراء 1368.
حسن زادة آملی، حسن، نصوص الحکم بر فصوص الحکم، تهران: نشر رجاء 1375.
حکمت، نصرالله، وجود و ماهیت، تهران: الهام 1381.
حلی، کشف المراد، چاپ حسن حسن زاده آملی، قم: مؤسسه النشر الاسلامی التابعه لجماعه المدرسین، 1417.
کاشانی، ملافتح الله ، منهج العارفین، تهران: کتابفروشی محمد حسن علمی، 1336.
کربن، هانری، «زندگی، شخصیت و آثار ملاصدرای شیرازی»، در: مجموعه مقالات، گردآوری و تدوین: محمد امین شاهجویی، زیر نظر شهرام پازوکی، تهران: انتشارات حقیقت، 1384.
مطهری، مرتضی، سیری در نهج البلاغه در: مجموعه آثاراستاد شهید مطهرى، تهران: انتشارات صدرا، 1358.
نصیر الدین طوسی، محمدبن محمد، آغاز و انجام، چاپ حسن حسن زاده آملی، تهران: انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی1373.
یزدان پناه سید یدالله و دیگران، «رابطة فلسفه و عرفان»، میز گرد فلسفه شناسی، مجله معرفت فلسفی، پاییز، شماره 9 (از صفحه 11 تا 45 (،1384.
-------- حکمت اشراق، یدالله یزدان پناه، تحقیق و نگارش مهدی علی پور، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1389.
Jambet, Christian, The Act of Being: The philosophy of Revelation in Mulla Sadra, new York: zone books, 2006.
Kalin, Ibrahi, Knowledge In Later Islamic Philosophy (Mulla Sadra on Existence, Intellect and Intuition),Oxford University Press, 2010.
