سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه شهید بهشتی

بخشی پور, سعید, کامبوزیا, جعفر, خوشبخت, کوروس, مهدوی دامغانی, عبدالمجید, حسینی چالشتری, مریم. (1396). شناسایی صفات اگروفیزلوژیکی موثر بر عملکرد ارقام برنج تحت تنش رطوبتی با استفاده از روش های آماری چند متغیره. , 15(2), 163-180.
سعید بخشی پور; جعفر کامبوزیا; کوروس خوشبخت; عبدالمجید مهدوی دامغانی; مریم حسینی چالشتری. "شناسایی صفات اگروفیزلوژیکی موثر بر عملکرد ارقام برنج تحت تنش رطوبتی با استفاده از روش های آماری چند متغیره". , 15, 2, 1396, 163-180.
بخشی پور, سعید, کامبوزیا, جعفر, خوشبخت, کوروس, مهدوی دامغانی, عبدالمجید, حسینی چالشتری, مریم. (1396). 'شناسایی صفات اگروفیزلوژیکی موثر بر عملکرد ارقام برنج تحت تنش رطوبتی با استفاده از روش های آماری چند متغیره', , 15(2), pp. 163-180.
بخشی پور, سعید, کامبوزیا, جعفر, خوشبخت, کوروس, مهدوی دامغانی, عبدالمجید, حسینی چالشتری, مریم. شناسایی صفات اگروفیزلوژیکی موثر بر عملکرد ارقام برنج تحت تنش رطوبتی با استفاده از روش های آماری چند متغیره. , 1396; 15(2): 163-180.

شناسایی صفات اگروفیزلوژیکی موثر بر عملکرد ارقام برنج تحت تنش رطوبتی با استفاده از روش های آماری چند متغیره

فصلنامه علوم محیطی
مقاله 10، دوره 15، شماره 2، تیر 1396، صفحه 163-180    اصل مقاله (1.15 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
نویسندگان
سعید بخشی پور1؛ جعفر کامبوزیا* 1؛ کوروس خوشبخت1؛ عبدالمجید مهدوی دامغانی1؛ مریم حسینی چالشتری2
1گروه کشاورزی اکولوژیک، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2موسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران
چکیده
سابقه و هدف:
یکی از مشکلات زراعت برنج کمبود منابع آب است به‌ویژه در دوره‌هایی که کاهش ریزش باران بر رشد رویشی و عملکرد آن تأثیر می‌گذارد. تنش خشکی به‌عنوان عامل موثری بر کاهش تولید در گیاهان شناخته شده است که در این باره شناسایی و گسترش ژنوتیپ‌های سازگار به تنش یکی از راهکارهای غلبه بر شرایط نامساعد محیطی است. بنابراین شناخت کافی از تنوع ژنتیکی و طبقه‌بندی ژرم‌پلاسم‌ها در انتخاب والدین مناسب برای اهداف به‌نژادی لازم و ضروری است.
مواد و روش‌ها:
این تحقیق برای شناسایی ژنوتیپ‌های متحمل و حساس برنج به تنش خشکی با 20 ژنوتیپ بومی و اصلاح‌‌شده برنج به‌صورت فاکتوریل با طرح کامل تصادفی با سه تکرار در موسسه تحقیقات برنج کشور (رشت)، اجراء شد. طی مراحل رشد صفات ارتفاع بوته، تعداد پنجه کل، تعداد پنجه بارور، مساحت برگ پرچم، طول خوشه، تعداد دانه پر و پوک، وزن صد دانه، تعداد روز تا رسیدگی و عملکرد اندازه‌گیری شدند.
نتایج و بحث:
نتایج مقایسه میانگین نشان داد که کمترین درصد تغییرات اکثر صفات در ارقام محلی مربوط به هاشمی، علی‌کاظمی و سنگ‌جو و در ارقام اصلاح‌شده به درفک، سپیدرود و شیرودی تعلق داشت. تجزیه کلاستر به روش واریانس مینیمم وارد و معیار فاصله‌ای اقلیدسی برای صفات زراعی ژنوتیپ‌های مورد بررسی را در دو گروه قرار داد. تفکیک گروه‌ها عمدتاً بر اساس ارقام اصلاح‌شده و ارقام بومی و خوش‌کیفیت بود. در این تحقیق مشخص شد که بین گروه‌های مختلف ایجاد‌شده در ژنوتیپ‌های برنج بر مبنای صفات مورفولوژیک تنوع ژنتیکی وجود دارد و می‌توان از متفاوت‌ترین و پر‌محصول‌ترین ژنوتیپ‌های برنج در برنامه‌های دو‌رگ‌گیری به‌ویژه برای تلاقی با ژنوتیپ‌های موجود برای ایجاد ارقام جدید مقاوم به تنش استفاده کرد. نتایج حاصل از تجزیه به عامل‌ها نشان داد که 3 و 4 عامل اصلی و مستقل طی دو سال، تحت شرایط نرمال و تنش 73 الی 85 درصد از تغییرات کل داده‌ها را توجیه می‌کنند.
نتیجه‌گیری:
برای گزینش ژنوتیپ‌های با عملکرد دانه بالا و متحمل به تنش رطوبتی در برنج، می‌توان به صفات تعداد پنجه کل و بارور، تعداد روز تا رسیدگی، مساحت برگ پرچم، طول خوشه و وزن صد دانه توجه کرد و از طریق برآورد شاخص‌های گزینشی مناسب، گزینش‌های هم‌زمانی برای صفات مذکور انجام داد.
کلیدواژه‌ها
تنوع ژنتیکی؛ تجزیه کلاستر؛ تجزیه به عامل‌ها؛ خصوصیات مورفولوژیک
عنوان مقاله [English]
Identification of effective morphological traits on rice cultivars yield under moisture stress condition using multivariate statistical methods
نویسندگان [English]
Saeid Bakhshipour1؛ Jafar Kambouzia1؛ Korous Khoshbakht1؛ Abdol Majid Mahdavi Damghani1؛ Maryam Hosseini Chaleshtori2
1Department of Agroecology, Environmental Sciences Research Institute, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
2Rice Research Institute of Iran (RRII), Agricultural Research Education and ExtensionOrganization (AREEO), Rasht
چکیده [English]
Introduction: One of the main problems in rice cultivation and production is the lack of water resources, especially during periods of low rainfall which affect vegetative growth rate and the level of yield. Drought stress has been well documented as an effective parameter in decreasing crop production, and developing and releasing new varieties which are adapted to water deficit conditions can be a constructive approach to overcoming unsuitable environmental conditions. Hence, the characterization of genetic diversity and germplasm classification for parental selection in breeding purposes is of great importance.Materials and methods: In order to evaluate the adaptation of rice genotypes to drought stress and to identify tolerant and sensitive genotypes, 20 genotypes were studied using a factorial randomized complete block design with three replications at the Rice Research Institute (Rasht). During growth stages, some traits were recorded such as plant height, total and fertile tiller number, flag leaf area, panicle length, filled and empty grain number, 100-grain weight, number of days to maturity and yield.Results and discussion: Mean comparison showed that the lowest percentage changes in traits among local varieties (Hashemi, Alikazemi and Sangjo) and improved cultivars (Dorfak, Sepidrood and Shiroodi) respectively. Cluster analysis using Ward’s minimum variance and squared Euclidean distance for agronomic traits divided the genotypes into two groups. The separated varieties were grouped in clusters with high quality on the basis of morphological traits and this guides us to select the most different and the best for hybridization programmes, especially to hybridize with local varieties in order to create new varieties resistant to stress. The result of factor analysis based on the principal component showed that factors three and four accounted for 73- 85 of total variance. Conclusion: For the selection of genotypes with high yield and stress tolerance in rice, total and fertile tillers, days to maturity, flag leaf area, panicle length and 100-grain weight could be considered through estimating suitable selection indices for these traits. local and improved cultivars. The study found that the different groups show genetic variation in rice genotypes
کلیدواژه‌ها [English]
Genetic diversity, Cluster Analysis, Factor analysis, Morphological characteristics
مراجع
  1. Acquaah, G., Adams, M.W. and Kelly J.D., 1992. A factor analysis of plant variables associated with architecture and seed size in dry bean. Euphytica. 60, 171-177.
  2. Amiri, E., 2006. Investigation of water balance and rice yield under irrigation management whit model, (Modeling and field experiments). Ph.D. Thesis. Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran.
  3. Bouman, B.A.M. and Tuong, T.P., 2001. Field water management to save water and increase its productivity in irrigated lowland rice. Agricultural Water Manage. 49, 11-30.
  4. Boojang, H. and Fukai, S., 1996. Effects of soil water deficit at different growth stages on rice growth and yield under upland conditions.1: Growth during drought. Field Crops Research. 1, 37-45.
  5. Cabulsay, G.S., Ito, O. and Alejar, A.A., 2002. Physiological evaluation of response of rice (Oryza sativa L.) to water deficit. Plant science. 163, 815-827.
  6. Fukai, S., Pantuwan, G., Jongdee. and Cooper, M., 1999. Screening for drought resistance in rainfed lowland rice. Field Crop Research. 64, 61-74.
  7. Ghorbanli, M., Hashemi Moghadam, Sh. and Fallah, A., 2004. Evaluation of interaction of irrigation and nitrogen on some physiological and morphological traits of rice. Journal of Agricultural Science. 3, 415-428. (In Persian with English abstract).
  8. Ghorbani, H., Samizadeh lahiji, H.A., Rabiei, B. and Allah gholipour, M., 2011. Grouping different rice genotypes using factor and cluster analyses. Journal of agricultural science. 21, 89-104. (In Persian with English abstract).
  9. Hosseinzadeh Fashalami, N., Kazemitabar, S.K., Babaeian Jelodar, N.A., Zamani, P. and Allahgholipour. M., 2009. A study of genetic diversity among different rice (Oriza sativa L.) genotypes using multivariate methods. Iranian Journal of Field Crop Science. 40, 45-54. (In Persian with English abstract).
  10. Islam, M.J., Mowla, G., Parul, S.S., Alam, M.Z. and Islam, M.S., 2004. Management of cracking puddle soils and its impact on infiltration. Journal of Biological Science. 4, 21-26.
  11. Jahani, M., Nemtzadeh, Gh.A. and Mohammadi nezhad, Gh., 2016. Evaluation of genetic diversity with agronomic characteristics in different rice cultivar. Journal of crop production. 9, 181-198. (In Persian with English abstract).
  12. Jing, Q., Dai, T., Jiang, D., Zhu, Y. and Cao, W., 2005. Spatial distribution of leaf area index and leaf n content in relation to grain and nitrogen uptake in rice. Plant production. Science. 10, 136-145.
  13. Kiazarmani, H., 2010. Effect of planting date and terminal drought stress on quality and quantity of six rice (Oryza sativa L.) cultivars in north Iran. Ms.c. Thesis. Shahed university. Tehran, Iran.
  14. Lafitte, H. R., Price. A.H. and Courtois, B., 2004. Yield response to water deficit in an upland rice mapping population: Associations among traits and genetic markers. Field Crops Research. 6, 1237-1246.
  15. Lasalita-Zapico, F.C., Namocatcat, J. A. and Carino-Turner, J. L., 2010. Genetic diversity analysis of traditional upland rice cultivars in Kihan, Malapatan, Sarangani province, Philippines using morphometric markers. Philippine Journal of Science. 139, 177-180.
  16. Lee, T.M., Lur, S.H. and Chu, C., 1997. Role of absesic acid in chilling tolerance of rice seedling. plant Science. 126, 1-10.
  17. Miri, H.R., 2007. Plant Stress Physiology. Islamic Azad University Press, Kermanshah, Iran. 479 p.
  18. Moghadam, M., Mohammadi shoti, S.A. and Aghayi sarbarzeh, M., 2015. Introduction to Multivariate Statistical Methods. Science pishtaz Publications. Tabriz. Iran. 280 p.
  19. Mohammadi, M., 1995. Rice irrigation. Principles and practices of rice production. Department Technical of Agricultural Extension Publications, 74 P.
  20. Ntanos, D.A. and Koutroubas S.D., 2002. Dry matter and N accumulation and translocation for indica and japonica rice under mediterranean conditions. Field Crops Research. 74, 93-101.
  21. Okhovat, M. and Vakili, D., 1997. Rice planting, cultivation and harvesting. Farabi Publications, Tehran. 212 pp.
  22. Overholt, W.A., Songa, J.M., Ofomata, V. and Jeske, J., 2000. The spread and ecological consequences of the invasion of Chilo partellus (Swinhoe) (Lepidoptera: Crambidae) in Africa. In invasive species in eastern Africa: Proc. Workshop ICIPE, 2000, ed. EE Lyons, SE Miller, pp. 52–58. Nairobi: ICIPE Science. Press, 108 pp.
  23. Pirdashti, H., Sarvestani, Z.T., Nematzadeh, G. and Ismail, A., 2004. Study of water stress effects in different growth stage on yield components of different rice (Oryza sativa L.) cultivars. New directions for a diverse planet: Proceeding of 4th International Crop Science Congress Brisbane, Australia, 26 Sep.–1Oct.
  24. Rahimi, M., Rabiei, B., Ramzani, M. and Moafegh, S., 2010a. Introduction of Agronomic Traits and specify the definition to improve yield in rice. Iranian Journal of Field Crops Research. 8, 111-119. (In Persian with English abstract).
  25. Rahimi, M., Rabiei, B., Samizadeh, H. and Kafi Ghasemi, A., 2010b. Combining ability and heterosis in rice (Oryza sativa L.) cultivars. Journal of Agricultural Science and Technology. 12, 223-231. (In Persian with English abstract)
  26. Rahman, M.T., Islam, M.T. and Islam, M.O., 2002. Effect of water stress at different growth stages on yield and yield contributing characters of transplanted aman rice. Pakistan Journal Biological Science. 5, 169-172.
  27. Ram, S.G., Thiruvengadam, V. and Vinod, K.K., 2007. Genetic diversity among cultivars, landraces and wild relatives of rice as revealed by microsatellite markers. Journal of Applied Genetics. 48, 337-345.
  28. Razavipor, T., Yazdani, M.R. and Kavosi, M., 2000. The effectors water stress in different growing stage on rice yield. Presented in the 6th national conference on soil science. 26-28 Jun. 2007. Tehran. Pp 613-614.
  29. Roderick, M., Florencia, G.R., Rodriguez, G.D.P., Lampayan R.M. and Bouman, B.A.M., 2011. Impact of the alternate wetting and drying (AWD) water-saving irrigation technique: Evidence from rice producers in the Philippines. Food Policy. 36, 280-288.
  30. Saadati, N., 1996. Effect of drought stress on yield and water consumption at different stages of rice. Research Report, Iran Rice Research Institute Press, 18 p.
  31. Saadati, N. and Fallah, V.M., 1995. Water Management in Rice Fields. Iran Rice Research Institute Press, 21 p.
  32. Saha, A.R., Sarkar, K. and Yamagishi, Y., 1998. Effect of time of nitrogen application on spikelet differention and degeneration of rice bot bull Acad sin. 39, 119-123.
  33. SAS, 2004. Statistical Analysis System Institute, version 9.1.3. Cary, NC, USA.
  34. Shakeri, A., and Garshasbi, A., 2009. Estimating technical efficiency of rice in selected provinces of Iran. Journal of Humanities and Social Sciences. 8, 81-96. (In Persian with English abstract).
  35. Smith, J.S.C. and Smith, O.S., 1992. Fingerprinting crop varieties. Advance Agronomy. 47, 85-140.
  36. Standard Evaluation System for Rice (SES). 2002. International Rice Research Institute, Manila, Philippines.
  37. Tabkhkar, N., Rabiei, B. and Sabouri, A., 2012. Genetic diversity of rice cultivars by microsatellite markers tightly linked to cooking and eating quality. Australian Journal of Crop Science. 6, 980-985.
  38. Tuong T.P. and Bhuiyan, S.I., 1999. Increasing water use efficiency in rice production from level perspectives. Agricultural Water Management. 40, 117-122.
  39. Tuong, T.P., Bouman, B.A.M. and Mortimer, M., 2005. More rice, less water–integrated approaches for increasing water productivity in irrigated rice-based systems in Asia. Plant production Science. 8, 229-239.
  40. Yoshida, S., 1981. Fundamentals of rice Crop Science. Los Banos (Philippines). International Rice Research Institute. 269 p.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 9,992
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 5,253