بازخوانی قاعدة بلاغی «تقدیم ما حقّه التأخیر یفید الحصر» | ||
| پژوهشنامهٔ نقد ادب عربی | ||
| مقاله 3، دوره 4، شماره 2، بهمن 1393 اصل مقاله (1.16 M) | ||
| نوع مقاله: مروری | ||
| نویسندگان | ||
| نصرالله شاملی* 1؛ مرضیه قربان خانی2 | ||
| 1استاد دانشگاه اصفهان | ||
| 2دانشجوی دکتری دانشگاه اصفهان | ||
| چکیده | ||
| یکی از مهمترین قاعدههای بلاغت عربی، قاعدهای است که از آن با عنوان «تقدیم ما حقّه التأخیر یفید الحصر» یاد میشود. بر پایة این قاعده، چنانچه واژهای در یک جمله از مکان «ب» به مکان «الف» نقل داده شود، در سیاق حصر قرار گرفته و به اصطلاح، «مقصور علیه» بهشمارمیآید. این قاعدة بلاغی در دانشهایی چون تفسیر، فقه و کلام کاربرد دارد و نیز نقش مهمی در شکلگیری فهم خواننده از متن ایفا میکند. وجود این قاعدة بلاغی گاه این تصوّر را به ذهن مخاطب القا میکند که هر گاه کلمهای که در رتبة «ب» جای داشته باشد، به جایی پیشتر از جایگاه خود آورده شود، میتوان بیدرنگ معنی حصر از آن برداشت کرد؛ اما آیا بهراستی چنین است؟ چرا که این روش قصر روشی مبتنی بر ذوق و وجود قراین کلام بوده و نیز با سبک و سیاق کلام درارتباط است؛ زیرا گاهی ممکن است ضرورت شعری یا حفظ موسیقی لفظی کلام، موجب تقدیم شود؛ بنابراین با در نظر گرفتن جایگاه قاعدة یادشده در علوم اسلامی و تأثیر آن بر فهم درست از متن، شایسته است مطالعة دقیقی دربارة مفاد و شرایط بهکارگیری آن صورت گیرد.این مقاله برآن است تا با روش وصفیـ تحلیلی میزان اعتبار و صدق این قاعده را در امهات کتب نحو و بلاغت و تفسیر، مانند الکتاب، مغنی اللبیب، مفتاح العلوم، الإیضاح، الکشاف و ... بررسی کرده، شرایط بهکارگیری آن را از دید منطق زبانی مطالعه کند. بهنظر میرسد بر خلاف رویکرد قالب به قاعدة تقدیم و با وجود کاربرد آن در علوم اسلامی، این قاعده در رساندن معنی حصر کلیت ندارد و نمیتوان از آن بهطور مطلق استفاده کرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بلاغت؛ تقدیم؛ تأخیر؛ حصر؛ اختصاص؛ اهتمام | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Reviewing the Eloquent Rule "To Make Something Topic While its Main Position is Comment" | ||
| چکیده [English] | ||
| One of the most important Arabic eloquent rules is a rule which iscalled, "To make something topic while its main position is comment".On the basis of this rule, if a word in a sentence is transferred from "B"position to "A" position, it will be located in the topic position, socalled, "emphatic/topic". This rule of eloquence is used in such fieldsas interpretation, jurisprudence, and discourse which plays animportant role in forming the reader's understanding of the text. Theexistence of this rule of eloquence sometimes makes the imaginationcross the reader's mind that whenever a word at "B" degree movestoward a position preceding it, immediately the emphatic meaningwould be interpreted out of it; but is it truly so? As the shortening wayis on the basis of taste and evidence of discourse and is related to thediscourse style and register, sometimes it is possible that the poemrequirement or maintaining the vocal discourse rhythm make a wordtopic/emphatic. Therefore, considering the position of theabovementioned rule in the Islamic Sciences and its impact on the rightunderstanding of a text, it is notable for a precise study about itsadvantages and conditions of use to be done. The article aims atinvestigating, with a descriptive-analytical method, the amount ofvalidity and truth of this rule in the most significant books on syntax,eloquence, and interpretation such as Al-Kitab, Moghni-Al-Labib,Miftah-Al-Olum, Al-Izah, Al-Koshaf, etc., studying its conditions ofuse from the linguistic logic's point of view. It seems that, unlike theframe approach toward the emphatic rule, and its use in the IslamicSciences, this rule is not general in convey the meaning of emphasisand it cannot be used in an absolute manner | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Eloquence, Topic, Comment, Emphasis, Allocation, Endeavour | ||
| مراجع | ||
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 4,611 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2,705 |
||