بررسی منظورشناسانۀ برهانهای بلاغی در گفتمان پیامبر | ||
| پژوهشنامهٔ نقد ادب عربی | ||
| مقاله 6، دوره 8، شماره 2 - شماره پیاپی 16، 1397، صفحه 149-182 اصل مقاله (6.19 M) | ||
| نوع مقاله: علمی - پژوهشی | ||
| نویسنده | ||
| روح الله صیادی نژاد* | ||
| مدیر گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه کاشان | ||
| چکیده | ||
| زبان تنها ابزار انتقال معنا نیست؛ بلکه یکی از کارکردهای مهم آن تاثیرگذاری بر دیگران است. در روند گفتمان، گفته پرداز همواره از استراتژی هایی جهت جذب مخاطب و متقاعد ساختن او بهره میگیرد تا آنجا که اندیشمندان و زبان شناسان، وظیفه اصلی زبان را « برهان» میدانند. بُعد برهانی زبان از جمله محورهای اصلی « تحلیل گفتمان» و « تحلیل گفتمان انتقادی» است که در منظور شناسی از جایگاه خاصی برخوردار است. نگارنده در این پژوهش بر آن است با مطالعات کیفی و با در پیش گرفتن روش توصیفی- تحلیلی، ابعاد مهم برهانهای بلاغی را در گفتمانهای رسول اکرم (ص) بررسی و تحلیل نماید. دستاورد پژوهش بیانگر آن است که ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ (ص) ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻛﺎﻓﻲ ﻛﻪ از ﻣﺨﺎﻃﺒین ﺧـﻮد دارد، ﺑـﺮای ﻫـﺮ ﮔـﺮوه از ﻣﺨﺎﻃﺒﺎن ﺑﻪ ﻓﺮاﺧﻮر ﺷﺮاﻳﻂ ﻓﻜﺮی ، روﺣﻲ و اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ، روش ﻫﺎی ﻣﻨﺎﺳﺐ و ﻣﺆﺛﺮ و ﻣﺴﺘﻘﻠﻲ را ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﻴـﺮد ﺗـﺎ ﻓﺮآﻳﻨـﺪ اﻗﻨـﺎع و اﺛﺮﮔﺬاری ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ اﻧﺠﺎم گیرد. پیامبر از طریق مبالغه که همرا با مغالطه است قصد تاثیرگذاری بر مخاطب را ندارد؛ چرا که بلاغت وی برخاسته از « حقیقت» است و زاییدة« خیال» نیست. وی بر مجازهای عقلی که عقل مخاطب را به تقلّا و تلاش وامی دارد بیش از مجاز لغوی اهتمام می ورزد. استعاره های وی میان دو قطب برهان یعنی عقل و نفس را جمع می کند. آرایه های بدیعی به منظور تحسین و تزیین کلام به کار نمی گیرد؛ بلکه قصد دارد از طریق آنها پیام خویش را در نفس مخاطب و گیرنده تثبیت نماید. | ||
| کلیدواژهها | ||
| برهان های بلاغی- گفتمان نبوی- کاربرد شناسی زبان -؛ استعاره -تشبیه - کنایه | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 3,673 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2,663 |
||