رابطۀ داستان دقوقی با تجارب زیستی مولانا | ||
| تاریخ ادبیات | ||
| مقاله 7، دوره 7، شماره 2 - شماره پیاپی 75، 1393، صفحه 151-172 اصل مقاله (11.42 M) | ||
| نوع مقاله: علمی - پژوهشی | ||
| نویسنده | ||
| قدرت الله طاهری* | ||
| دانشگاه شهید بهشتی | ||
| چکیده | ||
| داستان دقوقی، یکی از اسرارآمیزترین روایتهای صوفیانۀ ادبیّات شرقی است و تجربۀ فراواقعگرایانهای را گزارش میکند. وجوه نمادین آن از حیث ساختار روایی و عناصر داستانی، ابهامی تا حدّ معمّاگونگی بر متن داستان تحمیل کرده است. این حکایت نیز مانند بسیاری از روایتهای نمادینِ تمثیلی مثنوی، دارای لایههای معنایی متعدّد و مستعدّ خوانشهای متفاوت است. تقریباً همۀ شارحان قدیم و جدید مثنوی، چه آنهایی که داستان را بی ارتباط با تجارب راوی آن (مولانا) میدانند و چه آنهایی که رگه هایی از تجربۀ شهودی مولوی را در آن دیدهاند، همگی حکایت را بر اساس اصول عرفان نظری، بویژه نظریّۀ «وحدت وجودی» ابن عربی تأویل کردهاند. بی گمان، همۀ این تأویلها به دلیل اینکه در راستای نظام فکری و عرفانی مولوی هستند، میتواند محلّ اعتنا باشد. لذا، خوانش داستان بر مبنای تجارب زیستی مولانا که در این پژوهش انجام خواهد شد، به هیچ وجه نافی تأویلات عرفانی گذشته و معاصر نیست.1 به نظر میرسد در روایت این قصّه همزمان سه تجربه در هم تنیده و متنی رؤیاگونه به وجود آمده است؛ تجربۀ فردی مولانا در آرزوی دیرسال برای ملاقات مجدّد با شمس تبریزی و متقابلاً آرزوی شمس برای دیدار با ولیّ خدا از یکسو و هجوم خوفناک لشگر جرّار مغول به آسیای صغیر که به پشت دروازههای شهر قونیه رسیده بودند و نجات مردم از این بلای ناگهانی، از سوی دیگر، رکن نخست تجربۀ نهانی این قصّه را تشکیل میدهد. از طرف دیگر، آموزهها و تجارب کشف و شهود عرفانی، در لا به لای قصّه گنجانده شده است. سومین تجربه که از جمله تجارب آموخته شدۀ مولاناست، مجموعۀ آگاهیِ وسیع و دقیق او با سنّت ادبی شرقی است که امکان میدهد در طرح اندیشهها و قصص، برای افزایش غنای ادبی و گسترش دایرۀ معنایی حکایات، وارد گفتگویی ادبی با هزاران گنجینۀ ادبی شود، به گونهای که در این داستان، با دو روایت قرآنی از زندگی حضرت موسی (ع)، گفتگوی ادبی به تعبیر باختین صورت گرفته است. در این تحلیل، تلاش خود را برای تأویل داستان با محوریّت تجربههای زیستی مولانا به کار خواهیم بست. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مولوی؛ شمس تبریزی؛ مثنوی معنوی؛ داستان دقوقی؛ تجربۀ خصوصی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| .TheConnection between Daqooqi Story and Rumi's lived Experiences | ||
| چکیده [English] | ||
| Daquqi story is one of the most mysterious Sufi stories of Eastern literature, and reports a transcendent experience. Its symbolic aspects have imposed ambiguity to the extent of enigmatic on the story. Like many other Masnavi's symbolic stories، this story has multiple layers of meaning and is prone to different readings. Almost all the Masnavi commentators, both those who consider the story unrelated to the experiences of its narrator (Rumi) or those who have seen some strains of Rumi's intuitive experience in it, have all interpreted the story based on the principles of theoretical mysticism, especially Ibn Arabi's theory of Wahdat al-mawjud. All these interpretations can be considerable. Therefore, reading the story based on Rumi's lived experiences in this research does not in any way negate the mystical interpretations. It seems that in the narration of this story, three intertwined experiences and a dreamlike text have been created simultaneously Rumi's wish to meet Shams Tabrizi again and Shams' wish to meet the valiyollah and the horrifying invasion of the Mongol army and the salvation of people from this sudden disaster, on the other hand, constitute the first pillar of this story. The teachings and experiences of mystical discovery and intuition are also included in the story. The third experience, which is one of Rumi's learned experiences, is his extensive and accurate awareness of the Eastern literary tradition which allows him to enter into a literary dialogue with thousands of literary treasures, so that in this story, with two Quranic narrations of the life of Prophet Moses literary dialogue is interpreted, according to Bakhtin. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Molavi, Shams Tabrizi, Masnavi Manavi, Daqooqi Story, Lived Experience | ||
| مراجع | ||
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 14,557 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 8,630 |
||