سامانه مدیریت نشریات علمی دانشگاه شهید بهشتی

آل عمران, رویا, رحیم زاده, فرزاد, شکوهی فرد, سیامک. (1398). سنجش سطح توسعه پایدار با کاربرد شاخص توسعه انسانی (مطالعه موردی: استان‌های شمال‌غرب کشور). , 1(1), 17-32. doi: 10.52547/sdge.1.1.17
رویا آل عمران; فرزاد رحیم زاده; سیامک شکوهی فرد. "سنجش سطح توسعه پایدار با کاربرد شاخص توسعه انسانی (مطالعه موردی: استان‌های شمال‌غرب کشور)". , 1, 1, 1398, 17-32. doi: 10.52547/sdge.1.1.17
آل عمران, رویا, رحیم زاده, فرزاد, شکوهی فرد, سیامک. (1398). 'سنجش سطح توسعه پایدار با کاربرد شاخص توسعه انسانی (مطالعه موردی: استان‌های شمال‌غرب کشور)', , 1(1), pp. 17-32. doi: 10.52547/sdge.1.1.17
آل عمران, رویا, رحیم زاده, فرزاد, شکوهی فرد, سیامک. سنجش سطح توسعه پایدار با کاربرد شاخص توسعه انسانی (مطالعه موردی: استان‌های شمال‌غرب کشور). , 1398; 1(1): 17-32. doi: 10.52547/sdge.1.1.17

سنجش سطح توسعه پایدار با کاربرد شاخص توسعه انسانی (مطالعه موردی: استان‌های شمال‌غرب کشور)

فصلنامه علمی توسعه پایدار محیط جغرافیایی
مقاله 3، دوره 1، شماره 1، اسفند 1398، صفحه 17-32    اصل مقاله (626.52 K)
نوع مقاله: علمی - پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.52547/sdge.1.1.17
نویسندگان
رویا آل عمران* 1؛ فرزاد رحیم زاده2؛ سیامک شکوهی فرد1
1گروه اقتصاد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، تبریز، ایران
2گروه اقتصاد و حسابداری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
چکیده
مناطق مرزی در حیات اقتصادی، سیاسی و فرهنگی کشورها نقشی اساسی ایفا می­کند. بنا به دلایل متعدد این مناطق در مقایسه با سایر نقاط کشور، سطح توسعه یافتگی پایین­تری داشته و این امر توجه و برنامه­ریزی بیشتری را برای توسعه این استان­ها می­طلبد. اولین گام در بهبود وضعیت استان­های مرزی، تعیین سطح توسعه­یافتگی این استان هاست. در این راستا، شاخص توسعه انسانی، در حال حاضر، قابل قبول­ترین ابزار برای اندازه‌گیری رفاه و توسعه اقتصادی بوده و محاسبه این شاخص برای شناخت و تحلیل وضعیت رفاهی استان­های مرزی ضروری به نظر می­رسد. بنابراین، این مطالعه با هدف سنجش و مقایسه سطح توسعه یافتگی استان­های شمال­غرب کشور با استفاده از شاخص توسعه انسانی انجام شده تا بتواند سطح مولفه­هایی از قبیل درآمد، آموزش و بهداشت را در استان­های مذکور بسنجد. برای این کار، شاخص توسعه انسانی با استفاده از داده‌های سال­های 1391 تا 1393 برای استان­های مرزی شمال­غرب کشور محاسبه شده و سطح توسعه یافتگی آنها تعیین شده است. نتایج تحقیق نشان می­دهد که استان آذربایجان شرقی به لحاظ شاخص­های آموزشی، بهداشتی و درآمدی در مقایسه با سایر استان­ها وضعیت مطلوب­تری داشته و شاخص توسعه انسانی بالاتری نسبت به آنها دارد. استان کردستان نیز از حیث شاخص­های مذکور بدترین وضعیت را داشته و پایین­ترین سطح توسعه انسانی را داراست. همچنین شاخص توسعه انسانی محاسبه شده نشان داد که استان­های مورد مطالعه از سطح توسعه یافتگی متوسط برخوردار بوده و شاخص توسعه انسانی آنها بین 5/0 و 8/0 می­باشد. همچنین نتایج حاکی از صعودی بودن روند شاخص توسعه انسانی در تمام استان­ها در بازه زمانی مورد مطالعه است.
کلیدواژه‌ها
آموزش؛ استان‌های شمال‌غرب کشور؛ بهداشت؛ درآمد؛ شاخص توسعه انسانی
عنوان مقاله [English]
Assessing the Sustainable Development Level Using the Human Development Index (Case Study: Northwest Provinces)
چکیده [English]
Border areas play a crucial role in the economic, political and cultural life of countries. Due to many
reasons, these areas have a lower developmental level than other parts of the country, and this requires
more attention and planning for the development of these provinces. The first step in improving the
status of the border provinces is to determine the level of development of these provinces. In this
regard, the Human Development Index is currently the most acceptable tool for measuring prosperity
and economic development, and calculating this indicator is essential for understanding and analyzing
the welfare status of border regions. Therefore, this study aimed to measure and compare the
development level of the northwest provinces using the Human Development Index and analyse the
level of HDI components such as income, education and health in these provinces. To do this, the
Human Development Index has been calculated using the data from 1391 to 1393 for the northwest
border provinces and their development level has been determined. The results of the research show
that East Azarbaijan province has a better status in terms of educational, health and income indicators
than other provinces, and has a higher human development index than them. Kurdistan province has
the worst situation as the indicators and has the lowest level of human development. Also, the human
development index showed that the studied provinces had a moderate developmental level and their
human development index was between 0.5 and 0.8. Also, the results indicate that the trend of human
development index is increasing in all provinces during the study period. 
کلیدواژه‌ها [English]
Human Development Index, Northwest Provinces, Education, Health, Income
مراجع
  1. - بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، داده‌های سری زمانی.www.cbi.ir .
  2. - حاتمی نژاد، ح.، ابوبکری، ط.، احمدی، ا. و نایب زاده، ف.، 1390. سنجش درجه توسعه‌یافتگی صنعتی در مناطق مرزی ایران (مطالعه موردی: شمال غرب کشور، شهرستان‌های جنوبی استان آذربایجان غربی)، پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، سال دوم، شماره 6. ص 1-18.
  3. - زنگنه، م.، 1395. ارزیابی و تحلیل شاخص‌های توسعه انسانی در مناطق شهری کشور. مجله جغرافیا و توسعه فضای شهری، سال سوم، شماره 1، ص 149-160.
  4. - زیبنده، ع. و فیض بخش، س.، 1393. جایگاه شاخص توسعه انسانی شهرهای مرزی در افق چشم‌انداز 1404 (مطالعه موردی: استان گیلان)، دوره 2، شماره 3، ص 29-62.
  5. - سرور، ر.، محمدی حمیدی، س. و ویسیان، م.، 1393. بررسی شاخص‌های توسعه در مناطق مرزی در راستای تحقق امنیت پایدار (مطالعه موردی شهرستان‌های مرزی استان آذربایجان غربی)، پژوهشنامه جغرافیای انتظامی، سال دوم، شماره 7، ص 25-54.
  6. - کلانتری دهقی، ل.، 1390. شاخص توسعه انسانی (HDI) در ایران با تاکید بر برنامه‌ چهارم توسعه کشور، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، دانشکده علوم اجتماعی.
  7. - متوسلی، م. و جلالی نایینی، س.، 1390. تحلیل نهادی بازار بیمه زندگی کشور: با استفاده از مدل چهار سطحی ویلیامسون، پژوهشنامه بیمه، شماره (3)103، ص 51-77.
  8. - محمدعلیخانی، س.، آصف زاده، س.، محبی فر، ر. و منتظری، ع.، 1391. بررسی شاخص توسعه انسانی (HDI) در ایران و کشورهای منتخب، فصلنامه پایش، دوره 11، شماره 4، ص 415-423.
  9. - مرکز آمار ایران، سالنامه آماری کشور.
  10. - مرکز آمار ایران، پایگاه اطلاعات نشریات مرکز آمار ایران، براورد امید به زندگی در بدو تولد به تفکیک جنس، 1335-1400.
  11. - مرکز آمار ایران، پایگاه اطلاعات نشریات مرکز آمار ایران، نتایج آمارگیری از کارگاه‌های صنعتی ده نفر کارکن و بیشتر.
  12. - میرزاخانی، ب. و برندک، ف.، 1393. سطح‌بندی توسعه یافتگی شهرستان‌های استان اردبیل، فصلنامه جغرافیا و مطالعات محیطی، شماره 3(15)، ص 79-90.
  13. - نظم فر، ح. و علی بخشی، ا.، 1392. سنجش میزان برخورداری شهرستان‌های استان خوزستان از شاخص-های توسعه با استفاده از تکنیک ادغام، مجله آمایش جغرافیایی فضا، شماره 4(14)، ص 151-178.
  14. - نیسی، ع.، 1389. شاخص توسعه انسانی در استان‌های ایران، نشریه علوم بهداشتی جندی شاپور، دوره 2، شماره 2، ص 55-62.
  15.  
  16.  
  17.  
  18. -Anand, S. and Sen, A., 1995. Gender inequality in human development: Theories and measurements, Human development report office, New York, Undp. Occasional paper, No. 19.
  19. -Bhatia, V. K. and RAI, S.C., 2004. Evaluation of socio-economic development in small, Areas, New Dehli.
  20. -Elizabet, A.S., 2007. Introduction The human development index: The history, working paper series, Tufts University, No. 27.
  21. -Grown, C., Elson, D. and Cagatay, N., 2000. World Development, v. 28, p. 45-56.
  22. -Hicks, D.A., 1997. The Inequality-Adjusted Human Development Index,-World Development, v. 25(8), p. 1283-1298.
  23. -Mazumdar, K., 2003. A New Approach to the Human Development Index, Review of Social Economics, v. 61(4), p. 535-549.
  24. -Morris, D., 1979. Measuring the World’s Poor: The Physical Quality of Life Index, Pergamon Press, New York.
  25. -Nordhaus, W.D. and Tobin, J., 1973. Is Growth Obsolete? The Measurement of Economic and Social Performance, Studies in Income and Wealth, v. 38, National Bureau of Economic Research.
  26. -Nourry, M., 2008. Measuring Sustainable Development: Some Empirical Evidence Ecological Economics, v. 67, p. 441-456.
  27. -Qizilbash, M., 2002. On the measurement of human development, School of economic and social studies, Norwich, NR47TJ.
  28. -Stewart, F. and Deneulin, S., 2002. Amartya Sen's contribution to development thinking, Studies in Comparative International Development, v. 37(2), p. 61-70.
  29. -Ul Haq, M., 1999. Reflections on Human Development, Oxford University Press, Delhi.
  30. -UNDP Human development report, http://hdr.undp.org/en/.
  31. -World Bank, 2016. World development indicators (WDI).
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 998
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,589